Jinsiy zo‘ravonlik qilib 10 yilga hukm qilingan jinoyatchi 1 yilda erkinlikka chiqdi va bu jinoyatni 2 marta takrorladi. Bu holat o‘z-o‘zidan yuz bergani yo‘q — bu nazoratsizlik va himoyasizlikning natijasi. Ayniqsa bolalarga nisbatan.
Oldingi fojialardan so‘ng ham hech narsa o‘zgarmadi
Namanganda erkak 7 yoshli qizchani zo‘rladi. U avval ham shunday jinoyat qilgan. 2014 yilda jinsiy zo‘ravonlik qilib 10 yilga qamalgan va bor-yo‘g‘i 1 yilda chiqib kelgan. 2020 yilda erkak yana shu toifadagi jinoyat bilan 10 yil-u 2 oyga ozodlikdan mahrum etilgan. Lekin muddatidan oldin qamoqdan ozod etilgan. Bu qarorni kim qabul qildi? Nega jamiyatga tahdid bo‘lgan jinoyatchi yana bir bolaning bolaligini o‘g‘irladi?
Bu savollar bugun butun jamoatchilikning og‘zida. Ammo afsuski, hech kim javob bermayapti.
2023 yilda Toshkentda jinsiy zo‘rlanib o‘ldirilgan qizaloq voqeasidan so‘ng mamlakat bo‘ylab katta rezonans ko‘tarilgan edi. Faollar “pedofillar uchun kastratsiya” va “ochiq reyestr” joriy etilishini talab qilishdi. Bu talab parlament muhokamasigacha yetib bordi. Ammo oradan ikki yil o‘tdi — hali ham hech qanday amaliyot yo‘q. Natijada, bugun yana bir bola qurbon bo‘ldi.
Reyestr va kastratsiya: to‘liq chora bo‘lmasligi mumkin
AQSh 1994 yilda “Megan qonuni”ni qabul qilib, pedofillar reyestrini yo‘lga qo‘ydi. Hozirda u yerda 900 mingdan ortiq shaxs reyestrda qayd etilgan. Ular yashaydigan manzildan to ish joyigacha, hatto mashina raqamigacha politsiyada bor. Ayrim shtatlarda esa bu ma’lumotlar internetda ochiq ko‘rsatiladi.
Shundan so‘ng mamlakatda bolalarga nisbatan jinsiy jinoyatlar soni sezilarli darajada kamaygan. Kanada, Buyuk Britaniya, Yaponiya, Polsha va Janubiy Koreya ham bu tizimni qabul qilgan va natija ko‘rgan. Demak, reyestr nafaqat jinoyatchilarni aniqlash uchun, balki profilaktika uchun ham ishlaydigan vositalardan biri hisoblanadi.
Kimyoviy yoki xirurgik kastratsiya dunyoda ko‘plab mamlakatlarda amalda. Polsha, Germaniya, Daniya, Norvegiya va Janubiy Koreyada bu usul natijasida qayta jinoyat sodir etish holatlari 10 foizga tushgani isbotlangan.
Kompleks chora kerak
Pedofillar uchun eng samarali usul kompleks chora ko‘rish. Chunki pedofillik — bu faqat jinoyat emas, ruhiy buzilish. Shuning uchun kastratsiya, reyestr bilan birgalikda pedofillar bilan ruhiy reabilitatsiyaning birga olib borilishi eng katta samarani beradi.
