— “Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik bitimi”ning maqomi qanday?
— “Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik bitimi” O‘zbekiston Respublikasi bilan Yevropa hamjamiyatlari va ularning a’zo davlatlari o‘rtasida 1996 yil 21 iyunda Italiyaning Florensiya shahrida imzolangan amaldagi “O‘zbekiston Respublikasi, bir tomondan, va Yevropa Hamjamiyatlari hamda ularga a’zo davlatlar, ikkinchi tomondan, o‘rtasida sherikchilik ta’sis etuvchi Sheriklik va hamkorlik to‘g‘risida bitim”ning mantiqiy davomi va yangi shaklidir.
Mazkur bitim huquqiy tabiatiga ko‘ra yangi turdagi “uchinchi avlod” shartnomalari turkumiga kiradi. Ushbu shartnomaviy kelishuvda O‘zbekiston Respublikasi bir tomondan, Yevropa Ittifoqi ikkinchi tomondan, va ayni paytda tashkilotning 27 ta a’zo davlati shartnoma tomonlari sifatida ishtirok etadi. Bunda huquq va majburiyatlar nuqtai nazaridan hamda vakolatlar taqsimoti qoidasidan kelib chiqib, Yevropa Ittifoqi va uning a’zo davlatlari bitimning ayrim moddalari bo‘yicha birgalikdagi, ayrim moddalari bo‘yicha esa alohida majburiyatlarga ega bo‘ladi. Shu bois mazkur shartnoma “aralash (mixt) shartnoma” sifatida ham tavsiflanadi.
Yevropa Ittifoqining istiqboldagi kengayishi natijasida tashkilotning yangi a’zolari ham o‘z-o‘zidan ushbu shartnomaning ishtirokchisiga aylanadi. Ya’ni yaqin va o‘rta muddatli istiqbolda Shimoliy Makedoniya, Chernogoriya, Serbiya, Albaniya, Moldovaning ittifoqqa qo‘shilishi ushbu bitimning jug‘rofiy qamrovi va hududiy yurisdiksiyasini ushbu mamlakatlar hisobiga yanada kengaytiradi.
Shuningdek, Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik bitimi hadli xarakterga ega emas, balki O‘zbekiston va Yevropa Ittifoqi mamlakatlari o‘rtasida, ayniqsa savdo-iqtisodiy aloqalar sohasida keng ko‘lamli hamkorlikning to‘g‘ridan to‘g‘ri ijro mexanizmini yaratadi.
Bitim 1969 yildagi “Shartnomalar huquqi to‘g‘risida”gi Vena konvensiyasi, “O‘zbekiston Respublikasining Xalqaro shartnomalari to‘g‘risida”gi qonun, “Yevropa Ittifoqi to‘g‘risida”gi Lissabon shartnomasining 21-49-moddalari, “Yevropa Ittifoqining amal qilishi to‘g‘risida”gi Lissabon shartnomasining 205-222-moddalari hamda xalqaro huquqning boshqa normalariga muvofiq tuzilgan.
Tarkibiy tuzilishiga ko‘ra bitim 9 ta bo‘lim, 356 ta modda va 14 ta ilovadan iborat.
