Belgorodda Il-76 halokati. Hozirgaça nimalar ma’lum?

Kreml samolyot halokati böyiça izoh berişdan boş tortdi. «Bu yangi xabar. Endi bu ma’lumot örganiladi. Hozirça heç narsa ayta olmayman», — degan jurnalistlarga RF prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov. Vladimir Putinning özi hozirça bu borada heç narsa demagan.

Kun oxiriga kelib Rossiya taşqi işlar vazirligi ham bayonot berib, Il-76 samolyoti halokatini terakt deb bahlodi va unda Ukraina hukumatini aybladi. Rossiyaning bu idorasi ham RF mudofaa vazirligining samolyotga Xarkiv oblastidan zenit raketalar bilan zarba berilgani haqidagi ma’lumotini takrorlagan .

«Kiyevdagilar asirlar almaşinuviga tayyorgarlik haqida juda yaxşi bilişgan. Harbiy asirlar qanday va qaysi yönaliş böylab yetkazilişidan ham xabardor bölişgan. Samolyotga hujum qasddan va ongli ravişda qilingan aksiya edi. Sodir etilgan terakt Kiyev rejimining muzokara olib borişga qodir emasligini yaqqol namoyiş etadi», — deyilgan Rossiya TIV xabarida.

Vazirlik xalqaro tuzilmalar, milliy hukumatlar va jahon hamjamiyatini bu hodisani «qoralaş»ga çaqirgan.

Kiyevdagilar nima demoqda?

Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy kun davomida vaziyat yuzasidan munosabat bildirmadi, uning ofisi maslahatçisi Mixaylo Podolyak esa Reuters agentligi söroviga şunday javob qaytargan: «Izoh biroz keyinroq böladi. Barça ma’lumotlarga aniqlik kiritiş uçun vaqt kerak».

Ukrainadagi naşrlar avvaliga Ukraina qurolli kuçlaridagi manbaga asoslanib, Belgorod oblastidagi Il-76 halokati — «ularning işi» ekani haqida xabar tarqatdi. Bunday iqtibos «Ukrainskaya pravda» va «RBK-Ukraina» naşrlari tomonidan keltirilgan. Manba versiyasiga köra, qulagan Il-76 harbiylarni emas, balki S-300 zenit-raketa kompleksi uçun raketalar taşiyotgan bölgan.

Keyinroq ikki naşr ham öz xabarini tahrirlab, ukrain harbiylarining «işi» haqidagi sözlarni öçirib yubordi. «Suspіlne» naşri esa Ukraina hukumati hozirça samolyot qurolli kuçlari tomonidan öqqa tutilgani haqidagi xabarni tasdiqlay olmasligi, «vaziyatga oydinlik kiritilayotgani» haqida yozdi.

Ukraina QK boş ştabi ukrain harbiylari Rossiya raketalarini uçiriş nuqtalarini kuzatişda davom etayotgani va «ularni yetkazib beriş vositalarini yöq qiliş çoralarini körayotgani» haqida bayonot berdi. Il-76 halokatidan bir neça soat ötib berilgan bu bayonotda töğridan töğri halokatning özi haqida heç narsa deyilmagan. Ukrainalik harbiylar Xarkiv oblasti raketalardan öqqa tutilişi intensivligi va şu bilan boğliq ravişda Belgorodga uçayotgan harbiy-transport samolyotlari soni ortayotganini qayd etgan. «Şuni inobatga olgan holda, Ukraina qurolli kuçlari terrorçilik tahdidini bartaraf etiş uçun, şu jumladan Belgorod-Xarkiv yönalişida yetkazib beriş vositalarini yöq qiliş va havo hududini nazorat qiliş çoralarini körişda davom etadi», — deyilgan Boş ştab bayonotida.

Ukraina mudofaa vazirligi boş razvedka boşqarmasi 24 yanvar kuni Rossiya va Ukraina asirlarni almaştirişga hozirlik körganini tasdiqladi, ammo asirlar samolyotda bölgan-bölmagani aniq emas. Şu bilan birga, boşqarma Ukraina «muayyan vaqt davomida Belgorod şahri atrofida havo hududi xavfsizligini ta’minlaş zarurati töğrisida xabardor qilinmagani»ni ta’kidlagan. Idoraning qayd etişiça, Kiyevga transport vositalari soni, yönaliş va asirlarni yetkaziş şakllari haqida ham ma’lumot berilmagan.

Razvedkadagilar Ukraina asirlarni almaşişga tayyorgarlik köriş böyiça barça kelişuvlarni bajargani va rossiyalik harbiy asirlar «almaşiş uçun kelişilgan nuqtaga yetkazilgani»ni ma’lum qilgan. 

«Bu Rossiyaning asirlar hayoti va xavfsizligiga tahdid yaratişga qaratilgan qasddan qilingan harakatlaridan dalolat berişi mumkin, — degan razvedka boşqarmasi. — Şundan kelib çiqib, gap Rossiyaning Ukrainadagi vaziyatni beqarorlaştiriş va davlatimizni xalqaro maydonda qöllab-quvvatlaş darajasini zaiflaştiriş maqsadida rejalaştirilgan va qasddan amalga oşirilgan harakatlar haqida ketayotgan bölişi mumkin».

NV naşrining Ukraina havo kuçlaridagi manbasi qulagan Il-76 samolyotida ukrain harbiy asirlari bölmaganiga işonçi komil ekanini aytgan. «Bu Il-76 samolyotlari bilan kuniga bir neça bor frontga öq-dori yetkazib beriladi. Bu ularning tasdiqlangan marşruti, bu yönaliş böyiça ular kuniga kamida uç marta nafaqat öq-dorilar, balki S-300 tizimlarini ham yetkazib berişadi. Işonçimiz komilki, u yerda asirlar bölmagan», — degan jurnalistlar suhbatdoşi.

Asirlar röyxati

Rossiyalik propagandaçi Margarita Simonyan göyoki qulagan Il-76 bortida bölgan ukrain harbiy asirlari röyxatini e’lon qildi. Unda 65 kişining ismi, şarifi, familiyasi va tuğilgan sanalari keltiriladi. Bu röyxat haqiqiyligi tasdiqlanmagan. Simonyanning röyxatidagi odamlar asirlar almaşuvida iştirok etişi va samolyot bortida bölişi kerak bölgani haqida ham heç qanday tasdiq yöq.

Simonyanning röyxatida asirlar haqidagi ma’lumotlarni yiğuvçi Wartears loyihasi saytida tilga olingan bir neça ukrain harbiy asirlarini köriş mumkin. Röyxatdagi kamida 11 kişining ma’lumotlari 2023 yil dekabr oyi oxirida ukrainlarning «Poisk plennyx i propavşix bez vesti ukrainsev» telegram-kanalida e’lon qilingan ma’lumotlarga töğri keladi. BBC rus xizmati röyxatdagi 20 kişini tekşirib körgan — ularning barçasi ijtimoiy tarmoqlarda va maxsus saytlarda ukrain harbiy asirlari sifatida keltirilgan. Şu bilan birga, röyxatdagi kamida bir kişi — Konovalenko Maksim Anatoleviç — Wartears ma’lumotiga köra 2024 yil 3 yanvarida almaştirilgan.

Baza manbasi tasdiqlaşiça, röyxatdagi ukrain harbiy asirlarining ayrimlari Mariupolda, ayrimlari — keng kölamli bosqinning ilk haftalarida, 2022 yil martida asir tuşgandi.