“O‘tiring, kuyov”
2023 yilning 13 sentabr kuni Denovda dabdabali to‘y bo‘ladi. Ancha yillardan beri ulgurji narxda sement savdosi bilan shug‘ullanib keladigan tadbirkor ayol Saliya Nabiyeva qizini turmushga uzatadi.
Ayrim hududlarda, jumladan Surxondaryoda ham nikoh to‘yi marosimlarida qiziq odat bor: ko‘yovjo‘ralar bilan kelinni olib kelgani borgan kuyov kelinnikida o‘tirmasdan tik oyoqda turadi. Shunda qizning onasi yoki dadasi kelib, kuyovga biror mulk ataydi va “O‘tiring, kuyov” deydi. Kuyov o‘tirmasa, atalgan narsaga yana qo‘shiladi. Bu shunchaki odat: kimdir kuyoviga ataganini keyinchalik imkoniyatidan kelib chiqib olib beradi, kimdir esa yo‘q.
Tadbirkor ayol o‘tirmayotgan kuyoviga qarata “Toshkent shahridan bitta va Denovdan bitta uy hamda topganimning 40 foizi kuyovimniki. O‘tiring, kuyov” deydi. Toshkent shahridan uchta, Surxondaryoning o‘zida bir nechta uylari hamda ko‘plab ko‘chmas mulklari bo‘lgan ayol bu gapni shunchaki aytmagandi, u rostdan ham atagan mulklarini kuyoviga bermoqchi edi.
Janozaga kelmagan ona
To‘y bo‘lib o‘tadi. Bir o‘g‘li va bir qizi bo‘lgan tadbirkor ayol kuyovini chindan hurmat qilar va o‘z o‘g‘li kabi yaxshi ko‘rardi.
2023 yil 30 noyabr kuni tadbirkor ayolga kuyovining otasi vafot etgani xabari keladi. Bu vaqtda kuyovi ish bilan Toshkent shahriga ketgandi.
Soat 21:30larda Saliya Nabiyeva o‘g‘li Umidjon Amanqulov bilan qudasining uyiga boradi. Marhumning yaqinlariga ta’zim bildirib, qiziga ko‘p yig‘lamaslikni, bu holat homilasiga ta’sir qilishi mumkinligini aytadi.
“Kuyovim bilan gaplashdim, seni uyga olib ketishimni aytgandi. O‘zi ham yo‘lga chiqibdi. Janoza ertaga, yetib keladi ungacha” deydi ayol. Biroq qizi ketishga ko‘nmaydi va ahvoli yaxshiligini bildirib, qolishini aytadi. Shu tariqa ayol ertalab janozaga kelishini aytib, o‘g‘li bilan uyiga qaytib ketadi.
Ikki oylik kelin yarim tunda Toshkent shahridan qaytayotgan turmush o‘rtog‘idan qayerga kelganini bir necha bor so‘raydi. Birinchisida Samarqandga, ikkinchisida Qarshiga yetib kelishganini bildiradi kuyov. Shu bilan tong otadi, janozaga hozirlik boshlanadi. Marhumning barcha yaqinlari, qo‘ni-qo‘shnilar, qishloq ahli janozaga kela boshlaydi.
Ammo kelib-ketuvchilar orasida tadbirkor quda ko‘rinmasdi. Kelin akasiga qo‘ng‘iroq qilib, onasi bilan kelib, janozaga qatnashishini aytadi. Akasi gapni qisqa qilib, xo‘p deb qo‘yaqoladi.
Kelin onasini ko‘p kutadi, biroq ayol janozaga kelmaydi...
