Markaziy bank “Markaziy bank kredit tashkilotlari faoliyatiga” doir qonunga ko‘ra bank xizmatlari iste’molchilari bilan munosabatlarni o‘rganadi. Joriy yilda o‘tkazilgan tekshiruvlarda yuqoridagi banklarda bir nechta qoidabuzarliklar aniqlandi.
TBC bank’ka sanksiya
Aniqlanishicha, bank rasmiy saytida mijozlarga berilishi kerak bo‘lgan minimal axborot yetarlicha berilmagan, kredit shartnomalariga oid garov huquqlari garov reyestridan kechiktirib chiqarilgan.
Shuningdek, onlayn mikroqarzlar berganda mijozlarning moliyaviy holatini tahlil qilmasdan qarz ajratilgan, kredit qoplashi uchun tushgan mablag‘lar o‘z vaqtida qarzdorlikni so‘ndirishga yo‘naltirilmagan va murojaatlarni ko‘rib chiqishda qonun talablariga rioya qilinmagan.
Shu sabab regulyator TBC bankʼka 615 mln so‘m jarima qo‘llashga qaror qildi. Bank tomonidan qarz oluvchilarga ortiqcha hisoblangan 2,5 mlrd so‘m foiz va sud qarorlaridan keyin qonunga zid hisoblangan 1,7 mlrd so‘m foiz iste’molchilar foydasiga qayta hisoblandi.
Davr bank — aniqlangan qoidabuzarliklar va chora
Ma’lum bo‘lishicha, bank bir xizmatini iste’molchiga qo‘shimcha xizmatdan foydalanish sharti bilan ko‘rsatgan, xorijiy valutada ajratilgan kreditlar bo‘yicha kunlik foizlar noto‘g‘ri hisoblangan.
Bundan tashqari, rasmiy sayt va mobil ilovada kredit xizmatining asosiy xususiyatlari to‘liq ochiqlanmagan.
Shartnomalar mijoz huquqlarini cheklovchi va qonun talablariga zid bandlar bilan tuzilgan.
Garov mulkiga oid yozuvlar garov reyestridan kechiktirib chiqarilgan.
Davr bank ham murojaatlarni ko‘rib chiqish tartibiga rioya qilmagan.
Shu sababli unga 931 mln so‘m jarima solindi. Xorijiy valutada ortiqcha hisoblangan 1,7 mlrd so‘mlik foiz, qonunga zid ushlab qolingan 1,9 mlrd so‘m hamda garov taqiqiga oid 461,6 mln so‘m to‘lovlar iste’molchilarga qaytarildi.
Hamkorbank — aniqlangan qoidabuzarliklar va chora
Markaziy bank Hamkorbankning rasmiy sayt va shartnomalarida majburiy qonuniy talablar yetishmasligi hamda kredit ajratishda qonunchilikka zid ravishda bir martalik komissiyalar undirilganini aniqladi.
Shuningdek, tijorat banki garov mulkini taqiqqa qo‘yish va taqiqni bekor qilish uchun xizmat haqlari olib kelgan. Garov huquqlariga oid yozuvlar kechiktirib berilgan. Murojaatlarni ko‘rib chiqishda qonuniy talablar buzilgan.
Shu sababli Hamkorbankka 955 mln so‘m jarima solindi. Bank tomonidan noqonuniy undirilgan 19,2 mlrd so‘m, garov bilan bog‘liq 1,5 mlrd so‘m va iste’molchilardan undirib kelingan 54,9 mln so‘m komissiyalar qaytarilishi belgilandi.
Rasmiy xabarga ko‘ra, Markaziy bankka bank tizimi bo‘yicha kelgan 121 ta shikoyat o‘rganilib, ulardan 68 ta bo‘yicha jami 2,4 mlrd so‘m miqdoridagi moliyaviy da’volar murojaat qiluvchilar foydasiga hal etildi. Shuningdek:
- 20 ta holatda suddan keyin qonunga zid hisoblangan 1,5 mlrd so‘m foiz va penalty bekor qilindi;
- 26 ta holatda ortiqcha undirilgan 635,8 mln so‘m qaytarildi;
- 22 ta holatda asossiz undirilgan 307,5 mln so‘m xizmat haqlari va to‘lovlar mijozlarga qaytarildi.
Eslatib o‘tamiz, Markaziy bankning bank nazorati qo‘mitasi tomonidan 2025 yilning avgust oyidagi yig‘ilishlarida 9 ta bank, 6 ta mikromoliya tashkiloti va 4 ta lombard jarimaga tortilgandi.
Bundan tashqari, ustav kapitalining eng kam miqdori shakllantirilishi bo‘yicha qonunchilik talablariga rioya qilinmagani uchun 1 ta bankka berilgan litsenziya chaqirib olingandi.
