Hayotiy hikoyalar turkumidan berib borilayotgan navbatdagi hikoya qahramoni sovet davrida “GAZ-24 Volga” mashinasini sotib olib, firibgarga chuv tushgan inson.
U maktubida 1980-yillar o‘rtalarida Rossiyada mashinafurushdan “Volga” mashinasini sotib olganini va e’tiborsizligi tufayli undan ayrilganini hikoya qiladi.
“Yaqinda Kun.uz’da “GAZ-24 Volga” mashinasining tarixi haqida o‘qib qoldim. O‘sha maqolada “GAZ-24 Volga” mashinalari O‘zbekistondagi magazinlarga kelmasdi, ularni kavkazlik yoki ukrainaliklar olib kelib, ustiga katta pul qo‘yib sotib ketishardi” deb yozilgan ekan, bu to‘g‘ri.
Biroq mashinafurushlar faqat kavkazlik yoki ukrainalik emasdi, boshqa millat vakillari, shu jumladan ruslar, o‘zbeklar ham bor edi. Faqat kavkazliklar va ukrainaliklar bu ishning ustasi bo‘lgan.
Men ham 1980-yillar o‘rtalarida Rossiyaga borib “GAZ-24 Volga” mashinasini aynan mashinafurushdan ikki barobar qimmatiga sotib olganman. Biroq o‘shanda sotuvchilar firibgarlik qilgan va men mashinadan ayrilganman. Buning tarixi quyidagicha bo‘lgan:
Bizning tumanimiz ob-havosi biroz salqin bo‘lgani uchun azaldan paxta ekilmaydi. Asosan uzumchilik bilan shug‘ullanamiz. Uzumzorlar faqat quritiladigan navlardan iborat.
Sovet davrida ham asosiy daromadimiz ana shu uzumzorlardan edi. Esimda, 1978-79 yillarda Moskva SSSRdagi besh mingta rayon orasida faqat bizning rayonga yerlarni xalqqa ijara asosida tarqatishga ruxsat berdi.
Shundan so‘ng juda katta qir-adirlar odamlarga bo‘lib berildi. Kimgadir 20 sotix tegdi, kimdir bir gektar yer oldi. Ijara sharti shunday edi – uzumzor bog‘lar hosilga kirgunicha besh yil odamlar yer haqi uchun hech narsa to‘lamaydi.
Bog‘lar hosilga kirgandan so‘ng kolxoz uzum va mayizdan reja belgilaydi. Yer egasi rejani bajarsa hosilning qolgan qismi o‘ziga tegadi. Shu tariqa, 1979-80 yillarda ijara yerga ega bo‘lgan odamlar 1985 yilga kelib bog‘lardan hosil ola boshladi. Kolxoz hosilning 20-30 foizini olar, ortgani odamlarning o‘zida qolardi.
O‘sha paytlarda mayizlarning narxi yaxshi bo‘lgani uchun ijara bog‘lar sharofati bilan odamlarning qo‘li pul ko‘rdi. O‘sha paytda menga ham bir gektar yer tekkan, oradan besh-olti yil o‘tib uzumzor bog‘imdan tonnalab mayiz quritadigan bo‘lgandim.
Bundan tashqari, o‘sha paytda kuzdan bahorgacha savdo bilan shug‘ullanardim va bog‘dan chiqqan mayizlarni Rossiyaning turli shaharlariga olib borib sotardim.
1986 yil kuzida uzumlarni uzib quritdik. Kolxozning haqini berdim va qolgan mayizni ortib Rossiyaga jo‘nadim. Gorkiy (hozirgi Nijniy Novgorod) shahriga borib, 3-4 tonna mayizni 2-3 ta korxonaga topshirdim. 1-2 haftadan pullarni berishdi, qo‘limda 30 ming rubl yig‘ildi.
