Global hayot qiymati indeksi: eng qimmat davlatlar va O‘zbekiston

2026 yilda turli mamlakatlarda yashash qiymati qanday o‘zgarmoqda? Bu savolga javob berish uchun vizualizatsiya Numbeo’ning Global hayot qiymati indeksiga tayanadi. Indeks kundalik xarajatlar (ijara to‘lovi ham qo‘shilgan holda) narxlarini Nyu-York (100 ball - bazaviy daraja) bilan taqqoslab ko‘rsatadi.

Foto: Kun.uz / Ulug‘bek Ergashev

Agar mamlakat indeksi 80 bo‘lsa, demak u yerda narxlar Nyu-Yorkka nisbatan 20 foiz arzon. 100 dan yuqori ko‘rsatkich esa hayot qiymati undan ham qimmat ekanini anglatadi.

Inflatsiya bosimi ayrim hududlarda susaygan bo‘lsa-da, yuqori hayot qiymati hali ham global muammolardan biri bo‘lib qolmoqda.

2020 yildan beri 28 mamlakatda uy-joy narxlari 50 foizdan ortiqqa oshgan. Meksika, Germaniya va Malayziya kabi davlatlarda oziq-ovqat narxlari keskin ko‘tarilib, butun dunyo bo‘ylab oilalar budjetlariga jiddiy bosim o‘tkazmoqda.

Dunyodagi eng yuqori hayot qiymati Bermud orollarida qayd etilgan. Bu Britaniyaga qarashli hudud elita ko‘chmas mulk, lyuks turizm va ofshor kapital bilan bog‘liq.

Eng qimmat hududlarning ko‘pchiligi — orol iqtisodiyotlar. Yuqori o‘rinlarni egallaganlar orasida: Virgin orollari (AQSh), Jyersi, Kayman orollari. Bu hududlarda kapital konsentratsiyasi yuqori va importga kuchli bog‘liqlik narxlarni oshiradi.

Shveytsariya umumiy reytingda uchinchi o‘rinda. Tsyurix 2026 yilda dunyodagi eng qimmat shahar deb topilgan. Yuqori maoshlar, kuchli shveysariya franki va yuqori turmush darajasi hayot qiymatini oshiradi.

Singapur Osiyoda eng qimmat shahar va jahonda beshinchi o‘rinda. Yer resurslarining cheklangani uy-joy narxlarini oshirgan. Mamlakat oziq-ovqatning taxminan 90 foizini import qiladi, bu esa narx bosimini kuchaytiradi.

Rossiya jahon reytingida 104-o‘rinni egallagan. Hayot qiymati indeksi — 25,7. Bu Nyu-York bilan taqqoslaganda ancha past darajani anglatadi, ammo ichki inflatsiya va real daromad dinamikasi alohida tahlilni talab qiladi.

O‘zbekiston 2026 yilda hayot qiymati bo‘yicha past indeksli davlatlar qatorida. Numbeo ma’lumotlariga ko‘ra, indeks taxminan 26–30 atrofida (shaharga qarab farq qiladi).

Nyu-Yorkka nisbatan kundalik xarajatlar 70 foizdan ortiq arzon. Ijara va kommunal to‘lovlar Yevropa va Shimoliy Amerikaga nisbatan sezilarli past. Oziq-ovqat narxlari so‘nggi yillarda oshgan bo‘lsa-da, umumiy daraja global reytingda past hisoblanadi.