Hujjatda O‘zbekistondagi OTMlarni xususiylashtirish, ularni butun dunyoda bo‘lgani kabi ta’lim, tadqiqot va tadbirkorlik – 3.0 universitetlar darajasiga chiqarish, mamlakat yalpi ichki mahsulot hajmida oliy ta’lim muassasalari hissasini oshirish va OTMlar ekspansiyasi, ya’ni xorijda o‘zbek universitetlari filiallarini ochishgacha bo‘lgan katta maqsadlar belgilab qo‘yilgan.
Bugun mana shu hujjat qabul qilinganiga ham salkam uch yil vaqt o‘tdi. Bu orada vazirlikka kelgan Abduqodir Toshqulov OAV bilan bo‘lgan qator yig‘inlarda oliy ta’limdagi ko‘plab kamchiliklar tuzatilib, qo‘shimchasiga katta yutuqlarga erishilayotgani haqida bayonotlar berdi.
Xo‘sh, oliy ta’lim tizimi bugun chindan ko‘p yillik muammolarini hal qilib oldimi?
2030 yilgacha rejalangan islohotlar bo‘yicha hammasi kutilganidek ketyaptimi? Katta yutuqlarga erishilyaptimi chindan?
Shuningdek, ishlarning borishidagi bugungi tezlik bilan kutilgan natijalarga amalda erisha olamizmi?
Kun.uz muxbiri shu kabi savollarga javob olish uchun “Boursa National” kompaniyasi ijrochi direktori, professor Azamat Akbarovni tahliliy suhbatga taklif etdi.
— Azamat aka, yaxshi bilasiz, bugungi zamonaviy universitetlarning 3ta asosiy vazifasi bor. Bu – ta’lim berish, tadqiqotlar olib borish va shu tadqiqotlarni ishlab chiqarishga joriy qilish orqali mamlakat iqtisodiyotiga foyda keltirish. Bugun bizdagi ta’lim-ku, sifatsiz bo‘lsa-da, berilayotgandir. Xo‘sh, OTM o‘zining qolgan ikki vazifasini qanchalik eplayapti?
— Hozir rivojlangan universitetlarning juda ko‘p tendensiya va vazifalari bor. Jumladan, siz aytgan vazifalar ham. Men bu vazifalarni O‘zbekiston sharoitida ikkiga bo‘lgan bo‘lardim. Ya’ni hozirgi vaqtda o‘zbek universitetlarining birinchi missiyasi bu – sifatli darsliklar chiqarish va insonlar farovonligiga hissa qo‘shish, ikkinchi missiyasi esa iqtidorli yoshlarni topib, ularning yetarli malaka va ko‘nikmalarga ega bo‘lishiga sababchi bo‘lish.
Bugun ta’lim faoliyati bilan shug‘ullanadigan universitetlarning yana bir vazifasi bu – ilmiy tadqiqotlar qilish va shu tadqiqotlarni xususiy sektorga sota olish. Ya’ni universitetlarni 3.0 universitetlar darajasiga olib chiqish. Ya’ni tadbirkorlik bilan shug‘ullanadigan universitetlar. Chunki bunday universitetlar bozorga sifatli mahsulotni taqdim eta oladi. Deylik, Amerika Qo‘shma Shtatlari, Avstraliya, Yaponiya, Janubiy Koreya kabi universitetlarning davlat yalpi ichki mahsulotidagi o‘rni juda katta. Masalan, Avstraliyada ilm va tadqiqotga sarf etilgan har bir dollar davlatning iqtisodiy o‘sishiga besh dollar sifatida qaytadi. Tasavvur qilyapsizmi, bir dollar besh dollar bo‘lib qaytadi. Yoki o‘sha Avstraliyada ta’limga ishlatilgan bir dollar davlat xazinasiga soliq sifatida uch dollar bo‘lib qaytadi. Shu tufayli ham u yerdagi davlat universitetlari har yili davlat budjetiga 50 mlrdga yaqin mablag‘ keltiradi. Amerikada bu raqam 600 mlrd dollar. Bu juda katta raqamlar.
