Charonda (Rossiya, Vologda viloyati)
Charonda – Rossiya shimolidagi Vojye ko‘lining g‘arbiy qirg‘og‘ida joylashgan yagona aholi punktidir. Bu nom qayerdan kelgani haqida bir nechta variant bor: ba’zi tadqiqotchilarga ko‘ra, shaharcha o‘z nomini Sami «charra» – mox bilan qoplangan tundra yoki qor va qirg‘oq so‘zlaridan olgan.
Charondaning yuk tashish punkti sifatidagi maqomi muhim voqea bilan bog‘liq: 1584 yilda Arxangelskka asos solingach, u orqali xorijdagi kemalar uchun qulayroq bo‘lgan shimoliy savdo yo‘li o‘tgan. Bu davrda aholi punkti gullab-yashnagan.
1708 yilda Charonda shahar maqomini oldi. XVIII asrga kelib boshqa quruqlik yo‘llari ommalasha boshladi, 1770 yillarda Charonda yana qishloqqa aylandi; aholisi tez kamayib bordi.
Oktyabr to‘ntarishi davrida bu yerda mingdan kam odam yashagan. 1921 yilda aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, qishloqda 70 ta uy va 450 kishi bo‘lgan, 2007 yilda esa atigi sakkiz kishi qolgan.
Charondaga kelgan sayohatchilarning aytishicha, hozir bu yerda bor-yo‘g‘i ikki kishi doimiy yashaydi. Qishloqda elektr yo‘q, bu yerga faqat ko‘l orqali yozda qayiqda yoki qishda chang‘ida yoki muz ustida avtomobilda borish mumkin.
Agdam (Ozarboyjon)
Qorabog‘ hududida, Bokudan 365 kilometr uzoqlikda sobiq Agdam shahri joylashgan. XVIII asrda asos solingan shahar ozarboyjonchada «oq tom» ma’nosini beradi. Aytishlaricha, Qorabog‘ xoni o‘ziga atab oq toshdan qasr qurdiradi, shahar nomi ham shundan kelib chiqadi.
1828 yilda Agdam haqiqiy shaharga aylandi, bu yerda zavodlar qurila boshlandi. Jumladan, yog‘, pishloq, vino zavodlari bunyod etildi. Hatto muzeylar ochildi. 1989 yilda Agdamda 28 ming kishi istiqomat qilardi.
Tez orada Qorabog‘ urushi boshlandi. 1993 yilda shahar «Grad»larda o‘qqa tutilib, yer bilan yakson bo‘ldi. 2010 yillarga kelib, 360 kishi yashaydigan manzilni shahar deb ham bo‘lmasdi.
