Rossiya Sberbanki özini «Donetsk xalq respublikasi» (DXR) deb e’lon qilgan jangçilarni moliyalaştirgan va şuning uçun uni ularning şerigi deb hisoblaş mumkin, Rossiya davlat banki maqomi unga suveren immunitet huquqini bermaydi. Bu qaror 4 fevral, seşanba kuni AQŞda sudya Jozef Byanko tomonidan 2014 yilda Donbassda Malaysia Airlines aviahalokatida halok bölgan amerikalikning oilasiga Rossiya eng yirik bankini jinoiy javobgarlikka tortişga ruxsat beriş maqsadida e’lon qilindi.
Sberbankka qarşi da’vo 2019 yil aprel oyida Kuinn Şansmanning oilasi tomonidan qözğatilgan, u vafot etgan paytda 18 yoşda edi. U Malaysian Airlines kompaniyasining MH17 reysi bilan Amsterdamdan Kuala-Lumpurga uçayotgan bölgan. Oila bankni 2014 yilda rossiyaparast ayirmaçilar tomonidan yaratilgan «DXR» deb atalmiş hudud jangçilariga xayriya qiliş uçun AQŞ bank tizimidan foydalanganlikda aybladi.
Sberbank bu davlat taşkiloti ekanligini va boşqa mamlakatlarda sudga da’vo qilinişi mumkin emasligini ta’kidlab, da’voga qarşi çiqdi. Ammo Manxettendagi 2-apellyatsiya sudining uç sudyasi bu işda suveren daxlsizlik Sberbankka taalluqli emas degan qarorga keldi.
Immunitetning yöqligi
Jozef Byanko qarorda tuşuntirganidek, Sberbank tomonidan amalga oşirilgan pul ötkazmalari «odatiy tijorat faoliyati» bölgan va şuning uçun Xorijiy davlatlarning immunitetlari töğrisidagi qonun (FSIA) himoyasiga kirmaydi. Şunday qilib, Sberbank AQŞ bank tizimi orqali Ukrainada terrorçi deb topilgan va AQŞda sanksiyalarga duçor bölgan taşkilot foydasiga tijorat operatsiyalarini amalga oşirdi.
Şansmanlar oilasi sudga da’vo kiritganidan bir yil ötmay, 2020 yil boşida Rossiya hukumati Rossiya bankidan Sberbank aksiyalarining nazorat paketini sotib oliş uçun Milliy farovonlik jamğarmasi mablağlaridan foydalangan. Sberbank sudda davlat taşkiloti yoki agenti sifatida boşqa yurisdiksiyaga tegişli emasligini ta’kidladi. Sberbank, şuningdek, AQŞning Terrorizm bilan kuraşiş töğrisidagi qonuni bank davlat nazorati ostida bölganidan qat’i nazar, immunitetni ta’minlaşini va tijorat faoliyati istisnolar uçun istisno bermasligini ta’kidladi.
Ammo sudya Jozef Byankoning ta’kidlaşiça, FSIA fuqarolik işlari böyiça suveren immunitet masalasini töliq körib çiqadi ("Şansmanlar Sberbankka qarşi" işi kabi) va uning qoidalari terrorizmga qarşi qonun tomonidan bekor qilinmagan. Agar Sberbankning pozitsiyasi qabul qilinsa, bu AQŞ Kongressining fuqaroviy da’vogarlarga AQŞga qarşi terrorçilik faoliyatida iştirok etgan xorijliklarga moddiy yordam körsatuvçi taşkilotlarga nisbatan sudga da’vo kiritiş uçun imkon qadar keng huquqiy asos beriş niyatini inkor etadi, dedi Byanko.
