— Dastlab referendumlar haqida. Putin nima maqsadda Ukrainaning qisman bosib olingan hududlarida shunday referendumlar o‘tkazdi? Boshqa davlat hududiga qurolli bosqin qilib kirgan hukumat uchun bunday byurokratiya nega kerak edi?
— Bu o‘rinda dastlab Putin shaxsiyati va uning siyosiy hamda huquqiy psixologiyasini tahlil qilishimiz kerak. Putin bir vaqtlar KGBda ishlagan, shuning uchun ichki va tashqi siyosatni «maxsus operatsiya» sifatida ko‘radi. Yana bir tomondan u yurist ham. Shu soha bo‘yicha ta’lim ham olgan. Shuning uchun ham har bir ishni huquqiy rasmiylashtirishga harakat qiladi.
Rossiyaga bu to‘rtta hududni qo‘shib olishdan siyosiy bir maqsad mavjud. Ularning fikricha, bundan keyin bu hududlar Ukraina hududi emas, ularning maqomi aniq va Rossiyaga qo‘shildi. E’tibor bergan bo‘lsangiz, referendumda har bir hududdan 90 foizdan ortiq ovoz yig‘ilgan va hudud aholisi orasida buni istovchilar ko‘p degan siyosiy propaganda ham olib borildi.
Shunga ko‘ra, uni Rossiya tarkibiga rasman qo‘shib olishdi. Endi u hududlar Rossiya himoyasida ekani, agar bu hududlarga tahdidlar bo‘lsa, Rossiyaning yadroviy zonti ushbu hududlar ustidan ham o‘rnatilishi aytildi.
— Referendumlar o‘tkazilishi davomida okruglarda harbiylar bilan yurishib, blanka tarqatilgani kadrlari ham tarqaldi. Bu yerda qiziq bir holat: agar referendum natijalarini e’lon qilish rus hukumati qo‘lida bo‘lsa, shuncha resurs sarflab, yana askar yetishmayotgan vaqtda bu ishlarni qilishdan qanday naf bor?
— 2014 yilda ham Qrimda referendum o‘tkazilgan. Unda ham harbiy xizmatchilar ishtirok etgan. Ya’ni bundan ko‘zlangan maqsad shuki, boshqa fikrlilar referendumni buzmasin, har qanday muqobil fikrlar eshitilmasligi uchun. Bu referendumlarni dunyoning biror bir davlati tan olgani yo‘q. Tan olmaydi ham. Jumladan, Markaziy Osiyo davlatlaridan Qozog‘iston ochiqchasiga bu referendumni tan olmasligini aytdi. O‘zbekiston ham diplomatik tarzda mamlakatlarning hududiy yaxlitligini buzish tarafdori emasligini bildirdi.
Aynan harbiylar ishtirok etayotganining sababi shuki, Ukraina hududida qarama-qarshi fikrlar juda ham ko‘p. Ana shu fikrlarni bostirish va boshqa ssenariylarning oldini olish uchun bu amaliyotlar hayotga tatbiq qilinyapti.
— 30 sentabr kuni Kremlda qisman bosib olingan hududlarning Rossiyaga qo‘shilishi to‘g‘risidagi shartnomalar imzolandi. Bu shartnomalarni xalqaro hamjamiyatning aksariyat a’zolari tan olmasligini bildirgan. Lekin bu hujjatlarning Rossiya uchun qanday oqibatlari bor? Buning ortidan qanday maqsadlarni amalga oshirishi kutilmoqda?
