Hamasning öldirilgan yetakçisi Ismoil Haniya haqida nimalar ma’lum?

Haniya 2006 yilgi Falastin muxtoriyatidagi saylovlarda Hamas kampaniyasi rahbari böladi. Saylovda harakat nomzodlari Falastin qonunçilik kengaşidagi 132 örindan 76 tasini egallaydi.

Falastin muxtoriyati rahbari Mahmud Abbos Hamasga birgalikda yangi hukumat şakllantirişni sörab murojaat qiladi.

Ammo sobiq hukmron Fath harakati va boşqa fraksiyalar bilan koalitsiya tuziş böyiça bir hafta davom etgan muzokaralar muvaffaqiyatsizlikka uçraydi, Haniya asosan öz jamoasi va bir neça texnokratlardan iborat hukumat şakllantirişga majbur böladi.

2006 yil 16 fevral kuni Hamas Haniyani Falastin muxtoriyati hukumati boş vaziri etib tayinlaydi va u bir neça kundan keyin lavozimga kirişadi.

Öz ma’muriyatining kun tartibini bayon qilarkan, Haniya Qöşma Ştatlar va Yevropa Ittifoqini agar Hamas zöravonlikdan voz keçmasa va Isroilni tan olmasa, Falastin muxtoriyatini moliyalaştirişni töxtatiş böyiça tahdidlarini bekor qilişga çaqiradi.

U falastinliklar mustaqillik uçun kuraşni davom ettiriş huquqiga egaligini ta’kidlaydi, şu bilan bir vaqtda mojaroni hal qiliş uçun xalqaro vositaçilar bilan muzokaralar olib borişni xohlaşini ham aytadi.

«Bizning hukumat mintaqada adolatli tinçlikka erişiş, okkupatsiyaga barham beriş va huquqlarimizni tiklaş uçun bor kuçini ayamaydi», — degandi u.

Bir yil ötib Haniyaning hukumati Falastin milliy ma’muriyati prezidenti Mahmud Abbos tomonidan tarqatib yuboriladi, ammo Hamas bu qarorni noqonuniy deb e’lon qiladi va kabinet amalda Ğazo sektori ustidan töliq nazoratga egalik qilgan holda faoliyatini davom ettiradi.

Sektorda bir hafta davomida hokimiyat uçun qonli kuraş keçadi, şundan keyin Abbos boşçiligidagi Fath harakati vakillari Ğazodan siqib çiqariladi. Öşandan buyon Haniya bir neça bor Fathni tinçlik sulhi tuzişga çaqirgan.

2017 yil 6 may kuni u Hamas siyosiy byurosi rahbari etib saylanadi. Bundan bir neça kun oldinroq harakat öz xartiyasini qaytadan körib çiqqandi.

Harakat tomonidan e’lon qilingan hujjatda u Falastinni 1967 yil Olti kunlik uruş natijasida belgilangan çegaralarida tan olişi, uning asosiy duşmani esa — «sionistlarning okkupatsiya loyihasi» ekani ta’kidlangan.

Haniya 2022 yilda harakat rahbari sifatida Rossiyaga taşrif buyurib, TIV rahbari Sergey Lavrov qabulida bölgan hamda Hamas «Rossiya taşqi siyosatidagi köplab pozitsiyalar»da hamfikr ekanini aytgan.

U şuningdek Davlat dumasi deputatlari qarşisida çiqiş qilgan, hatto Qozon şahriga borib, Tatariston rahbari Rustam Minnixanov bilan uçraşgan.

2018 yilda Qöşma Ştatlar Haniyani terrorçi deb topgan va unga qarşi sanksiyalar qöllagan.

Taşqi işlar vazirligi Haniya «Hamasning harbiy qanoti bilan yaqin aloqalarga egaligi» va «qurolli kuraşni, jumladan tinç aholi vakillariga qarşi zöravonliklarni qöllaşi»ni ta’kidlagan.

Hamasning 2023 yil 7 oktyabrida Isroilga hujumidan köp ötmay Haniya harakatning boşqa vakillari bilan Dohadagi ofisda arab telekanalida Hamasning harbiy qanoti bölmiş «Izz ad-Din al-Qassam brigadasi» jangçilari isroilliklarning harbiy texnikasini ölja qilib olgani körsatilgan reportajni tomoşa qilayotgani aks etgan video tarqalgandi. Videoda Haniya «bu ğalaba uçun Allohga şukrona aytib» ibodat qilgani ham körsatilgan.

Joriy yil mayida Haniya telefon orqali Qatar boş vaziri hamda Misr razvedka vaziri bilan gaplaşib, ularga Hamas öt oçişni töxtatiş böyiça taklifga rozi ekanini aytgani haqida xabar tarqalgandi.

Öşanda falastinlik yuqori martabali mulozim BBC bilan suhbatda agar kelişuv şartlariga amal qilinsa, Hamas «duşmanlik faoliyatini butunlayga töxtatiş»ga roziligini bildirgandi. Ammo voqealar rivoji kuzatilmadi va Hamas Isroilga qarşi kuraşini davom ettirdi.

Ismoil Haniya öz amakivaççasi Amal Haniyaga uylangan, ular 13 farzand körişgan — sakkiz öğil va beş qiz.

Joriy yil aprelida Haniyaning uç öğli va bir neça nabirasi Ğazo sektorida isroilliklar aviazarbasi qurboni böldi. Isroil mudofaa armiyasi öldirilganlarning barçasi Hamasning harbiy qanoti a’zolari bölganini bildirgan.

Xabarlarga köra, Haniyaning yana bir öğli fevralda öldirilgan, uning ukasi va yana bir qarindoşi oktyabrda, bir nabirasi noyabrda halok bölgan.

Haniya öşanda öz farzandlari va nabiralarini «şahidlar» deb atab, oila a’zolari ölimi Hamasning öt oçişni töxtatiş böyiça muzokaralardagi pozitsiyasiga ta’sir körsatmasligini aytgandi.

«Bizning talablarimiz aniq va ravşan, biz heç qanday yon bermaymiz. Duşman agar muzokaralarning avj pallasida va harakatimiz takliflarga öz javobini berişidan oldin mening öğillarimga hujum qilişi bizni pozitsiyamizni özgartirişga undaydi, deb öylasa adaşadi», — degan Haniya Al Jazeera telekanaliga.