Tibbiyotda yangi monopoliya? 178ta laboratoriya bitta operatorga berildi

Bundan tashqari, ularning sifatini nazorat qilish bo‘yicha hech qanday band yo‘q.  SSV tomonidan ko‘r-ko‘rona uning tahlillarini to‘g‘ri deb qabul qilinishi belgilanmoqda. Ish bor joyda baribir xatolik bo‘ladi, chet eldagi eng yuqori texnologiyali laboratoriyalarda ham xatolik bo‘ladi va bu narsa qisqa vaqt ichida bartaraf etiladi. Tanlov cheklangani uchun UzAuto'ning mashinalarini magnitafonsiz va sifatiga savollar borligiga qaramay olishga majbur bo‘lganimizdek, endi faqatgina bitta xizmat ko‘rsatuvchining xizmatidan (qanday xizmat ko‘rsatishidan qat’i nazar) foydalanishga majburmiz. Aslida, u sifat nazoratidan o‘tkazilishi kerak edi”, – deydi tadbirkor.

E’tirozlar

Qonunchilik palatasiga shikoyat yo‘llagan tadbirkorlar o‘zlarining e’tirozlarini bir qancha qonun normalari buzilayotgani bilan asoslashgan.

Birinchidan, laboratoriyalar ushbu kompaniyaga topshirilishi qonuniy asosga ega emasligi aytiladi. Jumladan, buyruq qabul qilinishida asos sifatida olingan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 25 maydagi 5124-son qarori hamda Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 20 avgustdagi 674-sonli qarorida nazarda tutilgan vazifalar va masalalar ikki sog‘liqni saqlash vazirining buyruqlari bilan qay darajada bog‘liqligi savol ostiga olinadi. Chunki bu normativ-huquqiy hujjatlarda (Prezident va VM qarorlarida) SSVning Toshkent shahrida tajriba tariqasidagi markazlashtirilgan klinika-diagnostika laboratoriyasi tashkil etish to‘g‘risida “YaKDL” UK MChJ bilan, istisno tarzida, bevosita muzokaralar asosida konsession shartnoma tuzish haqidagi taklifiga rozilik berilgan. Biroq, buyruqlarda “Intermed Innovation” QK bilan istisno tariqasida konsessiya shartnomasini imzolashiga oid hech qanday norma mavjud emas.

Qolaversa, tegishli normativ-huquqiy hujjatlarda davlat xususiy sherikchiligida xo‘jalik yurituvchi sub’yektlar tender asosida tanlab olinishi qayd etiladi.

Ikkinchidan, “Intermed Innovation” bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri shartnoma tuzilishi o‘z-o‘zidan ustun mavqe, ya’ni tovar yoki moliya bozorida xo‘jalik yurituvchi sub’yektning yoxud shaxslar guruhining raqobatlashuvchi xo‘jalik yurituvchi sub’yektlarga bog‘liq bo‘lmagan holda unga o‘z faoliyatini amalga oshirish va raqobatning holatiga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatish, tegishli bozorga boshqa xo‘jalik yurituvchi sub’yektlarning kirishini qiyinlashtirish yoxud ularning iqtisodiy faoliyat erkinligini boshqacha tarzda cheklashga olib keladigan holat hisoblanadi.

Buyruqning 3-bandi birinchi xatboshiga ko‘ra, boshqa xususiy laboratoriyalar va davlat tibbiyot muassasalari o‘rtasida tuzilgan ijara shartnomalarning amal qilishi 2022 yil 10 yanvardan boshlab to‘xtatilishi belgilangan. Ijara shartnomalarining tarzda bekor qilinishi “Ijara to‘g‘risida”gi qonun talablariga ham zid hisoblanadi.

Uchinchidan, tadbirkorlar Sog‘liqni saqlash vazirining buyruqlari “Davlat xaridlari to‘g‘risida”gi qonunga ham zid ekanini aytmoqda.

“O‘zbekiston Respublikasi “Davlat xaridlari to‘g‘risida”gi qonunining 71-moddasida to‘g‘ridan to‘g‘ri shartnomalar bo‘yicha davlat xaridlari qaysi hollarda amalga oshirilishi mumkinligi belgilab qo‘yilgan. Sog‘liqni saqlash vazirining ushbu buyrug‘i va u bilan e’tirof etilgan konsessiya shartnomasini tuzishda qonunchilikda belgilangan  istisnolar mavjud emas”, deyiladi murojaatda.

Yakka operator kim?

Yuridik shaxslar reyestriga ko‘ra, “Intermed Innovation” MChJ 2010 yilda ro‘yxatga olingan, ustav fondi – 273 600 dollar. Faoliyat turi – “boshqa texnika va uskunalar ulgurji savdosi”.

Kompaniyaning 99,30 foiz ulush bilan ta’sischisi – Silverdale Trade L.P. Ikkinchi ta’sischi (0,70 foiz) – Jivetin Oleg Leonidovich ayni paytda kompaniya rahbari ham hisoblanadi.

Silverdale Trade, shuningdek, “Jizzax” EIZda ochilgan, 40,9 mlrd so‘mlik ustav fondiga ega “Bek Oil” MChJning 47,20 foiziga ham egalik qiladi. Bu kompaniyaning  faoliyat yo‘nalishi – neftni qayta ishlash mahsulotlari ishlab chiqarish.

Ochiq ma’lumotlarga ko‘ra, Silverdale Trade Limited Partnership Buyuk Britaniyada 2014 yilda ro‘yxatga olingan. Britaniya hukumatining ochiq ma’lumotlar portalida, kompaniya benefetsiari sifatida Rossiya fuqarosi Igor Rukavishnikov ko‘rsatilgan.

Iqtisodchi Otabek Bakirovning qayd etishicha, Silverdale Trade Shotlandiyadagi ofshorda joylashgan va uning yuridik manzili (Edinburg shahri, Atirgul ko‘chasi 196-uy)da 339ta kompaniya ro‘yxatdan o‘tgan.

“Intermed Innovation” MChJ QK qanday yo‘l bilan yoki qanday jarayonlar orqali loyiha operatori etib tanlab olinganligi, konsessiya shartlari, xususan, har bir tadqiqot turi bo‘yicha laboratoriya diagnostikasi xizmatining eng yuqori qiymati aniqlashtirilmagan”, – deydi Bakirov.

Tibbiyot sohasida o‘ziga xos yangi monopoliyaning tashkil etilgani va u SSV tomonidan har tomonlama faol qo‘llab-quvvatlanayotgani vakolatli tashkilotlar tomonidan o‘rganib ko‘rilsa maqsadga muvofiq bo‘lar edi.

Madina Ochilova,
Kun.uz muxbiri