«Köp asrlik döstlik va yaxşi qöşniçilik solnomasida yangi sahifa oçdik» - Şavkat Mirziyoyev
|19:40 / 09.08.20245 74612 min
Özbekiston prezidenti Şavkat Mirziyoyev 9 avgust kuni Ostona şahrida Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining oltinçi Maslahat uçraşuvida iştirok etdi.
Qozoğiston prezidenti Qosim-Jömart Töqayev raisligida ötgan tadbirda Qirğiziston prezidenti Sadir Japarov, Tojikiston prezidenti Imomali Rahmon, Turkmaniston prezidenti Serdar Berdimuhamedov, şuningdek, faxriy mehmonlar sifatida Ozarboyjon prezidenti Ilhom Aliyev va BMTning Markaziy Osiyo uçun preventiv diplomatiya böyiça mintaqaviy markazi rahbari Kaxa Imnadze ham qatnaşdi.
Kun tartibiga muvofiq, mintaqada köp qirrali hamkorlikni yanada kengaytiriş, jumladan, siyosiy muloqotni rivojlantiriş, savdo, investitsiyalar, transport, energetika, qişloq xöjaligi va ekologiya sohalarida qöşma dastur va loyihalarni ilgari suriş, madaniy-gumanitar almaşinuvni faollaştiriş, şuningdek, zamonaviy tahdid va xatarlarga qarşi çora köriş masalalari muhokama qilindi.
Özbekiston rahbari öz nutqida mintaqada birdamlik va hamjihatlikni mustahkamlaş, köp qirrali hamkorlikni kengaytiriş borasidagi umumiy sa’y-harakatlarni yuqori baholadi.
- Oçiq va samarali muloqotlarimiz, ilgari surilgan muhim taşabbuslar, işga tuşirilgan köp tomonlama loyihalar va dasturlar, amalga oşirilgan köplab qöşma tadbirlar va şu kabi boşqa harakatlarimiz mintaqa qiyofasini va imijini tubdan özgartirdi, - dedi Şavkat Mirziyoyev.
Mintaqa mamlakatlari samarali hamkorlik qilib, muhim masalalarni hal eta boşlagani ta’kidlandi. Özaro savdo, investitsiyalar, yuk taşiş hajmi, fuqarolarning taşriflari bir neça barobar oşdi. Xorijiy davlatlarning mintaqaga qiziqişi sezilarli darajada oşdi, "Markaziy Osiyo plyus" formatidagi turli uçraşuvlar şundan dalolat beradi.
- Bugun biz umummintaqaviy öziga xoslikni şakllantiriş jarayoni boşlangani haqida işonç bilan aytişimiz mumkin, - dedi Özbekiston prezidenti.
Davlatimiz rahbari hamkasblarining mintaqaviy özaro hamkorlik mexanizmlari va institutlarini işga tuşiriş, jumladan, milliy koordinatorlar, tarmoq vazirliklari va idoralari vakillari uçraşuvlari böyiça takliflarini qöllab-quvvatladi. Hozirgi bosqiçda qabul qilinayotgan qarorlarni amalga oşiriş va qöşma loyihalarni ilgari suriş uçun ta’sirçan vositalar kerakligini ta’kidladi.
Mavzuga oid
- Mintaqaviy integratsiyani çuqurlaştiriş va uzoq muddatli şeriklik kun tartibini boyitiş uçun Maslahat uçraşuvi formatini yanada takomillaştiriş masalalarini birgalikda körib çiqiş vaqti keldi, - dedi Özbekiston yetakçisi.
Uşbu masalalar yuzasidan konseptual tavsiya va takliflar işlab çiqiş uçun Markaziy Osiyo ekspert forumining navbatdagi yiğilişini mamlakatimizda ötkaziş taklif etildi.
Özbekiston prezidenti dunyodagi hozirgi vaziyatga töxtalib, Markaziy Osiyo özining geosiyosiy joylaşuvi tufayli global işonç inqirozi va mojarolar keskinlaşuvining barça salbiy oqibatlarini boşidan keçirayotganini qayd etdi.
An’anaviy savdo-transport zanjirlari buzildi, mintaqa mamlakatlari sanksiya siyosatining asiriga aylandi, logistika xarajatlari sezilarli darajada oşdi, inflatsiya bosimi kuçaymoqda, jahon kapital bozoridagi imkoniyatlar qisqarmoqda, proteksionizm kuçaymoqda va yangi-yangi tösiqlar paydo bölmoqda.
Bundan taşqari, Afğonistondagi vaziyatning rivojlanişi bilan boğliq masalalar xalqaro kun tartibida ikkinçi darajaga tuşib qoldi.
Markaziy Osiyo mamlakatlarining farovonligi köp jihatdan umumiy sa’y-harakatlarga, yaqindan hamkorlik qiliş, qat’iy çoralar köriş va mintaqa manfaatlarini birgalikda ilgari surişga tayyorlikka boğliq. Şu munosabat bilan strategik hujjat - Mintaqaviy xavfsizlik va barqarorlikni ta’minlaş konsepsiyasini işlab çiqiş taklif etildi.
Global jarayonlarning Markaziy Osiyoning barqaror rivojlanişiga ta’siri tahlilidan kelib çiqib, Özbekiston Prezidenti mintaqada amaliy hamkorlikning qator ustuvor yönalişlarini belgilab berdi.
Birinçi navbatda, uzoq muddatli istiqbolga möljallangan iqtisodiy şeriklikni rivojlantirişning yangi drayverlari va modeli zarurligi ta’kidlandi.
- Mamlakatlarimiz tabiiy savdo şeriklari bölib, milliy iqtisodiyotlarimiz bir-birini töldiradi, - dedi Şavkat Mirziyoyev.
Şu bilan birga, bugungi kunda mamlakatlarimiz umumiy tovar aylanmasida mintaqaviy savdoning uluşi kiçik. Mintaqada tölaqonli erkin savdo hududini şakllantiriş yölidagi tösiqlar saqlanib qolmoqda.
Tahlillarga köra, birinçi navbatdagi çora-tadbirlarni amalga oşiriş yaqin beş yilda özaro savdo hajmini ikki barobar oşiriş imkonini berişi ta’kidlandi.
Tarif va notarif tösiqlarni bartaraf etiş, muvofiqlik sertifikatlarini özaro tan oliş va reglamentlarni unifikatsiya qiliş, bojxona operatsiyalari va fitosanitariya tartib-taomillarini raqamlaştiriş, davlat xaridlaridan foydalanişni özaro yengillaştiriş imkoniyatlarini körib çiqiş şular jumlasidan.
Yagona mintaqaviy bozorni şakllantiriş uzoq muddatli istiqbolga möljallangan strategik maqsad bölişi kerak.
Davlat rahbari bu masalalarning barçasini körib çiqiş uçun Iqtisodiy kengaş - Boş vazir örinbosarlari darajasida muntazam uçraşuvlarni yölga qöyiş taklifini bildirdi.
Özbekiston kelgusi yilda uşbu uçraşuvning birinçisini qabul qilişga hamda uning doirasida Hududlar forumi va tarmoq konferensiyalari, sanoat salohiyati körgazma-yarmarkasi, eksport imkoniyatlari taqdimotlarini taşkil etgan holda Markaziy Osiyo biznes hamkorligi haftaligini ötkazişga tayyor.
Sanoat kooperatsiyasini rağbatlantiriş masalalariga alohida e’tibor qaratildi. Bu borada muvaffaqiyatli misollar mavjud. Xususan, çegaraoldi hamkorlikka doir maxsus hududlar, zamonaviy avtomobillar, maişiy elektronika, farmatsevtika mahsulotlari işlab çiqariş loyihalari, agrar va töqimaçilik klasterlari, logistika markazlari va infratuzilma obektlari mavjud.
- Biz kuçlarimizni birlaştirib, qisqa qöşilgan qiymat zanjirlarini yaratiş, yetakçi xalqaro kompaniyalardan investitsiya va texnologiyalarni jalb qiliş, kooperatsiyaning yangi şakllarini joriy etiş orqali mintaqani sanoatlaştirişning yagona xaritasini şakllantirişga erişa olamiz, - dedi davlat rahbari.
Bu borada vazirlar darajasida Kengaş ta’sis etiş va dasturiy hujjat tayyorlaş taklif etildi.
Şuningdek, Markaziy Osiyo investitsiya kengaşi, Innovatsion rivojlaniş bankini ta’sis etiş, qöşma investitsiya forumlarini muntazam ötkazib boriş masalalari ham istiqbolli ekani ta’kidlandi.
Mintaqaviy transport-kommunikatsiya tarmoğini rivojlantiriş hamkorlikning yana bir ustuvor yönalişi sifatida qayd etildi. Mintaqaning geografik xususiyatlaridan kelib çiqib, taşqi savdo yuklarini taşiş xarajatlarining uluşi tovarlar yakuniy qiymatining 50 foizigaça yetayotgani, bu esa jahon örtaça körsatkiçidan tört-beş barobar yuqori ekaniga e’tibor qaratildi.
Şu munosabat bilan kelişilgan tarif siyosatini şakllantiriş va ötkaziş, milliy taşuvçilarni qöllab-quvvatlaş uçun imtiyoz va preferensiyalarni qöllaş, transport tarmoği va infratuzilmasini modernizatsiya qiliş, çegara punktlarining ötkaziş qobiliyatini oşiriş, transport sohasini raqamlaştiriş masalalari tizimli yondaşuvni talab qiladi.
Oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlaş borasidagi işlarni muvofiqlaştirib boriş zarurligi ta’kidlandi. BMTning Oziq-ovqat va qişloq xöjaligi taşkiloti ekspertlarining hisob-kitoblariga köra, Markaziy Osiyo mamlakatlari nafaqat asosiy oziq-ovqat mahsulotlariga bölgan ehtiyojlarini qondirişi, balki xalqaro bozorda mustahkam örin egallaşi mumkin.
Buning uçun qişloq xöjaligida işlab çiqariş va suvni tejaşning innovatsion texnologiyalarini joriy etiş, hosildorlikni oşiriş, çuqur qayta işlaşni rivojlantiriş, seleksiya sohasidagi ilmiy işlarni kuçaytiriş, klaster va "aqlli" fermer xöjaliklarini taşkil etiş muhimligi ta’kidlandi.
Uşbu sohadagi Mintaqaviy strategiyani işlab çiqiş maqsadida joriy yil sentabr oyida Toşkent şahrida bölib ötadigan Dengizga çiqiş imkoniga ega bölmagan mamlakatlarning oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlaş böyiça xalqaro forum doirasida mintaqa qişloq xöjaligi vazirlarining uçraşuvini ötkaziş taklif etildi.
Davlatimiz rahbari iqlim özgarişi muammolariga alohida e’tibor qaratdi. Harorat kötarilişi, muzliklar erişi, toşqinlar, qurğoqçiliklar, çang böronlari va boşqa köplab tabiat hodisalari jiddiy talafotlar yetkazişda davom etmoqda.
- Joriy yilning noyabr oyida Ozarboyjonda bölib ötadigan Iqlim sammiti davomida mamlakatlarimiz yagona pozitsiya bilan çiqişlari mumkin. Bu örinda söz xalqaro jamoatçilik, fondlar va donorlik taşkilotlari e’tiborini uşbu ötkir muammolar, jumladan, Orol fojiasiga yeçim topişga qaratiş maqsadida mintaqadagi ekologik vaziyat haqida qöşma taqdimot ötkaziş haqida ketmoqda, - dedi Şavkat Mirziyoyev.
Şuningdek, Markaziy Osiyoni barqaror rivojlantiriş böyiça kompleks dastur va Transçegaraviy daryolar suv resurslaridan oqilona foydalaniş böyiça mintaqaviy strategiyani işlab çiqiş va qabul qiliş taklif etildi.
Energetika sohasidagi hamkorlik mintaqa mamlakatlari hamkorligining asosiy yönalişi sifatida qayd etildi. Bugungi kunda mintaqaviy miqyosda elektr energiyasi işlab çiqarişni köpaytiriş va uni uçinçi mamlakatlarga eksport qiliş böyiça qator strategik loyihalar işlab çiqilmoqda.
Bundan taşqari, atom energetikasini rivojlantiriş, uglevodorodlar yetkazib berişni köpaytiriş rejalari ham bor.
Özbekiston prezidenti mintaqa mamlakatlari parlamentlari örtasidagi samarali almaşinuvlarni rivojlantirişga yuqori baho berdi va buni har tomonlama qöllab-quvvatlaşini bildirdi. Şu munosabat bilan navbatdagi Parlamentlararo forumni kelgusi oyda Xiva şahrida ötkazişni taklif qildi.
Gumanitar sohadagi hamkorlik masalalariga töxtalar ekan, davlatimiz rahbari “madaniy-tarixiy merosning umumiyligini hisobga olgan holda, xalqlarimizning mintaqa kelajagi uçun daxldorligi, birdamligi, umumiy mas’uliyatni anglaşini kuçaytirişga katta e’tibor beriş lozim"ligini ta’kidladi.
"Markaziy Osiyo tarixi va madaniyati: yagona ötmiş va umumiy kelajak" xalqaro media platformasining tez fursatda işga tuşirilişi bu borada muhim amaliy qadam böladi.
Mintaqa xalqlarining özaro bir-birini tuşunişi va birdamligini yanada mustahkamlaş maqsadida mintaqaviy öziga xoslikni şakllantirişning amaliy jihatlariga bağişlangan ilmiy forum ötkaziş taklif etildi.
Innovatsion ğoyalar va loyihalar mintaqaviy tanlovining muntazam ötkazilişi "Markaziy Osiyo yoşlari kun tartibi - 2030"ni ilgari suriş va yoş avlodni hamkorlik dasturlariga jalb etişga xizmat qilişi ta’kidlandi.
Özbekiston prezidenti ta’lim sohasidagi hamkorlikni rivojlantiriş böyiça qator taşabbuslarni ilgari surdi. Markaziy Osiyo ta’lim va akademik almaşuv dasturini qabul qiliş va yetakçi oliy öquv yurtlarining diplomlarini özaro tan oliş töğrisidagi bitimni işlab çiqiş, iqtidorli talabalar öqişi uçun özaro kelişuvlar asosida stipendiyalar ajratiş muhimligi qayd etildi.
Uşbu masalalarni atrofliça muhokama qiliş uçun oktabr oyida Toşkent şahrida birinçi Markaziy Osiyo ta’lim forumi ötkazilişi rejalaştirilgan.
Mintaqaviy şeriklikning yangi drayveri sifatida turizm sohasi belgilandi. Turizm almaşinuvini kengaytiriş maqsadida milliy ID-kartalarni özaro tan oliş masalasini örganiş va "bitta tur - butun mintaqa" tamoyili asosida ommaviy turizm mahsulotlarini işlab çiqiş taklif etildi.
Sözining yakunida prezident Mintaqaviy hamkorlikni rivojlantirişning 2040 yilgaça möljallangan konsepsiyasi qabul qilinişini qöllab-quvvatladi hamda Markaziy Osiyoda strategik şeriklik va hamkorlik töğrisidagi köp tomonlama bitimni tayyorlaşni taklif qildi.
Özbekiston rahbari uşbu uçraşuvning samarali natijalari Markaziy Osiyoda döstlik va yaxşi qöşniçilik munosabatlari yanada mustahkamlanişiga, mintaqa xalqlari farovonligi yölida amaliy hamkorlikni kengaytirişga xizmat qilişiga işonç bildirdi.
Prezident Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarini kelgusi yilda bölib ötadigan yettinçi sammitda iştirok etiş uçun Özbekistonga taklif qildi.
