“Bu yerda bir umr qolasan deyişgandi” – öylab topilgan ayblovlar bilan 12 yilga qamalgan sobiq tezkor xodim hikoyasi
|00:22 / 02.10.202263 01718 min
“Qoronği tergov xonasiga olib kirişdi. Xonadagi stulga «Kiriş bor, çiqiş yöq». Bu kuningdan ölganing yaxşi!» deb öyib yozib qöyilgandi. Söroq berayotgan şaxs stulga ötqazilgaç, qöllari zanjirlanadi, yerga qoqilgan zanjirlar qölingizni mahkam tortib turardi. U yerda qöllangan qiynoqlarga odam bolasi doş berişi muşkul”.
2011 yilning 19 dekabri Xorazm viloyati Xazorasp tumani içki işlar boşqarmasi tezkor xodimi Dilşod Maşaripovning hayotida qora kun sifatida muhrlangan. Boisi u xuddi şu kuni Milliy xavfsizlik xizmati viloyat boşqarmasi xodimlari tomonidan işxonasidan jinoyatçilardek uşlab ketilgan.
U Kun.uz’ga bergan intervyusida söroq paytida inson zoti çidaşi muşkul bölgan şafqatsiz usullar bilan qiynoqqa solinganini aytadi.
–Öşa kuni Xazorasp tumani IIB rahbari ma’rifat soati ötkazdi. Ötgan haftada qilingan işlar böyiça mas’ullardan hisobot oldi, yangi haftadagi rejalarni belgilab berdi. Şu bilan yiğiliş tugadi, hamma öz işi bilan şuğullaniş uçun tarqaldi. Maşinamga ötirayotganimda zarur hujjatni xonamda unutib qoldirganim esimga tuşdi.
Işxonamga qaytib kirayotganimda qöriqçilardan biri meni rahbar yöqlaganini aytdi. Yölakda örinbosar va fuqaro kiyimidagi noma’lum erkak kutib oldi. Xonaga kirsam, u yerda tuman IIB rahbaridan taşqari, viloyat IIB boşliği, men bilan birga işlaydigan tezkor xodim Baxtişod Matkarimov, yana fuqaro kiyimidagi ön çoğli odam bor edi. Keyin bilsam fuqaro kiyimidagi şaxslar MXX xodimlari ekan.
Ular nima gapligini tuşuntirmasdan xonamni tintuv qilişdi. Mendan taşqariga çiqib turişni söraşgandi, bu qonunga zid talab bölgani uçun unamadim. Heç narsa topişa olmadi. Söngra tintuv ötkazgan xodimlar kim bilandir telefonlaşib, avval Baxtişod Matkarimovni, söngra mening qölimga kişan solib, qöllarimni orqaga qilib, boşimni yerga enkaytirib, xuddi jinoyatçilardek işxonamdan olib çiqib ketişdi. Nima sababdan olib ketayotganlarini ham aytişmadi.
Şaxsiy maşinamning orqa örindiğiga ötqazib, oldinda ikkitasi va ikki yonimda ikkitasi ötirib, MXX Xorazm viloyat boşqarmasiga olib ketişdi. Yöl-yölakay biqinimga muştlab borişdi. Men va hamkasbimni oldinma-ketin viloyat xavfsizlik boşqarmasi binosiga olib kirib, rahbarlariga «yana ikkita musorni olib keldik» deb xabar berişdi.
Söng qop-qoronği tergov xonasiga olib kirişdi. Xonadagi ikkita stul, bitta stol yerga sement bilan qotirib taşlangan. Örnidan qözğatib bölmaydi. Stol ustiga «Kiriş bor, çiqiş yöq. Bu kuningdan ölganing yaxşi!» deb öyib yozib qöyişgan. Söroq berayotgan şaxs stulga ötqazilgaç, qöllari zanjirlanadi, yerga qoqilgan zanjirlar qölingizni mahkam tortib turadi.
Mavzuga oid
Bahodir degan tezkor xodim vakili heç yöq be yöq peşonamga muşt tuşirdi. Aybim nima deb söragandim: «Aybing bölmasa, ayb topamiz. Jinoyatçi bölmasang, jinoyatçiga aylantiramiz», dedi. Söngra maska kiygan tört xodimga: “Buni öziga keltiringlar”, deb buyurdi. Ular meni devorga suyab, ikki qölimdan uşlab turib, dubinka bilan ura boşlaşdi. Ikki soatça azob berişdi. Hattoki, ikki qölimni tepaga boğlab, moyagimga suv solingan baklajka osib qöyişdi. Bu usulni köp marta qöllaşdi, söroq qilinayotgan şaxs oğriqdan dodlasayam, to u huşdan ketmagunça olişmaydi.
Uzluksiz qiynoqlardan söng Maşaripovdan sobiq rahbariga qarşi körsatma berişga majburlanadi. Tergov davomida narkotik modda savdosida ayblanib qölga olingan ayoldan bu moddalarni Maşaripovdan olgani haqida körsatma olinadi. Maşaripovdan esa uni sobiq rahbaridan olib, giyohfuruş ayolga yetkazib berganiga iqror böliş talab etiladi.
Qahramonimizning aytişiça, Xazorasp tumani içki işlar boşqarmasining sobiq rahbari xavfsizlik xizmatining bir qança xodimi qamalişiga sabab bölgan, şundan söng undan öç oliş maqsadida aslida sodir bölmagan bu voqea, töğriroği, tuzoq öylab topiladi.
– Qiynoqlardan söng mendan bir ayolni taniş-tanimasligimni söraşdi. Uni körsatişlarini aytganimda, tergovçi kompyuteridan qoraçadan kelgan ayolning suratini körsatdi. Uni tanimasligimni, umuman körmaganligimni aytdim. Tanimasam, taniştirişlarini, körsatişlarini aytişdi. MXX xodimlaridan: “Bugun şu yerda qolamanmi?” deb söradim. Ular: “Umrbod şu yerda qolasan” deb javob berişdi. Uydagilarga xabar bergani va advokat yollagani qöyişmadi. Özlarining advokati borligini aytişdi.
Ertasiga sudga olib borişdi. Özlari advokat berişdi. Öşa yerda aytişdiki, «Siz Kuryazova Şirin degan ayolga narkotik modda sotganlikda gumonlanib uşlangansiz», dedi. Men sudyaga uni tanimasligimni aytdim. Sudya advokatimni çaqirdi va uni nega bu yerga olib keldingiz, tanimas ekan-ku, dedi. Şunda advokatim «Muhtaram sudya, sanksiya beravering. Bu masalani xavfsizlikdagilarning özlari hal etişadi», deb aytdi. Özimning advokatim sudyadan qamoqqa olinişim uçun sanksiya berişni söradi. Sudya prokurorga qaradi, prokuror yerga qaradi. Ammo sudya menga qaray olmadi va “böldi çiqib ketaveringlar”, dedi.
Suddan qaytib borganimizdan söng uç kun ayovsiz qiynaşdi. Qiynoqlardan çarçab ketganimdan söng şartlariga tayyorligimni aytdim. Şu orqali maqsadlari nima ekanini bilib olmoqçi böldim. sobiq rahbar Ravşan Pirmatov bergan narkotik moddalarni tergovda menga suratini körsatişgan ayolga sotgannimni tan olişim kerakligini aytişdi.
U ayol haqiqatan ham narkotik savdosida ayblanib qölga olingan. Uni ham köz oldimda kaltaklaşib, uşbu moddani mendan olganligini tan oldirişdi va iqrornomaga qöl qöydirişdi. Ayol bilan yuzlaştirişib, undan meni körsatib, bu kim deb söraşdi. «Bu Doniyor aka», dedi u. Köryapsizmi, ismimniyam bilmasdi.
Şunda xodimlardan biri uning orqasidan dubinka bilan bir urib, “bu Doniyor emas, Dilşod” dedi. Beçora ayol: “Ha, ha, öşa kişi” deb takrorladi. Ssenariy böyiça sobiq rahbar u ayolga qönğiroq qilib, men va yana bir şerigim orqali unga giyohvand modda yetkazib berişini aytgan. Ammo jinoyat işi böyiça şerigim sifatida iş hujjatlarida qayd etilgan hamkasbimni biror marta men bilan yuzlaştirişmadi, sudga ham, söroqqa ham olib kelişmadi. Çunki uning yuqori doiralarda işlaydigan tanişlari bor edi.
Menga qarşi körsatma berayotganda vijdon azobidan qiynaldi şekilli, ayol yiğlab keçirim söradi. Xodimlar uning boşiga urişib, keçirim sörama, deyişdi. Men bu körsatmalarga qöl qöymadim.
– Tergov jarayonida sizni aybdor ekanligingizni isbotlaydigan biror dalil bormi?
– Yöq, ularning özi yöq narsani tasdiqlab berişing kerak edi, deyişdi. Şunçaki sobiq rahbarni qölga oliş uçun meni qurbon qilişdi. Bahodir, Maqsud, Farrux, Obid ismli MXX xodimlari sudya va prokurorlar bizning qölimizda deb tahdid qilişdi. Har kuni urib azob berişdi. Yetti-sakkiz kundan keyin qattiq zarb natijasida közim jarohatlandi va çap közim körmay qoldi.
Har qança qiynoqqa solinmasin, Maşaripov öziga qöyilayotgan ayblovlarni tan olmaydi. Har qança urinişmasin, tergovçilarning yöriğidan yurişga unamaydi.
Qahramonimiz şundan söng xodimlar unga bosim ötkazişning yangi yölini öylab topişgani, ya’ni agar özlari öylab topgan jinoyatni böyniga olmasa, ayoli, akalarini ham olib kelib qamaşlari va köz öngida qiynaşlarini aytib qörqitişganini aytadi.
– Jazo sifatida bir tor xonaga qamaşdi. Ğalati şovqinli ovoz qöyib qöyişardi. Sutka ddavomida 4 soat tinardi bu ovoz. Psixologik eziş uçun qilinardi bu narsa. Tergovçilar içib kelib, keçasi ham söroq qilişardi. Muttasil qiynaşardi.
Sigaret çekib, kulini qölimga bosişardi. Oxiri kimdandir 100 ming pora oldim, deb yozib ber, deyişdi. Qölimga qoğoz, ruçka berişdi. Kimdan oldim deb yozay desam, özing öylab top, deyişdi. Keçga tomon soqçilardan biri kelib, yozib böldingmi, deb söradi. Kimdan oldim deb yozişni bilmayapman deb aytdim unga. Ketdi. Oradan biroz ötib, tepaga olib çiqişdi. Mendan yozging kelmayaptimi, deb söraşdi. Endi heç narsa yozişing kerak emas. Endi ayolingni va oila a’zolaringni ham olib kelaman, deb rosa urişdi.
Ertasiga xodimlar men bilan birga qölga olingan tezkor xodimning xotinini olib kelib qamaşganini aytişdi. Körişni istaysanmi, deb u söroq qilanayotgan xonaga olib borişib, eşigini qiya oçib körsatişdi. Çindan ham xonada uning ayoli ham ötirgandi. Agar sen ham biz aytgan işni qilmasang, sening ham ayolingni olib kelib qamaymiz, kerak bölsa aka-ukalaringni ham tiqamiz, deyişdi. Bunga işondim. Özim qamalganim yetmasdi, ularni ham olib kelib qiynaşsa kim degan odam bölaman, degan xayol miyamni egallab oldi.
Tört kundan keyin özim eşikni taqillatdim. Sababi oilamga tegmasligi uçun hamma narsani yolğondan bölsa ham yozib berişimni aytdim.
Hujjatlarga köra, Dilşod Maşaripov Jinoyat kodeksining beşta moddasi bilan ayblangan. Şulardan biri 121-moddada közda tutilgan jinoyat (xizmat, moddiy yoki boşqa jihatlardan aybdorga qaram bölgan ayolni jinsiy aloqa qilişga majbur etiş). Biroq Maşaripov boşqa ayblovlar qatori buni ham tan olmaydi. Uşbu ayblovga sababçi bölgan ayol Bikajon Matyoqubova Kun.uz’ga bergan intervyusida qiynoqlarga çidolmasdan şunday körsatma berganini aytadi.
Bikajon Matyoqubova:
– Bu hodisa bölmagan. 2011 yil menga Maşaripovning ismini aytib, ularga qarşi körsatma berasan, deb aytişgan. Yöq deganimda zulm qilişdi. Ular Xorazm viloyati milliy xavfsizlik xodimlari edi. Meni bu şartlarga rozi qiliş uçun onamni azoblab, uning baqiriqlarini menga eşittirişdi. Kiçik farzandim bor edi. Turmuş örtoğim ham qamoqda ekanligi uçun yoş bolam köçada qolmasin deb ularning şartiga rozi böldim va ular aytganidek körsatma berdim. Bularning barçasi yolğon edi. Onamning yoşi uluğligi, ikkinçi guruh nogironi ekanligiga qaramasdan kaltaklaşdi.
U paytlarda men bozorda savdo qilardim. Meni uyga olib kelişdi va olib ketişdi. Heç narsa deyişmadi. Biz kelgunimizça heç narsa demagin deyişdi. Bir hafta indamay ötirdim. Şundan keyin tergovga olib çiqişdi. U yerda Maşaripov Dilşod va Baxtişodni taniysanmi, deyişdi. Ularni tanimasligimni aytdim. Keyin kameraga qamaşdi. Beş kunça gazli xonaga qöyişdi. Ana şundan beri astma kasalligini orttirib oldim. Hozirgaça bezovta qiladi. Keyin yana tergovga olib çiqişdi.
Bir ayol menga narkotik berganman, deb körsatma bergan ekan. Men ham qiynoqlarga çiday olmay tan olganman. Barmoqlarimga dubinka bilan urişdi. Qattiq zarb yegani uçun barmoqlarim hali ham yaxşi işlamaydi.
Qiynoqlardan söng bir kameraga olib çiqişdi. U xonada bir ayol bor edi. U meni rosa qiynagan. Mis tarelka bilan boşimga urgan. Zarba kuçidan u qiyşayib ketgandi. Ayol menga kun bermasdi, hamma işlarini qildirardi. Ayamning qiynoqlarga çidolmay dodlayotgan ovozini qöyib berişganidan söng oxiri ularning aytganlariga rozi böldim va körsatmaga qöl qöyib berdim.
– Hammasini sudyaga aytdim. Qiynoqlar sabab bu işni qilgandim. Hozir ham heç kimning bosimisiz vijdonim oldida qiynalganim uçun aytib beryapman. Ayblovlar soxta ekanligini tan olaman. Aybdorman. Bu işni qilişim kerak emas edi. Barçasiga çidaşim kerak edi. Ammo çidab bölmadi-da.
Jinoyat işi epizodlari şu qadar hafsalasizlik bilan töqib çiqarilganki, undagi bir modda böyiça jabrlanuvçi sifatida qayd etilgan ayol boşqa bir modda böyiça guvoh sifatida tirkab qöyilgan. Ya’ni Dilşod Maşaripov göyoki bir taksiçidan 100 ming söm pora olayotgan vaqtda Bikajon Matyoqubova bunga guvoh bölgan. Biroq ayol bu epizod tergov vaqtida özi bilan bir kamerada saqlangan ayol tomonidan öylab topilganini aytib berdi.
– Tergov paytida qiynoqqa olib, kameraga jönatardi. Kameradagi ayol bularga qöyilayotgan ayblovlar kam. Yana nimani qöşib yozamiz dedi. U ayol aytdiki, pul oldi deb aytsang, senga yengillik böladi dedi. Kafega bordik. Öşa kafeda Allamov Tohir ötirgan böladi va men, Maşaripov Dilşod, Baxtişod öşa yerga boramiz. Allamov Tohir Maşaripov Dilşodga 100 ming söm pora berdi, deb yozdirdi. Dilşod Maşaripov va Baxtişod Matkarimovni erim qölga olingan vaqtda uyimizga tintuvga borgandagina körganman. Öşandan keyin qaytib körganim yöq. Meni MXX xodimlari uşlab ketib, tergovda yuzlaştirişgan vaqtda ikkinçi marta kördim.
Dilşod Maşaripov sudgaça oila a’zolari bilan uçraştirilmagan, himoyasi uçun tayinlangan advokat esa tergov davomida deyarli qorasini körsatmagan. Iş sudga oşgaç, adolat qaror topişidan umidvor bölgan Maşaripovning hafsalasi butunlay pir böladi.
Tergov davomida uni narkotik oldi-sotdisida şeriklikda ayblab körsatma bergan Şirin Kuryazova sudda qiynoqlar ta’sirida bunga majbur bölgani, aslida Maşaripovni tanimasligini aytsa-da, raislik etuvçi buni inobatga olmaydi va ayblanuvçini 12 yil muddatga qamoq jazosiga hukm qiladi.
Sud hukmidan söng Maşaripov dastlab Toşturmaga, u yerdan esa sobiq içki işlar xodimlari jazo muddatini ötaydigan Bekoboddagi qamoqxonaga yuboriladi. Bu yerlarda körgan-keçirganlari ta’sirida haqiqat qaror topişidan umidini uzganini aytadi.
12 yil qamoq jazosiga hukm qilingan Dilşod Maşaripovga nisbatan 2015 yili amnistiya akti qöllanib, u manzil-koloniyaga ötkaziladi. U yerda ma’lum vaqt bölganidan söng esa unga axloq tuzatiş işlari tayinlanib, ikki yil nazorat ostida böliş şarti bilan ozodlikka çiqadi.
Dilşod Maşaripov:
– Heç qayerga yozmaganim, sud qarori ustidan şikoyat qilmaganim, qamoqxona rejimini buzmaganim uçun 2015 yilning mart oyida amnistiya bilan Qoraqalpoğistondagi manzil koloniyaga ötkazildim. U yerda qiynoq va boşqa qonunga zid holatlarning guvohi bölmadim. Lekin u yerda ham haqiqatni qaror toptiriş uçun arizabozlik qilgan mahkumlarni Bekobodga qaytarişmasdan, Jasliqqa jönatib yuborişdi. Jim yurişsin, haqiqat oçilmasin degan maqsadda.
Manzil-koloniyada köp ötirmadim. U yerda uç oyça bölganimdan keyin menga axloq tuzatiş işlari tayinlandi. Meni ikki yillik nazoratga qöyib qöyişdi, ya’ni köçada yuraverardim, iş haqimning ma’lum qismi davlat hisobiga ötib turardi. Bu ham bosimning kiçik bir körinişi, nazorat ostida bölsa u heç qayerga murojaatbozlik qila olmaydi. Yana qamalib ketişdan qörqadi. Yana bir amnistiyaga tuşganimdan keyin bu narsayam yeçildi.
Tergovda menga qarşi körsatma bergan Şirin Kuryazova ismli ayolning nomidan 2018 yili uyimizga xat bilan disk keldi. Diskda video bor ekan. Videoda u qilgan jinoyati uçun jazosini ötab qaytgani, tergovda qiynoqlarga çidolmay menga qarşi körsatma bergani, aslida meni tanimasligini, mening mutlaqo aybsiz ekanimni aytadi va sudda körsatma berişini ma’lum qiladi. Bu disk va murojaatni mendan taşqari u Oliy sudga, Boş prokuraturaga va boşqa idoralarga ham jönatgan ekan. Bu vaqtda Özbekistonda rahbariyat ham almaşgandi, özgarişlar bölayotgandi. Şundan söng menda haqiqatni qaror toptirişga qayta umid uyğondi.
Adolatni qaror toptirişga kirişganidan söng qahramonimiz köplab qiyinçiliklarga duç keladi. U öziga nisbatan tahdidlar kuçaygani, turli idoralarga murojaat qilişni töxtatiş talab qilingani ortidan ma’lum muddat Rossiya va Qozoğistonga boş olib ketişga majbur bölganini aytadi.
Nihoyat Maşaripovning tinimsiz harakatlari natija bera boşlaydi. Apellyatsiya instansiyasida 2011 yilda unga qöyilgan 5 ta ayblovning uçtasi olib taşlanadi.
Tergov davomida unga qarşi körsatma bergan yana bir ayol körsatmasidan qaytadi va körsatmasidagi epizodlar Milliy xavfsizlik xizmatining viloyat boşqarmasi xodimlari tomonidan öylab topilgani, özi va onasini qiynaşgani uçun şunday körsatma berişga majbur bölganini aytib sudda guvohlik beradi.
Maşaripov Oliy sud sudyasi da’vo arizasini kassatsiya tartibida körib çiqişni bir neça oy davomida paysalga solib kelgani, ming bir qiyinçilik bilan boşlangan sud protsesslari ham mantiqsiz voqealar bilan keçganini aytadi.Tergov davomida qiynoqqa solingani, adolatni qaror toptiriş uçun idorama-idora sarson bölgani yetmaganday qahramonimiz OBONçi ayollar hujumiga ham uçraydi. Nohaq qamalişiga sabab bölgan kuçlar uni jinnixonaga yotqizib, muomalaga layoqatsiz deb topişga, şu orqali yopiğlik qozon yopiğligiça qolişini ta’minlaşga harakat qilişadi.
Oliy sud tomonidan çiqarilgan oqlov hukmidan köçirma. Foto: Kun.uz
Boşidan şunça körguliklar ötgan qahramonimiz şu yil 22 sentabr kuni Oliy sudda oqlandi. Unga qöyilgan barça ayblovlar olib taşlandi.
Albatta oqlov hukmi qahramonimizning havoga sovurilgan 12 yillik umrini qaytarib bera olmaydi. Biroq u yuzi yoruğ ekani, faoliyati davomida noqonuniy işlarga aralaşmaganini isbotlab bera oldi. Umid qilamizki, bu oqlov Özbekiston sudlarining tom ma’noda mustaqillikka erişayotgani va tizimdagi özgarişlarning ifodasiga misol böla oladi.
