Bundan bir neça kuni oldin rossiyalik aşaddiy jinoyatçi, 90-yillardagi eng taniqli yollanma qotil «Saşa Soldat» ozodlikka çiqarilgani haqida xabar tarqaldi. Bir paytlar yigirmadan oşiq odamni öldirganlikda ayblangan bu yigitga marhumlarning yaqinlari umrbod qamoq jazosi söragan, biroq sudya unga 24 yil qamoq jazosi bergandi.
Rossiyada «Orexov jinoiy guruhi» deb atalgan jinoiy töda killeri, «Saşa Soldat» laqabli Aleksandr Pustovalov 2023 yil 18 noyabr kuni ozod qilingan.
U 16 noyabr kuni Tver viloyati Monino qişloğidagi qattiq tartibli koloniyadan Torjokdagi koloniyaga ötkazilgan. Killer aynan öşa yerdan ozod qilingan.
Pustovalov OAV e’tiborini tortmaslik uçun koloniyani yaşirinça tark etgan.
Jinoyat olami yetakçilari va huquq-tartibot idoralari xodimlarini öldirgan Aleksandr Pustovalov umumiy hisobda 24 yil qamoqda ötirdi. U 1999 yilda 30 dan ortiq odamni öldirganlikda ayblanib qölga olingan va 24 yilga qamalgandi.
U ozod qilinganidan keyin uç yil davomida politsiyada röyxatdan ötişi kerak, şuningdek, Moskvadan çiqib ketişi va tunda köçaga çiqişi taqiqlangan.
Xöş, «Saşa Soldat» kimlarni öldirgan va uning uşlanişi jarayoni qanday bölgan? Quyida şu haqida hikoya qilamiz.
IIVga işga kirmoqçi bölgan yigit qanday qilib jinoyatçiga aylandi?
Aleksandr Pustovalov 1973 yilda Moskvada tuğiladi. Bola kambağal oilada otasiz ösadi – uni boğçada işlaydigan onasi tarbiyalaydi. Maktabda Pustovalov dzyudo bilan şuğullanadi va pianino çalişni örganadi. Öqişdan böş vaqtlarida u «Xalq otryadi»da işlab, militsiyaga yordam beradi.
Sakkizinçi sinfni tugatgandan söng ösmir zavodlardan biriga işga kiradi. Hamkasblari uni ança qobiliyatli, tajribali, hunarmandlar boş qotiradigan muammolarni hal qila oladigan mehnatkaş va topqir işçi sifatida eslaşadi.
1991 yilda Aleksandr Pustovalov armiya safiga çaqiriladi va dengiz piyoda qöşinlari korpusiga qöşiladi. 1993 yilda uyga qaytgaç, yigit Içki işlar vazirligining tezkor otryadiga işga kirişga harakat qiladi.
Ammo oliy ma’lumoti bölmagani uçun uni işga qabul qilişmaydi. Pustovalovga post-patrul xizmatida işlaş taklif qilinadi, biroq u rad etadi.
Ana şunday kunlarning birida Aleksandrni 90-yillarda Moskvadagi «Orexov» uyuşgan jinoiy guruhi payqab qoladi.
Bu şunday sodir bölgandi: kunlarning birida Pustovalov barda ötirganida u yerga bosqinçilar hujum qilişadi. Aleksandr ularning barçasini osongina yer tişlatadi.
Şunda barda bölgan jinoiy guruh a’zolari uni köz ostilariga olib qöyişadi va köp ötmay Pustovalovga «qöriqlaş kompaniyasi»da işlaşni taklif qilişadi.
Mavzuga oid
Şu tariqa, Aleksandr «Orexov» uyuşgan jinoiy guruhi uçun işlay boşlaydi. Unga «Saşa Soldat» laqabini berişadi.
«Orexov» guruhi 1980-yillar oxirida, SSSR parçalanib ketişidan biroz avval Moskvadagi Orexovo-Borisovo mavzesida tuzilgan, keyinçalik guruh kengayib ketganda ham öz nomini saqlab qolgan edi.
Bu guruhga Pustovalovga öxşagan sobiq dengiz piyodaçilari, desantçilar va sportning yakkakuraş turlarida muvaffaqiyat qozongan sportçilar tanlab olingan. Guruh kengaygan vaqtda Moskvaning juda katta qismini öz nazoratiga olişga muvaffaq bölgandi.
Guruhdagi martabaning oşişi
Jinoiy dunyoda Pustovalov har qanday vaziyatdan çiqib keta oladigan aqlli va topqir qotil sifatida yodda qolgan. «Saşa Soldat» filmlar va teleseriallarda namoyiş etiladigan 90-yillarning odatiy, bilimsiz va nönoq bosqinçilaridan farq qilardi.
U hatto ingliz tilini ham yaxşi bilardi, «buyruqlar»ga ijodiy yondaşardi. Öz qurbonlariga nisbatan sovuqqon va şafqatsiz edi.
Uyuşgan jinoiy guruh avvaliga «Saşa Soldat»ga kiçik işlarni topşiradi – u öz guruhi safidagi işonçsiz bosqinçilarni yöq qiladi. Keyinroq unga raqobatçi va boşqa jinoiy guruhlar boşliqlarini öldiriş topşiriladi.
Aksariyat hollarda buyurtma qotilliklarni amalga oşirişda unga heç kim yordam bermagan, barçasini yakka holda, sovuqqonlik bilan bajargan.
«Saşa Soldat» uçun birinçi jiddiy iş «Ossuriya mafiyasi»dan bölgan qonundagi öğri Aleksandr Bijamoning öldirilişi edi. 1995 yilning yozida Pustovalov öz «qurboni»ni kafega taklif qiladi.
Bijamo kafega jinoiy avtoritet boşliği Gennadiy Utnin bilan birga keladi. U «Orexov» jinoiy tödasi vakili «Saşa Soldat» bilan gaplaşib, kelişuvga erişişni maqsad qilgandi.
Biroq na uçraşuv böladi, na kelişuv. Bijamo şerigi va qöriqçilari bilan kafega kirib kelganda «Saşa Soldat» hamda uning şeriklari ularga qarata öq uzadi va barçasini öldiradi.
Şundan söng «Saşa Soldat» bir neça yil davomida Moskvadagi turli jinoiy töda boşliqlarini sovuqqonlik bilan yöq qiladi.
Pustovalov jinoiy tödalardan birining boşliği bölgan Kutepovni maşinadan turib otadi. Mahalliy yunonlar yetakçisi Kyulbyakovni restoranda tasodifiy uçraşuv çoğida otib taşlaydi.
Kunsevsk uyuşgan jinoiy guruh rahbarini yöq qiliş boşqaçaroq tarzda böladi. «Saşa Soldat» xizmatçilar kiyimini kiygan holda guruh rahbarining kafega kelişini bir neça kun poylaydi va maqsadiga yetadi.
«Saşa Soldat»ning eng maşhur qotilligi qamoqdan qoçib, Gretsiyaga uçib ketgan va Pustovalovning xöjayini bilan til topişişni rejalaştirgan yana bir maşhur qotil Aleksandr Solonikning yöq qilinişi edi.
Pustovalov yana uç nafar qotil bilan birga Gretsiyaga uçib boradi va Saloniki şahri yaqinidagi villaga joylaşadi. «Saşa Soldat» öz qurboni bilan avvaldan taniş edi.
Ular bir-birini yaxşi bilişardi. Şu sababli Solonik Pustovalovdan şubhalanmaydi. Pustovalov uni keçki payt ziyofatga taklif etadi. Solonik restoranga ma’şuqasi bilan birga keladi. Köp ötmay restorandagi ziyofatni «Saşa Soldat» yaşayotgan villada davom ettirişga qaror qilişadi.
Villada «Saşa Soldat» tösatdan Solonikni polga yiqitib, böğib öldiradi. Söng uning ma’şuqasi ham öldiriladi. Solonikning jasadini yaqin atrofdagi örmonga kömib, ertasi kuni Rossiyaga qaytişadi.
Hibsga oliş va hukm
1999 yilda politsiya «Orexov» jinoiy tödasi a’zolarining izidan tuşadi. Guruhning bir neça a’zolarini qölga olgan tezkor xodimlar Pustovalovni ham topadi.
1999 yil noyabr oyida «Saşa Soldat» öz kvartirasida hibsga olinadi. U qölga oliş çoğida qarşilik körsatmaydi. Tergovçilardan ham heç narsani yaşirmaydi va ular bilan hamkorlik qiladi.
Pustovalov söroq paytida tergovçilar isbotlay olgan qotilliklarini tan oladi. Nima uçun odamlarni öldirgani haqidagi savolga u «Men askarman, bu mening işim» deb javob beradi.
«Orexovskiy» jinoiy tödasi a’zolarini tergov qiliş beş yil davom etadi. «Saşa Soldat» ustidan sud jarayoni 2004 yilda bölib ötadi.
Sud majlislarida Pustovalov öldirgan şaxslarning yaqinlari uni qarğaşadi, sökişadi. Sudyadan unga umrbod qamoq jazo jazosi berilişi talab qilinadi.
Biroq sudya Pustovalov aybini tan olganini va keçirim söraganini jazoni yengillaştiruvçi holat deb baholaydi. Natijada «Saşa Soldat» 13 ta qotillikda aybdor deb topilib, 22 yilga ozodlikdan mahrum etiladi.
2005 yilda ötkazilgan sud majlisida uning işi qayta körib çiqiladi va Pustovalov banditizmda ham aybdor deb topiladi. «Saşa Soldat»ning jazo muddati 23 yilga oşiriladi.
2016 yilda yana bir sud majlisi bölib ötadi va «Saşa Soldat» yana törtta qotillikda aybdor deb topilib, sud unga berilgan qamoq jazosiga yana bir yil qöşadi. Şunda umumiy jazo muddati 24 yil böladi.
2021 yilda Aleksandr Pustovalov suddan özini şartli ravişda ozod qilişni söraydi. Mahkum voyaga yetmagan farzandi borligini, özi esa ançadan buyon qilgan işidan puşaymonligini, tarbiyalanib, töğri yölga qaytganini, jamiyatga xavf tuğdirmasligini aytadi. Murojaat «Saşa Soldat» ötirgan qamoqxona rahbariyati tomonidan qöllab-quvvatlanadi. Hatto ular Pustovalovga «kirişimli, faol va döstona» deb ta’rif berişadi.
Ammo sudya qamoqxona ma’muriyatining «Pustovalov tuzaliş yöliga ötgan»i haqidagi dalillarini yetarli emas deb topadi.
Ana şu qaror tufayli omma «Saşa Soldat»ning panjara ortidagi hayoti haqida yangi tafsilotlarni bilib oladi.
Ma’lum bölişiça, Pustovalov qamoqda özini yaxşi tutişni faqat 2017 yilda boşlagan. Bungaça u «jazoni ötaş tartibini ğarazli buzuvçi» hisoblanib, qoçib ketişga va qamoqxona xodimlariga hujum qilişga moyil şaxs» sifatida qayd etilgan.
Sönggi yillarda mahbus haqiqatan ham özini tirişqoqlik bilan tutadi, hatto işlay boşlaydi. Dastlab u marosim jihozlarini yiğiş bilan, keyinroq sabzavotlarni tuzlaş bilan şuğullanadi.
Özini yaxşi tutgani bilan Aleksandr Pustovalovni muddatidan oldin ozod qiliş rad etiladi va u jazo muddatini oxirigaça ötaydi.
2023 yil 18 noyabrda Aleksandr Pustovalov qamoq muddatini töliq ötagan bölsa ham bir qator şartlar evaziga ozod qilinadi. Jumladan, politsiya uni keyingi uç yil davomida kuzatib boradi.
Pustovalovga özi yaşaydigan şaharni tark etişi yoki tungi vaqtda kvartirasini tark etişi mumkin emas.
