NATOning Kosovodagi missiyasi Prishtina va Belgrad o‘rtasidagi mojaroga aralashishga tayyorligini bildirdi

Kosovo hududida xavfsizlikni ta’minlash uchun mas’ul bo‘lgan NATO boshchiligidagi xalqaro kuchlar (KFOR) Kosovo barqarorligiga tahdid tug‘ilgan taqdirda Belgrad va Prishtina o‘rtasidagi chegara mojarosiga aralashishga tayyorligini bildirdi. Bu haqda tashkilot 31 iyul, yakshanba kuni Twitter’da ma’lum qildi. «KFOR Kosovo shimolidagi barqarorlikka tahdid solinadigan bo‘lsa, aralashishga tayyor», deyiladi xabarda. 

KFOR ta’kidlashicha, Kosovo shimolidagi munitsipalitetlarda xavfsizlik bilan bog‘liq vaziyat keskinligicha qolmoqda, biroq missiya doimiy monitoring olib boradi va BMT XKning 1999 yildagi 1244-sonli qarori doirasida aralashishga tayyor. «NATO boshchiligidagi KFOR missiyamiz to‘liq e’tiborni butun Kosovo aholisi uchun xavfsiz muhit va erkin harakatlanishni ta’minlash bo‘yicha BMT mandatini har kuni amalga oshirishga qaratgan», — deyiladi bayonotda.

Kosovo bosh vaziri Albin Kurti mintaqadagi vaziyatning keskinlashuviga Serbiya prezidenti Aleksandr Vuchich aybdor, dedi. Uning fikricha, chegarada avtomobil yo‘lini to‘sib qo‘yish avvaldan rejalashtirilgan harakatdir. 

Kurti Kosovo shimolida yashovchi serblarga Serbiyada berilgan avtomobillarni qayta ro‘yxatdan o‘tkazish va davlat raqamlarini Kosovoga almashtirish haqidagi buyrug‘i Belgradga berilgan javob ekanini bildirib, u Serbiyaga kirib kelayotgan Kosovo fuqarolariga ham xuddi shunday talab qo‘yilganiga e’tibor qaratdi. 

Yakshanba kuni kechqurun yuzlab etnik serblar Serbiya chegarasidagi «Yarine» va «Brnyak» nazorat-o‘tkazish punktlari yo‘nalishidagi yo‘llarda yuk mashinalari, neft sisternalari bo‘lgan mashinalar va boshqa og‘ir transport vositalarini to‘xtatib, transport harakatini to‘sib qo‘ydi. Ko‘p sonli mahalliy serblar barrikadalar atrofiga u yerda qolish niyatida to‘plangan, deb xabar berdi AFP muxbiri. 

O‘z navbatida, Serbiya prezidenti Aleksandr Vuchich yakshanba kuni Kosovodagi vaziyat serbiya va Kosovoda yashovchi etnik serblar uchun hech qachon hozirgidek «qiyinroq» bo‘lmaganini aytdi. «Atmosfera o‘zining burilish nuqtasiga yetdi», dedi Vuchich va agar serblar hujumga uchrasa, «Serbiya g‘alaba qozonadi» deb ogohlantirdi. 

Kurti Vuchichni «tartibsizliklarni» qo‘zg‘atganlikda aybladi. «Keyingi soatlar, kunlar va haftalar qiyin va muammoli bo‘lishi mumkin», — deb yozdi siyosatchi Facebook’da. 

Ayni paytda, 1 avgustga o‘tar kechasi Albin Kurti chegara nazorat punktlaridagi to‘siqlar dushanba kuni olib tashlanishi sharti bilan, Serbiyada berilgan Serbiya raqamlari va hujjatlariga ega avtomobil egalariga nisbatan chora ko‘rishni bir oyga kechiktirishga va’da berdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu qaror «xalqaro ittifoqchilar bilan hamkorlikda» qabul qilingan. 

Yevropa ittifoqining tashqi ishlar va xavfsizlik siyosati bo‘yicha oliy vakili Jozep Borrel Kosovo ma’muriyatining Serbiyada ro‘yxatdan o‘tgan avtomobillarni Prishtinada berilgan yangi davlat raqamlari uchun majburiy qayta ro‘yxatdan o‘tkazish rejasini amalga oshirishni 1 sentabrgacha kechiktirish qarorini olqishladi. 

«Biz barcha to‘siqlar zudlik bilan olib tashlanishini kutamiz», deb yozgan Borrell o‘zining Twitter sahifasida. U ochiq masalalarni YeI tomonidan osonlashtirilgan muloqot hamda Kosovo va Serbiya o‘rtasidagi munosabatlarni har tomonlama normallashtirish maqsadida hal qilish kerakligini qo‘shimcha qildi.

Mintaqadagi vaziyatning jiddiy keskinlashuvi oxirgi marta 2021 yil sentabrida kuzatilgan, o‘shanda yuzlab etnik serblar har kuni norozilik namoyishlari o‘tkazib, ikkita chegara o‘tish joyida transport harakatini to‘sib qo‘ygan edi. Ularning g‘azabi Prishtinaning Serbiya davlat raqamlariga ega haydovchilardan Kosovoga kirishda vaqtinchalik raqam qo‘yishni talab qilish qarori bilan bog‘liq bo‘lgan. Kosovodan Serbiyaga kirganlar ham shunday qilishlari kerak edi.