«Agar u bölmaganida, ehtimol Kiyevni olişardi». Bankir Kireyevning tuşunarsiz ölimi haqida

WSJ naşrining yozişiça, josuslikka qiziqqan Kireyev razvedka rahbarining taklifiga rozi böladi. Şundan keyin bankir doimiy ravişda Rossiyaga safarlar uyuştiradi. «U hamma narsa haqida ma’lumotlarni qölga kiritadi. Maxsus xizmatlar dunyosi va moliya dunyosi doim özaro boğliqdir», — deydi Kireyevning işi haqida Budanov.

Budanovning sözlariga köra, Kireyev Rossiyaning bosqin rejasi haqida 2021 kuzida xabar topgan va birinçi bölib trevoga kötargan. Fevral oyida, uruş muqarrar bölib qolganida Kireyev oilasi bilan har yilgidek Alp toğlariga sayohatga ketişi kerak edi ammo 18 fevral kuni u bu ğoyadan voz keçadi. «Agar men ta’tilga ketsam, men ortiq özimga [oynaga] qaray olmayman», — degandi u öşanda öz rafiqasiga.

Beş kun ötib, 23 fevral kuni Kireyev Budanovga sönggi xabarni yetkazadi — Rossiya prezidenti Vladimir Putin bosqin boşlaş haqida buyruq bergandi. Öşanda bankir Rossiya qöşinlari 24 fevral tongida Kiyevdan 25 kilometr masofada joylaşgan Antonov aeroporti hududiga (avvalgi nomi «Gostomel») desant tuşirişni rejalaştirayotgani haqida ogohlantirgandi, rossiyalik harbiylar bu aeroportdan Ukraina poytaxtini egallaş uçun platsdarm sifatida foydalanişni közlagandi.

Budanovning sözlariga köra, aynan Kireyevning xabari Kiyevni saqlab qolişga imkon beradi, çunki şu xabar tufayli ukrainlarda qöşinlarni aeroport mudofaasiga yönaltiriş uçun vaqt böladi. «Agar Kireyev bölmaganida, Kiyev, katta ehtimol bilan, bosib olingan bölardi», — deya xulosa qiladi Budanov.

Rossiyaning Ukrainani tez fursatlarda egallab oliş rejalari barbod bölgaç, muzokaralar boşlanadi. Birinçi raund 28 fevral kuni ötkaziladi. Kireyevda mojaroning ikki tomoni bilan ham aloqalarga egaligi va Rossiya delegatsiyasining ikki a’zosi bilan şaxsan taniş bölgan tufayli Budanov unga muzokaralarda qatnaşişni taklif etadi. Bankir unda iştirok etişni istamaydi, çunki bu uning Ukraina maxsus xizmatlari bilan aloqasini foş etib qöygan bölardi, ammo baribir yakunda razvedka rahbarining taklifini qabul qilişga qaror qiladi. «Jin ursin. Vatan talab etayotgan ekan, borganim bölsin», — deya Kireyevning sözlarini eslaydi uning qöriqçilaridan biri.

Muzokaralardan söng Kireyev Budanov bilan uzoq suhbatlaşadi. U bankirni endi uning josuslik faoliyati foş bölganida xavf ostida qolganini aytadi. Şunga qaramay, Budanov Kireyevdan 3 mart kuniga möljallangan muzokaralarning ikkinçi raundida iştirok etişni taklif qiladi.

WSJ bilan suhbatda Ukraina razvedkasi rahbari muzokaralar arafasida Kireyevga Ukraina xavfsizlik xizmati aksilrazvedka boşliği Oleksandr Poklandning ofisidan qönğiroq bölgani va boşliq u bilan uçraşişni istayotganini aytişganini eslagan. Bu uçraşuv nega röy bermaganiga gazeta aniqlik kiritmagan. Ammo keyingi kuni, Kireyev Belarusdagi muzokaralarga otlanib, vokzalga kelganida, öz qöriqçilarini yölda Ukraina xavfsizlik xizmati xodimlari uni qölga olişga urinişi mumkinligi haqida ogohlantiradi. «Aralaşmanglar», — deydi u öşanda.

Kireyevni şahar markazida, Sofiya sobori atrofida qölga olişadi. Bir yarim soat ötib bankirning tanasi Kiyevdagi köçalardan birida topiladi. Ukraina naşrlari öşanda bankir qölga oliş vaqtida otib öldirilganini yozişadi, ammo uning qöriqçilari gazetaga Ukraina xavfsizlik xizmati xodimlariga heç qanday qarşilik körsatiş bölmaganini aytişadi.

Keyinroq «Agenstvo» naşri öz manbasiga tayangan holda bu hodisa Ukraina maxsus xizmatlari örtasidagi «çalkaşlik» tufayli röy bergan bölişi mumkinligini yozadi: Ukraina xavfsizlik xizmati Kireyevni davlatga xiyonat qilişda gumon qilgan, çunki u Rossiya razvedkasi bilan kontakt qiliş vakolatiga egaligidan bexabar bölişgan. Şunga qaramay, Kireyev qölga olinganidan keyin nega öldirilgani noma’lum bölib qolgan.

5 mart kuni Ukraina boş razvedka boşqarmasi öz press-relizida Kireyev maxsus topşiriq çoğida halok bölganini bildiradi. Keyinroq Ukraina prezidenti öz farmoni bilan bankirni ölimidan keyin III darajali Bogdan Xmelnitskiy ordeni bilan mukofotlaydi, bir neça kun ötib u Kiyevdagi Baykove qabristonida harbiy qahramonlar kabi dafn etiladi.

Bugun, 19 yanvar kuni WSJ maqolasidan keyin Ukraina prezidenti ofisi maslahatçisi Mixaylo Podolyak izoh berib, Kireyev UXX va razvedka boşqarmasi örtasida harakatlar yaxşi muvofiqlaştirilmagani tufayli halok bölganini bildirdi.

«U GUR (Boş razvedka boşqarmasi) bilan işlagan, uning ölimi esa kuçişlatar tuzilmalar örtasida yagona koordinatsiya bölmagani bilan boğliq. Bir tomondan unga ma’lum e’tirozlar bölgan, boşqa tomondan bu e’tirozlarni muloqot formatida hal qilişga ulgurilmagan, bu delegatsiya faoliyati va muzokaralar jarayoni bilan aloqador emasdi. U RF josusi bölmagan», — dedi u.

2022     yil iyul oyida Zelenskiy Ukraina xavfsizlik xizmati rahbari, özining bolalikdagi dösti Ivan Bakanovni va boş prokuror Irina Venediktovani «xizmat vazifalarini lozim darajada bajarmagani» uçun işdan böşatadi. Ukraina prezidenti ularning işdan böşatilişini prokuratura, dastlabki tergov va boşqa huquqni muhofaza qiluvçi idoralar xodimlariga nisbatan davlatga xiyonat böyiça köplab işlar oçilgani bilan izohlaydi.