Ajrimdan keyin erkak ayolni uy bilan ta’minlashi shartmi? Qonun tahlili

Ijtimoiy tarmoqlarda oilaviy ajrimdan keyin erkak ayolni uy-joy bilan ta’minlashi qonunan shart ekani haqida turli talqinlar paydo bo‘ldi. Ayrimlar yangi qonunga ko‘ra, erkak hatto nomida uy-joy bo‘lmasa ham ajrimdan keyin ayolga kvartira olib berishi yoki ijara haqini to‘lashi shart, degan fikrni ilgari surmoqda. Xo‘sh, amalda qonun nima deydi?

Qonunga qanday o‘zgartish kiritildi?

2025 yil 24 yanvarda Oliy Majlis Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilingan, 21 fevralda Senat ma’qullagan va 9 aprelda prezident tomonidan imzolangan qonun bilan O‘zbekiston Respublikasining Uy-joy kodeksiga qo‘shimcha kiritildi. U oila va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirishga qaratilgan.

Yangi normaga ko‘ra, turar joydan foydalanishga oid nizolar sudda ko‘rib chiqilayotganda, sud taraflarning kelishuvi asosida quyidagi qarorlarni qabul qilishi mumkin:

• turar joy mulkdori tashabbusi bilan uyga majburiy tartibda kiritilayotgan shaxsni mulkdorga tegishli, mutanosib sharoitlarga ega bo‘lgan boshqa turar joyga joylashtirish;
• yoki ijaraga olingan turar joy uchun ijara haqini to‘lash majburiyatini mulkdor zimmasiga yuklash.

Bu erkak uchun majburiyatmi?

Qonun mazmunidan kelib chiqib aytish mumkinki, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan “erkak ajrashgandan keyin ayolga, albatta, uy olib berishi shart” degan da’vo to‘liq haqiqatga to‘g‘ri kelmaydi.

Chunki bu norma barcha holatlarda avtomatik qo‘llanmaydi. Qaror sud tomonidan har bir ish bo‘yicha alohida qabul qilinadi va taraflarning kelishuvi mavjud bo‘lishi shart.

Ya’ni er-xotin yashagan uy erning nomida bo‘lmasa yoki ajrimdan keyin ayol va bolalar uy-joy masalasida qiynalsa, kelishuv asosida sud uy egasi zimmasiga boshqa munosib uy-joy bilan ta’minlash yoki ijara pulini to‘lab berish majburiyatini yuklashi mumkin.

Qonun nimani kafolatlaydi?

Yangi norma orqali davlat ajrimdan keyin ayol va bolalarning ko‘chada qolib ketmasligini, ularda kamida xavfsiz yashash joyi bo‘lishini kafolatlashni ko‘zlamoqda. Bu, ayniqsa, uy-joy ayol nomida bo‘lmagan holatlarda ijtimoiy himoyani kuchaytirishga qaratilgan.

Xulosa qilib aytganda, qonun erkakni ajrimdan keyin ayolni uy-joy bilan ta’minlashga sharsiz majbur qilmaydi. Bu masala sud, holat va taraflar kelishuvi asosida hal etiladi.