Kiberfiribgarliklar turlari nimalardan iborat?
Kiberfiribgarliklar internet orqali amalga oshiriladigan turli xil aldovlar bo‘lib, ularni bir nechta asosiy turlarga ajratish mumkin:
1.Romantik firibgarliklar (Romance Scams). Bu turda firibgarlar odatda, tanishuv saytlari yoki ijtimoiy tarmoqlarda soxta profil yaratadi, emotsional yaqinlik o‘rnatib, ishonch qozonadi, turli bahonalar bilan (kasallik, qarindoshining muammosi, aviabilet puli, vizani rasmiylashtirish va h.k.) pul so‘rashi mumkin.
Kimlar qurbon bo‘ladi?
- Yolg‘iz insonlar, yolg‘izlikni his qilganlar;
- Munosabat izlayotgan katta yoshli kishilar;
- Mehribon va ishonuvchan shaxslar, ko‘pincha ayollar.
Firibgarlar juda manipulyativ, muloyim, emotsional yondashadi. Suhbatlar haftalab, oylab davom etadi — inson bu aloqani haqiqiy deb hisoblaydi.
2. Investitsiya va moliyaviy firibgarliklar (Investment & Crypto Scams). Bu turdagi aldovlarda “oson daromad”, “yirik foyda” va’da qilinadi. Firibgarlar o‘zini treyder, investor yoki kriptovaluta mutaxassisi qilib ko‘rsatadi. Sizdan avval oz miqdorda pul so‘rashadi, keyin foyda ko‘rsatib, yanada ko‘proq mablag‘ talab qilishadi.
Kimlar qurbon bo‘ladi?
- Tez boyishni xohlaganlar;
- Moliyaviy savodxonligi past bo‘lganlar;
- Odatda, erkaklar va 30 yoshdan yuqori insonlar.
“Qonuniy” vebsaytlar va grafikalar orqali aldovga juda ishonchli ko‘rinish berishadi. Ilk tranzaksiyalar "muvaffaqiyatli" chiqqandek ko‘rsatiladi.
3. Online shopping scams (savdo aldovlari). Yolg‘on internet magazinlar yoki ijtimoiy tarmoqlardagi reklamalar orqali "arzon" tovarlar taklif etiladi. Pul to‘langanidan so‘ng tovar yetkazilmaydi yoki sifatsiz bo‘ladi. Ayrim hollarda shaxsiy ma’lumotlar ham o‘g‘irlanadi.
Kimlar qurbon bo‘ladi?
- Internet orqali tez-tez xarid qiladiganlar;
- Chegirmalar va "eksklyuziv takliflar"ga moyil bo‘lganlar.
















