Navalniy Baykal kölida. U Irkutskka prezidentlik kampaniyasi vaqtida saylovçilar bilan uçraşiş uçun kelgandi. 2017 yil 4 noyabr
Yevgeniy Feldman

2024 yil 16 fevral kuni Rossiya muxolifati yetakçisi Aleksey Navalniy qamoqxonada vafot etgani ma’lum böldi. Siyosatçining safdoşlari va mustaqil şarhlovçilarning köpçiligi u amalda öldirilganini aytmoqda. «Meduza» moskvalik yoş aktivist va korrupsiyaga qarşi kuraşuvçi bloger bölgan Navalniy qanday qilib Rossiya muxolifatining asosiy umidi hamda dunyodagi eng taniqli siyosiy mahbusga aylanganini esladi.

Aleksey Navalniy 2000-yillar boşidan jamoat faoli bölgan. U «Yabloko» partiyasiga a’zo bölib kirib, uning qoşida «Moskvaliklar muhofazasi qömitasi»ni tuzgan, Moskva şahar dumasi uçun nomzodini qöygan. 2007 yilda uni partiya içkarisidagi kuraş natijasida «Yabloko»dan çiqarib yuborişgan — «partiyaga siyosiy zarar yetkazgani, jumladan millatçilik faoliyati uçun». Navalniy «Narod» harakatiga asos solib, siyosiy debatlar olib boradi, muntazam ravişda «Russkiy marş» tadbirlarida qatnaşadi. Fotosurat 2006 yilda, «DA! — Demokratiçeskaya Alternativa» harakatining Moskvadagi kasb-hunar texnikumi tijoriy quriliş uçun buzilişiga qarşi piket çoğida olingan.
Oleg Kozyrev / WIkimedia Commons
2009 yilda Navalniy bor e’tiborini korrupsiyaga qarşi kuraşişga qaratadi: u LiveJournal platformasida davlat xaridlariga taalluqli suriştiruvlarni e’lon qilib boradi. U amaldorlarning öğriliklarini foş etiş bilan şuğullanuvçi aktivistlarni jamlagan «Rospil» harakatini yölga qöyadi. Maşhurlikka erişgan Navalniy muxolifat tarafdorlariga parlament saylovlarida «Yedinaya Rossiya»dan (u partiyani «qalloblar va öğrilar partiyasi» deb nomlagan) boşqa istalgan partiya uçun ovoz berişga çaqiradi. Saylov natijalariga köra, «Yedinaya Rossiya» qariyb 50 foiz ovoz oladi — bu yoppasiga soxtalaştirişlar haqidagi xabarlar fonidagi natija edi. Navalniyning keyingi çaqiriği bilan Çistiye prudidagi mitingga minglab kişilar keladi, bu öşanda köp yillardan buyon birinçi yirik norozilik aksiyasi böladi. 2011 yil 5 dekabr
Gennadiy Gulyayev / Kommersant’
2011 yil 5 dekabrdagi miting Lubyanskaya maydonidagi Markaziy saylov komissiyasi binosi tomon stixiyali yurişga aylanib ketadi. Politsiya 300 dan ortiq faollarni, jumladan Navalniyni ham qölga oladi. Uni dastlab 15 kun muddatga hibs qilişadi. 2011 yil 12 dekabrda olingan fotosuratda Navalniy (çapda) va qölga olinganlardan yana biri kamera derazasidan taşqariga qaramoqda.