AQSh vositachiligida o‘tayotgan muzokaralarda asosiy masala Donbass bo‘lib qolmoqda. Tomonlar jarayon ijobiy kechayotganini bildirsa-da, tafsilotlar sir saqlanyapti. Tahlilchilar fikricha, Rossiya dastlabki talablaridan bosqichma-bosqich chekinyapti. Kun.uz'ning “Geosiyosat” dasturida siyosatshunoslar Abu-Dabidagi muzokaralar xususida so‘z yuritdi.
— Ukraina bermasligini aytayotgan, Rossiya talab qilayotgan Donbass masalasi BAAdagi muzokaralardan qanday o‘rin olgan?
Kamoliddin Rabbimov: Muzokaralar mutlaqo yopiq holatda o‘tkazilyapti va tafsilotlari hozircha ochiqlanmayapti. Hatto Ukraina tomoni ham jarayon juda ijobiy kechayotgani va ma’lum muvaffaqiyatlarga erishilganini ta’kidlayapti, biroq bu muvaffaqiyatlar nimadan iborat ekani aniq izohlanmayapti. Bu holat muzokaralarning yopiq formatda olib borilayotganidan dalolat beradi.
Ikkinchi muhim jihat shundaki, ancha vaqtdan beri ilk bor AQSh vositachiligida, shuningdek, Birlashgan Arab Amirliklari ishtirokida shunday formatdagi muzokaralar qayta tiklandi. O‘z-o‘zidan bu jarayon muayyan darajada progress sifatida baholanishi mumkin.
Endi Ukraina tomonining asosiy xavotirlariga to‘xtalsak. Masalan, Donbass masalasi bo‘yicha kelishuvga erishilgan taqdirda ham, Rossiya Konstitutsiyasiga kiritib qo‘yilgan boshqa hududlar masalasi ochiq qolmoqda. Ularning maqomini o‘zgartirish uchun Rossiya Konstitutsiyasiga tuzatish kiritiladimi, degan savol mavjud. Agar Konstitutsiya o‘zgartirilmasa, bunday kelishuv amalda imkonsiz bo‘ladi, chunki Putin bunday qadamga borishi ehtimoldan yiroq. Shu sababli Ukrainada Rossiya, aniqrog‘i Putin ma’lum vaqtdan so‘ng ushbu hududlarni qayta qo‘shib olish uchun yana urush boshlashi mumkin, degan xavotir kuchli.
Shu fonda AQShning pozitsiyasi ham bahsli. Qo‘shma Shtatlar asosan Ukrainaga bosim o‘tkazayotgandek taassurot uyg‘otadi, Rossiyaga nisbatan esa bunday bosim deyarli sezilmaydi. Masalan, bir hafta avval Donald Tramp muzokaralardagi asosiy to‘siq Rossiya emas, balki Ukraina ekanini aytgandi. Shunga qaramay, Ukraina tomoni bugungi muzokaralar ijobiy kechayotgani va muayyan natijalar borligini yana bir bor ta’kidlamoqda.
Abu-Dabidagi muzokaralarda Rossiyaning ishtiroki nisbatan past darajada. Ukraina tomonidan muzokaralarda Umerov, Xavfsizlik kengashi va prezident ofisi vakillari qatnashmoqda. Rossiya tomoni esa maqomi pastroq shaxslar bilan cheklanmoqda. Ular orasida FSB yoki tashqi razvedka vakillari borligi aytilmoqda. Biroq ularning siyosiy vazni Ukraina delegatsiyasidagi shaxslar darajasiga teng emas, ya’ni Rossiya vakilligi hozircha ancha past mavqedagi amaldorlardan iborat.







