Meksikada 2014 yilda o‘g‘irlab ketilgan 43 talabaning o‘limi rasman tan olindi

Meksika hukumati 2014 yilda bedarak yo‘qolgan 43 talabaning o‘limini rasman tan olganiga qaramay, ularning vafoti bo‘yicha ish yopilmaydi, deya ma’lum qildi Meksika prezidenti Andres Manuel Lopes Obrador. Bu haqda 20 avgust, shanbaga o‘tar kechasi ma’lum bo‘ldi. Obradorning so‘zlariga ko‘ra, mamlakat Bosh prokuraturasi haqiqatni aniqlash va aybdorlarni javobgarlikka tortish maqsadida tergovni davom ettiradi.

Avvalroq, 19 avgust kuni huquq-tartibot idoralari Meksika sobiq bosh prokurori Xesus Murilo Karamni qo‘lga olgan edi, u talabalar o‘g‘irlab ketilganidan so‘ng birinchi tergovni o‘tkazgan. U odamlarning g‘oyib bo‘lishi, qiynoqlar va odil sudlovga qarshi jinoyatlarga aloqadorlikda gumon qilinmoqda. 

Murilo boshchiligidagi tergov shuni ko‘rsatdiki, Ayotzinapa kolleji talabalari 2014 yil 26 sentabrda Gerrero shtatidagi korrupsioner politsiya xodimlari tomonidan o‘g‘irlab ketilgan, so‘ng ular yoshlarni raqib jinoiy guruh a’zolarining qarindoshlari sifatida ko‘rgan Meksikaning Guerreros Unidos narkokarteli a’zolariga topshirilgan. Shundan keyin ular go‘yoki o‘ldirilgan, jasadlari poligonda yoqib yuborilgan. 

Tergovning bu xulosalari mustaqil ekspertlar tomonidan shubha ostiga olindi. Ish bo‘yicha guvohlar ham qiynoqqa solingani aytilgan. Yo‘qolgan talabalarning oilalari adliya organlari faktlarni soxtalashtirib, aholini noto‘g‘ri fikrga kelishga undagan, deb hisoblamoqda. 

Bir kun avval, 18 avgust kuni, taxminan to‘rt yil avval tashkil etilgan, Ayotzinapaning 43 nafar talabasi ishi bo‘yicha haqiqat va adolatga erishish komissiyasi yoshlarning o‘limiga shubha yo‘qligini e’lon qildi. Ular «davlat jinoyati» qurboni bo‘ldi, deya ma’lum qilgan Meksika IIV rahbarining inson huquqlari, aholi va migratsiya bo‘yicha o‘rinbosari Alexandro Ensinas. 

Mart oyida Meksika dengiz piyoda askarlari va armiya vakillariga nisbatan ham yo‘qolgan talabalar bo‘yicha ish qo‘zg‘atilgani xabar berildi. Ular dalillarni, jumladan, poligonda jasadi yoqib yuborilgan bir nechta talabalarning shaxsini aniqlash orqali qo‘lga kiritilgan ma’lumotlarni manipulyatsiya qilishda gumonlanmoqda.

2006 yilda Meksikada avj olgan, politsiyadan tashqari, harbiylar ham uyushgan jinoyatchilikka qarshi qurolli operatsiyalarda qatnashgan «narkokartellarga qarshi urush» oqibatida o‘n minglab odamlar halok bo‘ldi, yaralandi yoki o‘z uylarini tark etishga majbur bo‘ldi. 

Qurbonlar haqida aniq ma’lumotlar yo‘q, taxminlarga ko‘ra, faqat 2007-2018 yillarda urush 115 mingga yaqin odamning hayotiga zomin bo‘lgan bo‘lishi mumkin. Amaldagi prezident Lopes Obrador hokimiyatga kelganidan so‘ng, urush tugaganini e’lon qildi, ammo mamlakatda zo‘ravonlik va korrupsiya darajasi yuqoriligicha qolmoqda, yirik narkokartellar Meksikaning ayrim hududlarini qisman nazorat qilmoqda.