“Yangi universitetlar oçilişi davom etadi” - oliy ta’lim vaziri örinbosari Komiljon Karimov bilan suhbat

— Bu yil 250 mingga yaqin talaba bitiradi. Ularga mehnat bozorida munosib iş bormi, degan savol tuğiladi. Lekin ularning barçasi davlat tomonidan iş bilan ta’minlanişi notöğri. Qançadir miqdoriga özini özi iş bilan ta’minlaydigan könikma berişimiz kerak. Va bu jarayonlar boşlangan. Köplab oliy ta’lim muassasalarida tadbirkorlik könikmalari öqitilyapti. Köp OTMda karera markazlari taşkil qiliş böyiça talab qöyilgan. Bu markazlar talabalarni mehnat bozoriga tayyorlaş bilan şuğullanadi. Amaliy könikmalarni şakllantiriş nazarda tutilgan. Bu markazlar yordamida yengilliklar böladi yoşlarga.

— Talabalar soni oşib borişi bilan yotoqxonalar muammosi yaqqol sezilyapti. Talabalarni yotoqxonalar bilan ta’minlaş masalasi qamrovdan ortda qolyaptimi?

— Bu masala faqat yotoqxonalar bilan emas, umuman ta’lim infratuzilmasida. Bugungi kunda aynan talabalarni turar joy bilan ta’minlaş qamrovi 40 foizdan oşdi, ya’ni yotoqxonalarga ehtiyoji bor talabalar doirasida. Hozirda yangi TTJlar qurilyapti, davlat tomonidan yoki xususiy şerikçilik asosida ta’minlanyapti. Bu böyiça aniq rejalar bor va bu jarayon davom etadi. Lekin davlat barça talabalar uçun yotoqxonalar yaratib beradi desak, qiyin böladi bu masala. Ijarada turuvçi talabalarga ham kompensatsiya tölab berilyapti.

— 2022 yilda 47 ta talabalar turar joyi qurilişi rejalaştirilgan edi. Qay darajada amalga oşirildi? Ötgan yili kuzatilgan muammolar bu yil ham bölişi mumkinmi?

— 18 800 örinli talabalar turar joyi qurilişi kerak edi. Lekin ayrim sabablarga köra, 28 ta talabalar turar joyi foydalanişga topşirildi, 20 mingdan ortiq yotoq örinlari taşkil qilindi.

Barça talaba turar joy bilan ta’minlanadi, desak ham töğri bölmaydi. Biroq muammolar yuzaga kelmasligi uçun jarayonni raqamlaştirişimiz kerak. Ya’ni yotoqxona bilan ta’minlanişi kerak bölgan talabalar röyxatini şakllantiriş va şu böyiça iş olib boriş. Bunda elektron navbat tizimi böladi va oçiq şaklda.

— Bugungi kunda oliy ta’lim tizimi raqamlaştiriş borasida qaysi bosqiçda? Bu borada qanday yangiliklarni kutişimiz mumkin?

— Raqamlaştiriş biz uçun ustuvor vazifa. Davlat idoralari orasida raqamlaştiriş borasida reyting olib boriladi. 2022 yil uçinçi çoragi natijalariga köra, oliy va örta maxsus ta’lim vazirligi vazirliklar içida ikkinçi örinni egalladi. Barça ta’limga daxldor bölgan jarayonlarni raqamlaştirişga harakat qilinyapti. Oliy ta’limni boşqariş elektron tizimi bölgan HEMIS tizimi eng katta yutuğimiz deb öylayman. Bizdagi elektron platformalar boşqa davlat idoralari platformalari bilan integratsiya qilingan. Deylik, yagona davlat xizmatlari platformasi bilan, soliq tizimi bilan, xalq ta’limi tizimi platformalari bilan integratsiyalaşgan. Umuman, bu borada köp işlarimiz bor, hali köp jarayonlarni raqamlaştirişimiz kerak. Vazirlikda alohida elektron ta’lim markazi bor va bizning resurslarimiz yetarli.

— Moliyaviy mustaqillik töğrisida ham gaplaşsak. 2022 yilning özida 35 ta OTMga moliyaviy mustaqillik berildi. Şu ötgan bir yil bu borada nimalarni körsatdi? Muammo va kamçiliklar közga taşlandimi?

— Bu ham ustuvor vazifalardan biri: OTMga boşqaruv, akademik va moliyaviy mustaqillik beriş. Prezident qarori bilan 35 ta OTMga mustaqillik berilgan edi va yil mobaynida ularning soni 41 taga yetdi. Bir yil içida taşkiliy işlar amalga oşirildi. Çunki köp vaqt markazlaştirilgan tizimda bölgan OTM bir yildayoq özgardi, deyiş haqiqatga töğri bölmaydi. Muhim qadamlardan biri barça OTMda kuzatuv kengaşlarini tuziş böldi va ular öz faoliyatini amalga oşirib kelyapti. OTM ehtiyojidan kelib çiqib, tuzilmasiga özgartiriş kiritiş vakolati berildi. Yana muhim vakolatlardan biri OTM strategik rejalarini tuziş. Bulardan taşqari moliyaviy masalalardagi vakolatlar ham bor. Kvotalar masalasi ham xuddi şunday mustaqil tarzda hal qilinyapti. Bosqiçma-bosqiç boşqa OTMga ham bunday vakolatlar beriş közda tutilgan.

— Magistratura, doktorantura bosqiçlari uçun qabullarda korrupsion holatlar köpligi aytilar edi oldin. Qabuldagi özgarişlar bunga qançalik ta’sir qildi?

— Qandaydir bahslar va e’tirozlarga ham sabab böldi. Lekin bu yerda ham inson omilidan qutulişga harakat qildik. Çet tilini bilişi töğrisidagi sertifikat va bakalavriatdagi örtaça balli talab qilinadi. Boşqa heç qanday hujjat kerak emas, imtihon ham bölmaydi. Bu ham xorijiy tajriba. Yengillik tariqasida magistraturaga ikki marta qabul joriy qilindi, ya’ni avgust oyida va qiş oylarida. Umuman, qabul jarayonida korrupsiya yöqolyapti va çet tilini biladigan bilimli talabalarni qabul qiliş imkoni paydo bölyapti.

— Bugungi kunda oliy ta’lim muassasalarimizning dunyoda tutgan örni qanday? Bu borada qanday işlar olib borilyapti?

— Bu borada yutuqlarni e’tirof etişimiz kerak. Ötgan 2022 yilda sakkizta oliy ta’lim muassasamiz Osiyoning mingtalik reytingiga kirdi. Bunday holat birinçi marta böldi tariximizda. Bundan taşqari dunyo reytingida ular öz holatini yaxşiladi. Yana 28 ta OTM reytingga kiriş imkoniyatiga ega böldi. Albatta, reytinglarning öz me’yoriy mezonlari mavjud. Eng köp e’tiborga olinadigani ilmiy salohiyati hisoblanadi. Bitiruvçilarni iş bilan ta’minlaş ham muhim örin tutadi bunda. Asl maqsad reytingga kiriş emas, öşa reytinglar orqali OTMda ilmiy salohiyatni kötariş, ta’lim sifatini yuqori darajaga olib çiqiş.

Intervyuni töliq holda yuqoridagi video orqali tomoşa qilişingiz mumkin.

Maqsuda Abduqayumova suhbatlaşdi.

Tasvirçi va montaj ustasi Javohir Ğayratov.