So‘m va rublning mustahkamlanishi, Jek Maning sahnaga qaytishi - iqtisodiy dayjest

AQSh–Xitoy sun’iy intellekt poygasi

Sun’iy intellektda yetakchilik qilish bo‘yicha AQSh–Xitoy poygasi yana e’tibor markazida bo‘lib turibdi. Elektron tijorat giganti hisoblanadigan Alibaba kutilgandan yuqori daromadlar qayd etganidan so‘ng, Xitoyning sun’iy intellekt aksiyalariga bo‘lgan talab qariyb 13 foizga ortgan. Ta’kidlash joiz, Alibaba hozirgi kunda sun’iy intellektning keyingi avlod turi – “sun’iy umumiy intellekt”ni rivojlantirishni asosiy maqsadlaridan biriga aylantirgan. Sun’iy umumiy intellektning oddiy sun’iy intellektdan farqi shundaki, u ba’zi vazifalarni inson zakovatiga teng darajada bajara oladi.

Tushuntirish uchun, hozirgi foydalanilayotgan sun’iy intellekt turlari, xususan ChatGPT yoki DeepSeek'ni bolg‘a yoki otverka deb olsak, umumiy sun’iy intellekt quruvchi ustaga o‘xshab ketadi. Usta vaziyatga qarab xohlagan vazifaga moslashib, nafaqat mix qoqa oladi, balki boshqa ishlarni ham bajarib ketaveradi.

17 fevral kuni Alibaba asoschisi Jyek Ma Xitoy prezidenti Si Jinpin va bir qator yirik biznes egalari o‘rtasida bo‘lib o‘tgan uchrashuv paytida ko‘rinish berdi. Bu ham Pekin yuqori texnologiyalarga yanada kuchliroq e’tibor bera boshlayotganidan darak beradi.

O‘zbekiston tashqi savdo aylanmasidagi o‘zgarishlar

21 fevral kuni Statistika agentligi O‘zbekistonning 2025 yil yanvar oyi uchun tashqi savdo statistikasini e’lon qildi. Raqamlar biroz qarama-qarshi, lekin ayni paytda qiziq dinamikani ko‘rsatmoqda. Unga ko‘ra, O‘zbekistonning umumiy eksporti o‘sgan bo‘lsa-da, qo‘shnilarimiz bo‘lgan Markaziy Osiyo davlatlariga eksport qiymati sezilarli darajada qisqargan. O‘tgan yilning yanvariga nisbatan O‘zbekistonning asosiy savdo hamkorlaridan biri hisoblangan Xitoyga qilgan eksport hajmi ham ikki barobardan ko‘pga qisqargan. Qizig‘i shundaki, Xitoyga qilingan umumiy eksport qisqarishiga qaramay, gaz eksporti 9 foizga oshgan.

Yana bir qiziq holat, Afg‘onistonga eksport 2,3 barobarga ko‘paygan. Endilikda Afg‘oniston O‘zbekistonning ikkinchi yirik eksport hamkori statusini qo‘lga kiritgan. Bundan tashqari, Turkiya eksport hajmining yana o‘sish dinamikasini tiklayotgani va BAAga eksportning sezilarli darajada oshgani e’tiborga loyiq.

Boshqa bir narsa – yanvar oyidagi eksportning o‘sishi asosan oltin eksporti evaziga emas, ko‘proq tovar va xizmatlar eksporti evaziga sodir bo‘lgan. Albatta, eksport savatchamizda shunchaki homashyo va qimmatbaho metallardan ko‘ra, tovar va xizmatlar ulushining o‘rni ko‘proq bo‘lishi quvonarli, albatta.

O‘zbekistonning bu yil yanvar oyida qilgan jami import hajmiga to‘xtaladigan bo‘lsak, u o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 4,4 foizga ko‘paygan. Import qilingan tovarlar savatchasida oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar 10,5 foiz ulush bilan birinchi o‘rinni egallab turibdi.

Yanvar oyida, umumiy hisobda 27,8 mln dollarlik gaz import qilingan. Shuningdek, Turkmanistondan import hajmi 2,6 marta ortgan. Bu – yuqori ehtimollik bilan, yanvar oyida O‘zbekistonga import qilingan gazning katta qismi Turkmanistondan bo‘lganiga ishora qiladi.

O‘zbekiston JST a’zosi bo‘lishiga uzog‘i 1 yil qolgani aytildi

18-19 fevral kunlari Jyenevada Jahon savdo tashkiloti bosh kengashining yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi.

O‘zbekiston prezidentining maxsus vakili Azizbek Urunovning so‘zlariga ko‘ra, JST bosh direktori Ngozi Okondjo-Iveala 2026 yil mart oyida Kamerunda bo‘lib o‘tadigan JST sammitigacha O‘zbekistonning tashkilotga qo‘shilishiga e’tibor qaratilishini taklif etgan. Yig‘ilishda 16 ta a’zo mamlakat vakillari o‘z nutqida O‘zbekistonni qat’iy qo‘llab-quvvatlashini bildirgan. Bu davlatlar orasida Argentina, Braziliya, Xitoy, Hindiston, Indoneziya, Koreya, Turkiya, Qozog‘iston va Qirg‘iziston kabi mamlakatlar bor.

“Qaror qat’iy, 2026 yilga ko‘p vaqt qolmadi”, deya yozdi Urunov LinkedIn sahifasida.