Massaçusets texnologiya instituti olimlari özgartirilgan bakteriyalarni tuproq va ekinlarda ifloslantiruvçi moddalar va ozuqa moddalarini aniqlaganda yoruğlik çiqarişga «örgatdi». Iş natijalari Nature Biotechnology (NatBiotech) jurnalida çop etildi.
Texnologiya tuproq holatini tekşirişni soddalaştirişga imkon beradi — murakkab tahlillar örniga mahalliy bakteriyalarni örganiş kifoya qiladi. Ularning javoblarini dronlar yoki sun’iy yöldoşlarga örnatilgan giperspektral kameralar yordamida yozib oliş mumkin. Tuproqning ozuqaviy yoki ifloslantiruvçi tarkibiga qarab, bakteriyalar turli xil ranglarda porlaydi.
Bakteriyalarning özi uzoqdan osongina aniqlaş mumkin bölgan «reportyor» molekulalarni işlab çiqariş uçun yaratilgan. Iş davomida tadqiqotçilar guruhi yoruğlik signalizatsiyasi uçun eng samarali molekulalarni tanlaş maqsadida 20 mingdan ortiq metabolitlarning kvant mexanik simulyatsiyasini ötkazdilar. Oxir-oqibat, kökarişlarga yaşil rang beradigan pigment biliverdin va fotosintezda iştirok etuvçi bakterioxlorofil tanlandi.
Tizim yuqori samaradorlikni namoyiş etdi: maqsadli moddalarni öz içiga olgan tuproq namunalari nazorat namunalariga qaraganda 12 baravar kuçliroq signal çiqaradi va 90 metrgaça masofada aniqlanişi mumkin. Yorqinlik inson köziga körinmas bölib qolmoqda, ammo tölqinlarning keng diapazonida eng kiçik rang özgarişlarini suratga olişga qodir giperspektral kameralar tomonidan aniq qayd etilgan.
«Tizim tuproqdagi metallar, radiatsiya, toksinlar yoki ozuqa moddalariga javob bera oladi – aniqlaşi kerak bölgan har qanday narsaga», — deydi tadqiqot rahbari Kristofer Foygt. Kelajakda uşbu texnologiya qişloq xöjaligi, ekologiya va ifloslaniş monitoringida qöllanişi mumkin.
