O‘tgan hafta jahon iqtisodiyoti va O‘zbekiston iqtisodiy hayotida ro‘y bergan yangiliklar – iqtisodchi Ahliddin Malikov sharhida.
Rossiya–Ukraina urushi bo‘yicha tinchlik muzokaralari ehtimoli neft narxini tushirdi
13 fevral kuni AQSh prezidenti Donald Tramp Ukrainadagi urushni to‘xtatish bo‘yicha Rossiya prezidenti Vladimir Putin va Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy bilan telefon orqali suhbatlashdi. AQSh-Rossiya-Ukraina tinchlik muzokaralarining e’lon qilinishi, bozorlar Rossiyaga nisbatan G‘arb sanksiyalarining yumshatilishi ehtimolini kutgani sababli, xom neft narxlarining darhol pasayishiga olib keldi. Aniqroq aytadigan bo‘lsak, Brent markali neft narxi $75 gacha, West Texas Intermediate (WTI) narxlari esa $70 gacha pastladi.
Ukraina urushini tugatish bo‘yicha diplomatik sa’y-harakatlar umidli bo‘lsa-da, tarixiy tajriba shuni ko‘rsatadiki, uzoq davom etgan geosiyosiy mojarolar global savdo va investitsiya yo‘nalishlarida chuqur iz qoldiradi. Tinchlik muzokaralari muvaffaqiyatli bo‘lgan taqdirda ham, G‘arb mamlakatlari sanksiyalarni darhol bekor qilishga ikkilanishi mumkin, bu esa neft narxlarining pasayishi vaqtinchalik bo‘lishi mumkinligini anglatadi.
AQShda inflatsiya
2025 yil yanvar oyi uchun AQSh inflatsiya ma’lumotlari 17 oy ichidagi eng yuqori narx o‘sishini ko‘rsatdi. Bu tovar va xizmatlar narxlarining kutilganidan ancha ko‘proq o‘sayotganidan darak beradi. Agar neft narxlari pasaysa, transport va ishlab chiqarish xarajatlari kamayadi, bu esa butun dunyo bo‘ylab inflatsiyani pasaytirishi mumkin. Ammo agar AQShda inflatsiya yuqori bo‘lib qolsa, AQSh Federal Rezervi (markaziy bank) foiz stavkalarini yuqori darajada saqlab qolishi mumkin, bu esa global miqyosda pul qarz olishni qimmatroq qiladi.
Bu – global kapital oqimlariga, ayniqsa, chet el investitsiyalariga tayanadigan O‘zbekiston kabi rivojlanayotgan bozorlarga ta’sir ko‘rsatadi. Agar qarz olish qimmatlashsa, bu yangi zavodlar, bizneslar va uylar uchun investitsiyalarni sekinlashtirishi mumkin.
AQSh–Xitoy savdo urushining kuchayishi
Donald Tramp prezidentlikka qayta saylanganidan keyin Xitoy importiga 10 foiz bojxona soliqlarini oshirdi. Bunga javoban Xitoy ham AQShning bir qator tovarlariga bojlarni joriy etganini e’lon qildi. Bu tariflar orasida ko‘mir va suyuqlashtirilgan tabiiy gazga 15 foiz, xom neft, qishloq xo‘jaligi texnikasi va katta dvigatelli avtomobillarga 10 foiz tarif mavjud. Ushbu voqea ikki mamlakat o‘rtasidagi davom etayotgan savdo urushida muhim bir bosqichni belgilaydi.
