Hindiston GES qurilishi o‘zining suv ta’minotiga jiddiy xavf solishi mumkinligini ta’kidlayapti. Loyiha Hind daryosiga suv oqimini qisqartiradi, bu esa Hindistonning katta qismida suv yetkazib berish tizimiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Ekologlar bu GES qurilishi Tibetning nozik ekologik tizimiga qaytarib bo‘lmaydigan zarar yetkazishidan xavotirda. Ular qurilish mintaqa bioxilma-xilligiga, o‘simlik va hayvonot dunyosi barqarorligiga salbiy ta’sir qilishi mumkinligini ta’kidlamoqda.
Xitoy hukumati bu GES mamlakat energiya ta’minotini oshirish va iqtisodiy rivojlanishni qo‘llab-quvvatlash uchun muhim ekanini ta’kidlayapti. Ammo, loyihaning global va mintaqaviy oqibatlari bo‘yicha muhokamalar hamon davom etmoqda, deb yozmoqda BBC.
Pekin daryoning quyi qismidagi Brahmaputra (Xitoyda — Tsangpo daryosi) bo‘ylab dunyodagi eng yirik GES qurishni rejalashtirmoqda. Janubiy Osiyoning eng yirik suv arteriyalaridan biri bo‘lgan bu daryo Yarlung Tsangpo yoyiladigan darada oqadi va uning suvlaridan yangi GES uchun suv ombori shakllantiriladi.
Xitoy bu loyiha haqida ilk marta 2020 yil oxirida e’lon qilgan edi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, yangi gidroelektrstansiya Xitoydagi Yangji daryosida qurilgan va hozirgi kunda dunyodagi eng qudratli GES bo‘lgan «Uch dara» stansiyasidan uch baravar ko‘proq elektr energiyasi ishlab chiqaradi.
Xitoy davlat nashrlari yangi GESni «Xitoy ekologik farovonligini muhofaza qilishga qaratilgan xavfsiz loyiha» sifatida ta’riflaydi. Rasmiylar bu GES mamlakatda uglerod chiqindilarini sezilarli darajada kamaytiradi va mahalliy aholi turmush sharoitlarini yaxshilashga xizmat qiladi, deb ta’kidlayapti.
Biroq ekspertlar, inson huquqlari bo‘yicha faollar va ekologlar loyiha salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkinligidan xavotirda. Ular qurilishning atrof-muhit va Brahmaputra daryosi sohasidagi aholiga yetkazadigan salbiy ta’sirlari loyiha berishi mumkin bo‘lgan foydadan ancha ortiq bo‘lishi mumkinligidan ogohlantirmoqda.
GES qurilishi mahalliy aholining katta qismini o‘z joyidan ko‘chirishni talab qiladi. Aytishlaricha, bu loyiha doirasida bir milliondan ortiq tibetlik o‘z uylarini tark etishga majbur bo‘ladi.
Shuningdek, mazkur mintaqa landshafti sezilarli darajada o‘zgarishi mumkin, bu esa o‘ziga xos ekologik tizimlar yo‘qolishi yoki ular jiddiy zarar ko‘rishiga olib keladi. Ekologlar ta’kidlashicha, bu mintaqa biologik xilma-xillik va ekotizimlar boyligi bilan ajralib turadi, bu esa Tibet tog‘li hududining boshqa qismlarida ko‘p uchramaydi.
