Neft arzonlaşdi, AQŞda inflatsiya tezlaşmoqda - iqtisodiy dayjest

Bu savdo ziddiyatlarining sezilarli darajada kuçayişini körsatadi hamda AQŞ va Xitoyning yanada faol savdo proteksionizmiga ötişi mumkinligidan dalolat beradi. Bojlarning oşirilişi ikki davlat örtasidagi iqtisodiy “ajraliş”, ya’ni iqtisodiy jihatdan özaro boğliqlikni kamaytiriş tendensiyasining bir qismidir. Bu yetkazib beriş zanjirlarining köproq özgarişiga olib kelişi mumkin, bunda Viyetnam, Meksika va Hindiston kabi mamlakatlar muqobil işlab çiqariş markazlari sifatida foyda körişi mumkin.

Proteksionizmga yuz tutayotgan xalqaro savdo muhiti, nafaqat AQŞ va Xitoyda, ular örtasidagi ta’minot zanjirida rol öynaydigan boşqa mamlakatlarda ham tovarlar narxi qimmatlaşişiga olib kelişi mumkin. Ammo ba’zi mamlakatlar uçun bu bir vaqtning özida ma’lum imkoniyatlarni ham taqdim etadi. Masalan, yangi savdo yönalişlarining oçilişi Özbekistonning töqimaçilik va oziq-ovqat sanoatiga foyda keltirişi mumkin. Ammo bu sohalardagi investorlarni jalb etiş uçun mamlakat işlab çiqariş quvvatini oşirişi hamda logistika va savdo infratuzilmasini yaxşilaşi lozim.

Özbekistonning Jahon Savdo Taşkilotiga (JST) a’zo bölişi bu jarayonda muhim ahamiyatga ega, çunki bu global bozorlarga kengroq kiriş imkoniyatini beradi, savdo tösiqlarini kamaytiradi va investorlar işonçini oşiradi. JSTga a’zolik, şuningdek, infratuzilma va işlab çiqariş standartlarini modernizatsiya qilişga yordam beradi, Özbekiston sanoatini yanada raqobatbardoş va xalqaro ta’minot zanjirlariga integratsiya qiladi. JSTga qöşilmasdan Özbekiston past tariflar va kuçli savdo şartnomalaridan foyda körayotgan qöşni mamlakatlarga savdo imkoniyatlarini boy beriş xavfi ostida qoladi.

Yanvar oyidagi inflyatsion kutilmalar

Özbekiston Markaziy banki hisobotiga köra, yanvar oyida ötkazilgan sörovlar aholining inflyatsion kutilmalari ötgan oyga nisbatan özgarişsiz saqlanib qolib, 14,4 foizni taşkil etdi.

Ma’lumotlar qiziq tendensiyani körsatmoqda: yanvar oyida Özbekiston valutasi (söm) dekabr (0,4 foiz) va noyabr (0,2 foiz) oylariga nisbatan tezroq qadrsizlandi (oylik 0,7 foiz pasayiş). Lekin valuta kursining inflatsiyaga ta’siridan kamroq odam xavotirlandi (yanvarda 46 foiz va dekabrda 55 foiz). Bu mantiqqa zid körinadi. Nega odamlar valuta köproq zaiflaşayotganda kamroq xavotirga tuşdi?

Çunki odamlarni oylik örtaça körsatkiçlar emas, ötgan haftada nima bölgani qiziqtiradi.

Yanvar oyida sörovnoma ötkazilişidan bir hafta oldin söm dollarga nisbatan 0,12 foizga qadrsizlangan va bu körsatkiç dekabr oyidagi (0,16 foiz) körsatkiçdan pastroq şakllangan. Sörovnoma haftasida esa (joriy oyning 27 va kelasi oyning 5 sanalari oraliği) söm dollarga nisbatan biroz (0,04 foizga) mustahkamlangan (dekabr oyining sörovnoma kunlarida söm dollarga nisbatan 0,14 foizga qadrsizlangan edi).

Bu – filmni butun syujyet emas, sönggi 10 daqiqasi asosida baholaşga öxşaydi. Agar şu kunlarda vaziyat tinç bölsa, odamlar oldingi tartibsizliklarni unutadi.