Kun hali ertaligiga qaramay havo allaqachon isib ketgandi. Chiyeko Kiriake peshonasidagi terni artganda yuziga soya tushdi. Ko‘zni qamashtiradigan nurni 15 yoshli qiz ilgari hech qachon ko‘rmagandi. 1945 yil 6 avgust, soat 08:15 edi. "Men quyosh botdi deb o‘yladim va boshim aylanib ketdi", deb eslaydi u.
AQSh Kiriakening ona shahri Hiroshimaga atom bombasini tashladi va bu tarixda urushda ishlatilgan ilk atom bombasi bo‘ldi.
Yevropada Germaniya taslim bo‘lgan bir paytda, Ikkinchi jahon urushida jang qilgan Ittifoq kuchlari hali ham Yaponiya bilan urushayotgan edi.
Tiyeko talaba edi, lekin ko‘plab katta o‘quvchilar singari, urush paytida fabrikalarga ishlashga yuborilgandi. U yarador do‘stini opichlab ko‘tarib, gandiraklab maktabiga bordi. Ko‘pgina talabalar qattiq kuyishgandi. Chiyeko uy xo‘jaligi sinfidagi eski moyni ularning yaralariga surtdi.
“Bu biz ularga qilishimiz mumkin bo‘lgan yagona muolaja edi. Yaralanganlar birin-ketin vafot etdi”, - deydi Chiyeko.
“O‘qituvchilarimiz omon qolgan yuqori sinf o‘quvchilarga o‘yin maydonchasida chuqur qazishni buyurdi va men o‘z qo‘llarim bilan sinfdoshlarimni kuydirdim (krematsiya qildim). Shu onda ularni o‘ylab dahshatni his qildim”.
Chiyeko hozir 94 yoshda. Hirosima va Nagasakiga atom bombalari tashlanganiga qariyb 80 yil bo‘ldi va omon qolganlar Yaponiyada hibakusha deb ataladi. Ular hikoyalarini aytib berishi uchun esa vaqt tugab boryapti.
Yadroviy hujumdan keyin ko‘pchilik sog‘lig‘i bilan bog‘liq muammolar bilan yashagan, yaqinlarini yo‘qotgan va diskriminatsiyaga uchragan.
"Odamlar 75 yil davomida bu yerda o‘t-o‘lan o‘smaydi deb aytishgandi, lekin keyingi bahorda chumchuqlar qaytib keldi”,- deydi Chiyeko.
Chiyekoning so‘zlariga ko‘ra, u umri davomida ko‘p marta o‘lim bilan yuzlashgan, ammo qandaydir buyuk kuch o‘zini asrashiga ishongan.
Bugungi kunda tirik qolgan hibakushalarning aksariyati portlashlar paytida bola bo‘lgan. Hibakusha - so‘zma-so‘z "bombadan zarar ko‘rgan odamlar" deb tarjima qilinadi. Ular keksaygani sari, dunyoda mojarolar kuchayib bordi. Hibakushalar hozir yadro xavfini har qachongidan ham realroq deb hisoblaydi.
86 yoshli Michiko Kodama Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi va Isroilning G‘azoga qarshi urushi kabi bugungi kunda dunyoda kechayotgan mojarolar haqida o‘ylar ekan, "Tanam titrayapti, ko‘z yoshlarim to‘kilyapti. Biz atom bombasidek do‘zaxning takrorlanishiga yo‘l qo‘ymasligimiz kerak. Men inqirozni his qilyapman", - deydi.
