Iordaniyadagi bazaga hujum. Amerika bunga qanday javob qaytarişi mumkin?

WSJ naşri qayd etişiça, Oq uyda kamida uçta javob varianti bor — ammo Bayden ma’muriyati bu variantlarga bir vaqtning özida Eronga signal yuboriş istagi, qat’iy harakatlar talab qilayotgan kongress bosimi hamda mintaqada yanada kattaroq mojaro keltirib çiqariş ehtimolini hisobga olgan holda baho berişi kerak.

Variantlardan biri — töğridan töğri Eron hududiga zarba beriş, Respublikaçilar partiyasi vakillari şunga çaqirmoqda. The Wall Street Journal bu ssenariyni «bemisl» deb atagan: AQŞ bungaça heç qaçon Eron hududiga töğridan töğri hujum qilmagan. Naşr 1988 yilda prezident Ronald Reygan ma’muriyati Tehron Amerika harbiy kemasini minalaştirganiga javob sifatida Eron kemalari va dengizdagi neft platformalariga hujumlar uyuştirganini eslatgan, biroq öşanda ham Eron hududidagi nişonlar böylab zarbalar yöllanmagan. 2019 yilda, AQŞ prezidenti sifatida Eronga nisbatan qat’iy siyosat olib borgan Donald Tramp amerikaliklar droni urib tuşirilişiga javob tariqasida uşbu mamlakat hududidagi nişonlarga zarbalar yöllaşni rejalaştirgandi, ammo keyinroq bu qarordan voz keçgandi. WSJ naşri yozişiça, töğridan töğri Eron hududiga zarba berilgan taqdirda, mintaqaviy mojaro kengayişi xavfi mavjud, Oq uydagilar esa bundan qoçişni istaydi.

Bayden ma’muriyati javob variantlaridan biri sifatida Suriya va Iroqdagi Tehronga aloqador guruhlarga yoki Fors körfazidagi Eron harbiy-dengiz kuçlari inşootlariga zarbalar berişni körib çiqmoqda, deb yozadi Politico. Ğazo sektorida uruş boşlanganidan buyon Tehron tomonidan qöllab-quvvatlanadigan guruhlar Amerikaning mintaqadagi kuçlariga 160 martadan ortiq (66 tasi Iroqda, 98 tasi Suriyada va bittasi Iordaniyada) hujum uyuştirilgan, ammo Bayden javob berişda ehtiyotkorlik qilgan va yakunda Oq uy hujumlarning faqat 10 foiziga javob qaytargan. Zarbalar asosan Qizil dengizdagi kemalarga hujum qilayotgan husiyçilarga qarşi qaratilgan.

AQŞdagi uçinçi variant — sanksiyalar va moliyaviy bosim ötkaziş riçaglari, deya yozadi The Wall Street Journal. Eronga nisbatan allaqaçon kiritilgan köplab çeklovlarga qaramay, Oq uyda manyovrlar qiliş imkoniyati saqlanib qolmoqda — masalan, energiya mahsulotlari sotilişida va Eronga yordam berayotgan xorijiy kompaniyalar yoki banklarga çeklovlar. Xususan, Xitoy korxonalari şu toifaga kiradi — ular Eron neftining yirik xaridorlari hisoblanadi. WSJ qayd etişiça, bu yondaşuvdagi muammolardan biri şundaki, Bayden ma’muriyati Xitoyga iqtisodiy bosimni kamaytirişni intilmoqda.

Karnegi fondi xodimi va Yaqin Şarqdagi tinçlik böyiça muzokaralarning sobiq iştirokçisi Aaron Devid Millerning baholariga köra, Bayden ixtiyoridagi variantlar «yomondan yanada yomonga qarab» boradi. AQŞ prezidenti javob qaytarmasligining imkoni yöq, ammo şu bilan birga har bir holatda mintaqaviy uruş keltirib çiqariş xavfi mavjud.

Politico naşri qayd etişiça, Bayden har qanday holatda ham prezidentlik saylovlari yilida amerikalik saylovçilarning ehtimoliy reaksiyasi bilan hisoblaşişiga töğri keladi. Hozirda amaldagi prezident Isroil böyiça pozitsiyasi tufayli aholining bir qismining, ayniqsa yoşlarning qöllab-quvvatlovidan mahrum bölgan. Masalan, prezidentning pozitsiyasi Bayden saylovoldi kampaniyasini olib borayotgan Miçigan ştatida tanqidga uçragan. Bu ştat aholisining kattagina qismini kelib çiqişiga köra arab bölgan amerikaliklar taşkil etadi. Amaldagi prezidentning asosiy raqibi, respublikaçi Donald Tramp esa Iordaniyadagi harbiy bazaga hujumni «Jo Baydenning zaifligi va taslimçiligi oqibati» deb atadi.

Eron Amerikaning Iordaniyadagi Tower 22 harbiy bazasiga qilingan hujumga aloqasi yöqligini bildirgan. «Mintaqadagi qarşilik körsatiş guruhlari öz qarorlari va harakatlarida Eronning buyruqlariga qaramaydi», — degan mamlakat taşqi işlar vazirligi rasmiysi Nosir Xananiy. U Tehronning iştiroki böyiça ayblovlarni «asossiz» deb atagan va bu ayblovlar AQŞni Yaqin Şarqdagi yangi uruşga tortiş uçun möljallanganini aytgan.

Reuters agentligi xabariga köra, Bayden maslahatçilar bilan uçraşuvdan keyin AQŞ harbiy bazasiga uçuvçisiz uçiş qurilmasi bilan qilingan hujumga javob qaytariş böyiça qaror qabul qilganini aytgan, ammo bu javob qanday bölişiga aniqlik kiritmagan.