Ukrainani moliyalaştirişda qiynalayotgan Germaniya, Gurjistondagi rokirovkalar va Ilon Maskdan muhim yangilik - kun dayjesti

Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy mamlakatni mudofaa qilişda iştirok etayotgan harbiylar soni haqida gapirdi. Germaniyaning ARD telekanaliga bergan intervyusi asnosida Zelenskiy ayni paytda 880 ming odam harbiy xizmatga jalb qilinganini ta’kidladi.

Zelenskiy Ukrainada million kişilik miqyosdagi armiya faoliyat körsatayotganiga urğu bergan. Bir vaqtning özida 30 mlndan ortiq inson mehnat faoliyati bilan şuğullanmoqda.

Mamlakatning sobiq mudofaa vaziri Oleksiy Reznikov öz postida xavfsizlik va mudofaa sohasiga 1 mln kişi jalb qilinganini ta’kidlagandi. 2022 yilning yozida Ukraina qurolli kuçlari safiga 700 ming kişi safarbar qilinganini aytgan edi.

2023 yilning dekabrida Zelenskiy quruqlikdagi qöşinlar soni 600 mingga yaqin ekanini ta’kidlagan edi. Şunga yaqin — 617 ming rossiyalik askarlar haqidagi raqamni Rossiya prezidenti Vladimir Putin ham dekabr oyidagi jonli muloqotida keltirgandi. Putin ayni paytda front çiziğida 244 ming safarbar qilingan harbiylar mavjudligi, yana 486 ming harbiy Rossiya armiyasi bilan şartnoma imzolaganini qayd etgan edi.

Germaniya ukrainadan çarçadi

Germaniya Ukrainaga yordam qilişdan çarçadi va bir özi bunday oğir yukni gardanida ortiq olib yurişi mumkin emas. Şu sababli 1 fevral kuni bölib ötadigan Yevropa Ittifoqi sammitida GFR Kiyevga yordam masalasini teng taqsimlaş taklifini örtada taşlaydi, degan kansler Olaf Şols.

«Ukrainaga umumiy yordam hajmida Germaniyaning uluşi bu qadar katta bölmasligi kerak. Köp işni bajariş barçamizning umumiy maqsadimiz bölişi kerak, biroq boşqalar ham yanada köproq işlaşi kerak», — degan Şols.

Şolsning qayd etişiça, Rossiya va Ukraina uruşida «hal qiluvçi palla» kirib kelgan. Berlin hamon Kiyevni qöllaşda davom etmoqda. 2024 yilda Germaniya Ukrainani qöllab-quvvatlaş uçun 7 mlrd yevro ajratadi. Bu esa Yevropa Ittifoqidagi jami davlatlarning Kiyevga ajratayotgan umumiy yordamining yarmidan ham köproq.

Germaniya — Yevropa Ittifoqi içida Ukrainaning boş homiysi va jahonda Kiyevga harbiy yordam böyiça AQŞdan keyingi ikkinçi davlat bölib turibdi. 2023 yilda GFR Kiyevga 5,4 mlrd yevrolik harbiy yordam yetkazgan. Uruşning sönggi ikki yilida Germaniyaning umumiy yordami 25 mlrd yevrodan oşgan. Bu Yevropadagi ikkinçi yirik homiy Daniyanikidan 5 barobarga köproqdir.

Darvoqe, Yevropa Ittifoqi davlatlari elçilari Rossiyaning muzlatilgan aktivlaridan olingan daromadlarni Ukraina uçun sarflaşni ma’qullaşdi. Yevropa Ittifoqi bu mablağlarni Ukrainani tiklaş uçun moliyalaştirişga yönaltirmoqçi.

«Bayden çetga çiqsin»

Respublikaçilar AQŞ prezidenti Jo Baydendan Texas ştati Milliy gvardiyasini nazoratga olişdan hazir bölişga çaqirdi. 26 ta ştatning boş prokurorlari Texasning Meksika bilan çegarasini noqonuniy migrantlardan mustaqil qöriqlaş huquqini himoya qilişini qöllab, Baydenga xat yöllaşgan.

«Sizning harakatlaringiz juda oddiy: qonunga itoat qiling va çegarani qöriqlang. Biz sizga eslatib qöymoqçimizki, siz Texas milliy gvardiyasini nazoratga oliş uçun qonuniy vakolatlarga ega emassiz», — deyiladi xatda.

Ayova ştati boş prokurori Brenna Berdning aytişiça, «agar Bayden ma’muriyati davlat çegarasini himoya qiliş va amerikaliklarning xavfsizligini ta’minlaş böyiça öz işini bajarişni istamasa, çetga çiqib, bu işni ştatlarning özlariga qöyib berişi kerak».

Gurjistondagi rokirovkalar

Gurjiston boş vaziri Irakliy Ğaribaşvili iste’foga çiqdi. U öz partiyasini 2024 yilgi saylovlarga tayyorlaş maqsadida hukumat rahbarligidan ketdi.

«Jamoa bilan muhokama qilgan qarorimiz haqida ommani xabardor qilmoqçiman. Bugun men boş vazir lavozimini tark etaman», degan Ğaribaşvili.

Siyosatçi öz iste’fosini 2024 yilda bölib ötadigan prezidentlik va parlament saylovlari bilan izohlagan. Ğaribaşvilining aytişiça, endilikda u hukmron partiya raisiga aylanadi.

Öz navbatida, boş vazir lavozimini hukmron partiya raisi Irakliy Kobaxidze egallaydi.

41 yoşli Irakliy Ğaribaşvili Gruziya boş vaziri lavozimiga ilk bor 2013 yilda kelgan edi. Söngra, 2015 yil dekabr oyida iste’foga çiqdi. 2021 yilda yana uşbu lavozimda iş boşladi. Bungaça mamlakat mudofaa vazirligini boşqargan edi.

Sadir Japarov yana saylanmoqçi

Qirğiziston prezidenti Sadir Japarov ikkinçi prezidentlik muddatiga öz nomzodini ilgari suradi. Bu xabarni uning matbuot kotibi Asqat Alagözov tasdiqlagan.

“Uzoq muddatli va strategik muhim loyihalarga start berilgani hisobga olinib, Sadir Japarovning yangi, kelgusidagi saylovlarda iştirok etişi rejalaştirilmoqda va bu siyosatdagi izçil qadam böladi”, — degan u.

Japarov 2021 yilning yanvaridan prezidentlik lavozimini egallab kelmoqda. Kelgusidagi saylovlar yana 3 yildan söng ötkaziladi. Qirğiziston konstitutsiyasiga köra, bir inson faqat bir marta 7 yillik muddatga prezident etib saylanişi mumkin.

Ilon Maskdan yana yangilik

Dunyoning eng boy odami Ilon Maskka tegişli Neuralink kompaniyasii inson miyasiga implantni muvaffaqiyatli payvand qilgan. Biznesmenning sözlariga köra, Telepathy (Telepatiya) deb atalgan qurilmadan olingan dastlabki ma’lumotlar köp narsalarni va’da qilmoqda.

Maskning aytişiça, qurilma yordamida smartfon yoki kompyuterni fikr kuçi yordamida boşqariş imkonini beradi. Bu birinçi navbatda qöl-oyoqlari falaj bölgan insonlar uçun yaratilgan.

«Tasavvur qiling, Stiven Hoking kompyuterda matn teruvçi yoki auksion dallolidan tezroq muloqot qila olgan bölardi. Bizning maqsadimiz ham ana şu», — degan Mask.