Muttahamning parvozi. Epşteyn özi kim va boyligini qanday orttirgan?
|01:33 / 16.02.202633 13016 min
Foto: The New York Times MagazineFoto: The New York Times Magazine
Jyeffri Epşteyn vafot etganiga olti yildan oşdi, ammo u jinsiy qullikka soliş maqsadida odam savdosini taşkil etişda ayblangan jinoiy iş – AQŞ siyosiy hayotidagi asosiy mavzuga aylandi. Epşteynning biografiyasidagi köp jihatlar noaniq. Asosiy sirlardan biri – u Karib dengizida ikki orol sotib olişga imkon beradigan boylikni qanday qilib orttirgani bilan boğliq. Bu borada fitna nazariyalari ham bor – masalan, bunday nazariyalardan birida u Amerika, Isroil yoki yana qaysidir davlatning maxfiy agenti ekani va pulni ulardan olgani taxmin qilinadi. The New York Times Magazine uning karerasini batafsil tadqiq qilgan: jurnalistlar uni tanigan köplab odamlar bilan suhbatlaşgan, köplab rasmiy hujjatlarni, jumladan, sud hujjatlarini örgangan, naşr qilinmagan köplab intervyular va yozuvlarni, şu jumladan, şaxsiy kundalik va yozişmalarini körib çiqqan. Naşr konspirologiyani bir çetga surib qöyiş mumkin degan xulosaga kelgan: uning boylik orttirişi omad kelişi, kerakli aloqalarni örnata olişi va qonun çegarasida yoki undan taşqarida ham harakat qilişga tayyor bölgani bilan izohlanadi. Quyida The New York Times Magazine materialining asosiy joylari keltiriladi.
Jyeffri Epşteyn 1953 yilda Nyu Yorkning Bruklin tumanidagi oddiy oilada dunyoga kelgan. Uning onasi maktab öqituvçisi, otasi – şahar xiyobonlari boşqarmasida boğbon bölib işlagan. Yoşligidanoq unda matematika va musiqaga qobiliyati borligi, şuningdek, boylikka öçligi ma’lum bölgan. U Kuper-Yunion kolleji hamda Nyu York universitetining Kurant matematik fanlar institutida öqiydi, ammo ikkisini ham tamomlamasdan taşlab ketadi.
1974 yildan 1976 yilga qadar Jyeffri Epşteyn (bu vaqtlarda u 21-23 yoşlarda edi) Manhettendagi nufuzli Dalton maktabida matematika va fizikadan dars beradi. Maktab rahbariyati unga öqituvçi sifatida katta baho bermagan, ammo u öquvçilar hamda yoş ayol xodimlar orasida maşhur edi. 1976 yil boşlarida u öquvçilardan birining ota-onasi taklifiga köra Manhettendagi san’at galareyasidagi ziyofatga taşrif buyuradi. Bu yerda uni Bear Stearns investbanki top-menejeri Eys Grinbergga matematik daho sifatida taniştirişdi. Tez orada Epşteyn Bear Stearns kompaniyasiga işga ötadi va Grinbergning qizi bilan uçraşişni boşlaydi.
Epşteyn rezyumesida oliy ma’lumot haqidagi diplomi borligini körsatib aldagan. Bu oşkor bölganida esa, u sözsiz iqror böladi va bu harakatini şunday izohlaydi: «Diplomsiz heç qanday imkonim bölmasligini yaxşi bilardim». Bear Stearns rahbariyati uni keçiradi.
Mavzuga oid
Öşanda, 1970-yillar oxiridayoq, Epşteyn köplab ayollarning jazmani sifatida tanilgan. U hamkasblariga ham jinsiy aloqa uçun ayollar topib berişda bajonidil yordam körsatgan. Şu jumladan, Bear Stearns’ning yana bir top-menejeri Jimmi Keynga ham. U esa, öz navbatida, Epşteynni Uoll-stritning eng badavlat odamlari davrasiga olib kiradi.
1980 yilda, 27 yoşda ekanida, Epşteyn Bear Stearns’ning hamkoriga aylanadi. Öşa yil iyulida Cosmopolitan jurnali uni «oy böydoği» deb e’lon qiladi. Öşa yilning özida Bear Stearns hisobçilari Epşteyn tomonidan yöl qöyilgan bir neça qoidabuzarliklarni aniqlaydi. Epşteyn Karib orollaridan birida bölib ötgan konferensiyaga safar vaqtida kompaniyaga tegişli bölgan 10 ming dollardan ortiq mablağni navbatdagi sevgilisiga sovğalar (qimmatbaho taqinçoqlar va liboslar) olişga sarflab yuborgandi. Şuningdek, kompaniyalarning Bear Stearns yordamida IPÖga çiqarilgan aksiyalarini öşa ayol nomidan sotib olib, katta foyda körgan. Qimmatli qoğozlar va birjalar böyiça davlat komissiyasi Epşteynni insayderlik savdosi böyiça söroq qiladi, ammo heç qanday ayblov qöyilmaydi. Bear Stearns içki tekşiruv yakunlariga köra, uni 2500 dollar miqdorida jarimaga tortadi va ikki oyga işdan çetlaştiradi. Epşteyn esa özini haqoratlangan deb hisoblab, kompaniyani tark etadi.
Şu vaqtlarda u sobiq «miss Indianapolis» va Bear Stearns xodimi Paula Heyl bilan uçraşib yuradi. U orqali Liz oilasi bilan tanişadi – bu britaniyalik aristokratlar va mudofaa sohasi pudratçilari edi. U bir neça yil Lizlar qölida işlaydi – kompaniya mablağlarini «konkord»larda okean ortiga parvozlar qiliş va haşamatli mehmonxonalarda tunaş uçun sarflab yuborayotgani ma’lum bölganida, uni işdan haydaşadi.
Jyeffri Epşteyn 1982 yilda Denverdagi Bolalar diabeti fondi uçun ötkazilgan xayriya keçasida.
Tom Masamori / WWD / Penske Media / Getty Images
1980-yillarda Epşteyn ma’lum vaqt badavlat kişilar – birinçi navbatda Bear Stearns’dagi faoliyati orqali taniş bölganlarga soliqdan qoçiş sxemalari böyiça yordam beriş bilan şuğullangan. Uning hamkorlari orasida yurist Jon Stenli Pottinjyer ham bor edi, u keyinroq Epşteynni jinsiy zöravonlikda ayblagan ayollarning manfaatlarini himoya qilgan. Şuningdek, Epşteyn millioner Maykl Strollni 450 ming dollar mablağni (bugungi pulda bir yarim million dollar) qandaydir neft korxonasiga investitsiya qilişga köndirgan. Pullar şunçaki ğoyib böladi, iş sudgaça yetib boradi, ammo Epşteyn şaxsiy javobgarlikdan qoçişga muvaffaq böladi.
Öşanda u Obregondagi ispanlar oilasiga Drysdale Securities brokerlik firmasi qulaganidan keyin yöqolgan pullarni topişda yordam bergan. Şunisi e’tiborga loyiqki, bu işni u Ana Obregonga xuşomad qiliş orqali qölga kiritgan. Tekşiruv Epşteynni Kanada bankining Kayman orollaridagi bölimi olib boradi. U bölim boşliğining oldiga kelib, uni foş qiliş bilan qörqitadi – bankir esa jabrlangan ispanlarga tovon sifatida qimmatli qoğozlarni topşiradi.
Keyinroq Epşteyn moliyaçi Stiven Hoffenbergga maslahatçilik qiladi. Hoffenbergning firmasi yarim milliard dollarlik moliyaviy piramida bölib çiqadi va yakunda uning özi 20 yilga qamaladi. Hoffenberg bir neça bor Epşteyn ham bu firibgarlikka şerik bölganini aytadi. Epşteyn barçasini rad etadi.
Epşteyn boylik orttirgan yana bir sxema bor. U bir guruh investorlarni töplab, Pennwalt kimyo kompaniyasining katta miqdordagi aksiyalarini sotib oladi. Keyin u kompaniyani bozor bahosiga katta ustama bilan sotib olmoqçi ekanini e’lon qiladi. Kompaniya aksiyalari kötarilib ketadi. Epşteyn esa öz paketini eng yuqori narxlarda sotadi va katta foyda köradi. Keyinroq investorlar uzoq vaqt davomida undan bu foydani özlari bilan bölişişni talab qilib yurişadi. Ular buni uddalaşganmi yoki yöqmi, bunisi noma’lum.
1980-yillarning ikkinçi yarmida Epşteyn allaqaçon millionerga aylangan va Bear Stearns’ga mijoz sifatida qaytgandi. Uning menejeri Klark Şubax nafaqat uning foydasi uçun aksiyalar bilan savdo qiladi, balki muntazam ravişda öz assistentlarini uning yotoğiga yuborib turadi.
Epşteyn 1987 yilda Endi Uorhol tomonidan asos solingan Nyu York san’at akademiyasi vasiylik kengaşi tarkibiga kiradi. Öşa yili Uorhol vafot etadi va Epşteyn uning xotirasiga bağişlangan tantanali qabul taşkilotçilari röyxatida birinçi örinda zikr etiladi. Şu bilan u uzil-kesil Amerika elitasining yuqori qatlamiga kirib oladi.
Öşa vaqtlarda Epşteyn Victoriaʼs Secret, Abercrombie & Fitch va yana bir qança yirik brendlar egasi, milliarder Lesli Veksner bilan tanişadi va köp ötmay uning moliyaviy konsultantiga aylanadi. Uning mijozlari orasida milliarder Leon Blek ham bor edi. U har bir mijoz bilan bir xil hiyla işlatardi: ularni moliyaviy ahvoli yomonligiga, barça menejerlari va hatto oila a’zolari yoki layoqatsiz, yoki ularning işonçini suiiste’mol qilayotganiga işontirar va şundan keyin ularning boyliklaridan çeksiz foydalaniş imkoniyatiga ega bölardi.
1980-yillar oxiriga kelib Epşteyn Palm-Biçda, Donald Trampning Mar-a-Lago nomli mulki yaqinida 2,5 million dollarlik villaga ega böladi. Tez orada u Mar-a-Lagoda doimiy mehmonga aylanadi. U siyosiy kampaniyalarga xayriyalar qilişni boşlaydi va xorijlik yetakçilar, jumladan, Saudiya Arabistonining bölğusi quroli Abdulloh ibn Abdulaziz va Isroilning BMTdagi elçisi, bölajak boş vazir Binyamin Netanyahu bilan tanişadi.
Donald Tramp va Jyeffri Epşteyn, 1990-yillar
House Oversight Committee / AFP / Scanpix / LETA
1980-yillarda şvetsiyalik model Yeva Andersson Epşteynning maş’uqasi (gyorlfrend) edi. Lekin bu unga muntazam ravişda boşqa ayollar bilan ham işqiy munosabatlar örnatişiga tösqinlik qilmagan. Taxminan 1990 yilda u va Andersson ajraladi. Şundan köp vaqt ötmay u britaniyalik mediamagnat Robert Maksvellning (Daily Mirror gazetasi va Macmillan naşriyoti egasi) qizi Gisleyn Maksvell bilan tanişadi hamda u bilan işqiy romanini boşlaydi. Epşteyn 1991 yilda otasi vafot etganida Gisleyn Maksvell uçun tanyaç (jumladan, moliyaviy tomondan ham) bölgandi. Gisleyn esa u boşqa ayollar, şu jumladan, juda yoş ayollar bilan tez-tez aloqada bölişiga e’tiroz bildirmasdi, vaqt ötişi bilan esa uning özi bunday qizlarni «tanlab beriş»ga ötadi.
Öşa davrga taalluqli bir xarakterli voqea haqida ma’lumot bor. Epşteynning asosiy mijozlaridan biri bölgan Lesli Veksner uylanmoqçi böladi va Epşteyn nikoh şartnomasini tuzişda iştirok etadi. U hujjatni olib borişni model Steysi Uilyamsga topşiradi va unga «oçiq» kiyinişni va Veksnerdan çindan ham uylanmoqçimisiz deb söraşini aytadi.
Uilyams keyinroq bir safar 1993 yilda Epşteyn uni Manhettendagi Trump Tower’ga olib borgani va Donald Tramp bilan taniştirganini, u esa uni darhol quçoğiga olib, tanasining turli qismlariga qöl tekkizganini ham eslagan.
Öşa 1993 yilda Bill Klinton AQŞ prezidenti böladi. Epşteyn uning kampaniyasiga donorlik qilgan va yangi davlat rahbari bilan şaxsan tanişgan. Bundan taşqari, u TPI (öşa paytda Lotin Amerikasidagi eng yirik telekommunikatsiya kompaniyasi) egasi Linn Forester bilan döst edi, Klinton esa uni Oq uyning köplab maslahat komissiyalaridan biriga tayinlagan. Bu vaqtda Forester turmuş örtoği bilan ajraşayotgandi va Epşteyn unga mol-mulkni bölişning eng yaxşi şartlariga erişişda yordam beradi. Forester, öz navbatida, Epşteyn va Klintonning Oq uydagi birinçi şaxsiy uçraşuvini taşkil qiladi. 1995 yilda Epşteynning onasi kasal bölib qolganda, u prezidentdan «Bardam böl!» sözlari yozilgan xat oladi.
1990-yillar boşida öz aktivlarini Epşteynning işonçli boşqaruviga topşirgan mijozlar röyxatiga Libet Jonson (Johnson & Johnson kompaniyasi merosxöri) ham qöşiladi. Öşanda Epşteyn Rokfellerlar oilasining xayriya taşkilotlariga pul ötkazişni boşlaydi va tez orada biologiya va tibbiyot fanlarining jahon markazlaridan biri sanalgan Rokfeller universiteti vasiylik kengaşiga a’zo böladi. Uning yangi muhim tanişlari orasida Harvarddan çiqqan iqtisodçi va Klinton ma’muriyatida vazir örinbosari (keyinroq vazir) Larri Sammers va taniqli advokat Alan Derşovits bor edi.
Jyeffri Epşteyn va Alan Derşovits
House Oversight Committee / AP / Scanpix / LETA
Bu vaqtda Epşteynning şaxsiy boyligi 100 million dollardan oşadi, keyingi bir neça yil içida 300 million dollarga yetadi. Uning şaxsiy va korporativ hisob raqamlarining murakkab tizimi asosan JPMorgan bankida joylaşgan bölib, bankirlar bu hisob raqamlaridan katta miqdordagi mablağlar noqonuniy harakatlarga, jumladan, voyaga yetmagan fohişalar xizmati uçun tölovlarga sarflanişidan xabardor bölişgan.
1998 yilda Epşteyn taxminan 8 million dollar sarflab, Amerika Vinjiniyasi orollariga mansub bölgan Litl-Sent-Jyeyms orolini sotib oladi – bu AQŞ tarkibidagi avtonom hudud va maşhur ofşor yurisdiksiyasi edi. Öz aktivlarini öşa yerda röyxatdan ötkaziş orqali Epşteyn amalda soliq tölaş zaruratidan qutuladi. Bu orol keyinçalik Epşteyn oroli nomini oladi.
Epşteyn 1998 yilda sotib olgan Litl-Sent-Jyeyms oroli
U.S. Virgin Island Authorities / ZUMA Press Wire / Scanpix / LETA
Taxminan 2004 yilda Tramp va Epşteyn örtasida maşhur mojaro yuzaga keladi. Taxminlarga köra, Tramp Epşteyn Palm-Biçdagi «Mar-a-Lago» klubidagi yoş xodimlarni «yollaşi»dan xabar topganidan keyin uni haydab yuborgan. 2005 yilda, Palm-Biçda, 14 yoşli qizning vasiysi politsiyaga murojaat qilib, Epşteyn uşbu qizni zörlaganini aytadi. Politsiya Epşteynning uyidan voyaga yetmagan köplab qizlarning suratlarini topadi. Şundan keyin uzoq davom etgan şov-şuvli tergov boşlanadi, bu işda Epşteynning manfaatlarini advokat Alan Derşovits himoya qiladi, bu advokat 1997 yilda voyaga yetmagan qizlar badnom qilinişiga qarşi qonunlar eskirgani va ma’nosini yöqotgani – ular amalda faqat «alohida şov-şuvli holatlarda qöllanişi» haqida yozgandi.
Iş 2008 yilga kelib tergov bilan kelişuv tuzilişi bilan yakunlanadi: Epşteyn voyaga yetmagan fohişa qizlar xizmatidan foydalanganini tan oladi, jabrlanuvçilarga tovon puli tölaydi va bir yildan köproq vaqt davomida qamoqda böladi. Lekin uning reputatsiyasi vayron bölgandi va keyingi ön yilini u obrösini tiklaşga sarflaydi. 2019 yilda uni ikkinçi bor hibsga olişadi – bu safar u boşqa jinoyatlar qatorida voyaga yetmaganlarni jinsiy ekspluatatsiya qiliş maqsadida odam savdosini taşkil etişda ayblanadi. Bir oydan söng u Nyu York qamoqxonasidagi kamerada vafot etadi – rasmiy versiyaga köra, u öz joniga qasd qilgan.
Oradan bir yil ötib, Epşteynning şerigi Gisleyn Maksvell ham hibsga olinadi. Sud tekşiruvlari Maksvell 1990-yillar örtalaridan boşlab Epşteyn uçun voyaga yetmagan qizlarni topib, işga yollaganini körsatadi. Nyu York federal sudi 2021 yilda Maksvellni jinsiy qullik uçun odam savdosi taşkil qilişda aybdor deb topadi. Sud uni 20 yillik qamoq jazosiga hukm qiladi.
AQŞ sudi Epşteyn işi böyiça tergovlarni davom ettiradi. 2023 yil dekabr oyida federal sudya Loretta Preska Epşteyn bilan boğliq şaxslarning ismlari körsatilgan hujjatlarni ommaga e’lon qilişni buyuradi.
2025 yil noyabrida Tramp partiyadoşlarining bosimi ostida Epşteyn bilan boğliq barça materiallarni e’lon qilişni talab qiluvçi qonunni imzoladi va dekabrdan Epşteyn fayllarini keng kölamda oçiqlaş jarayoni boşlandi. 2026 yil 30 yanvarida esa AQŞ Adliya vazirligi veb-saytida eng katta ma’lumotlar töplami e’lon qilindi – jami 3 million sahifali matn, 180 ming fotosurat va 2000 ta videoyozuv ommaga taqdim etildi. Uşbu fayllarda juda köp siyosatçilar, taniqli yulduzlar va hatto prezidentlarning ismlari bor edi.
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi
Central Asia International Hardware Expo - Markaziy Osiyo quriliş asboblari, uskunalari va mahkamlaş buyumlari bozoriga töğridan-töğri çiqiş imkoniyati
Özbekiston volframi xalqaro eʼtirofga sazovor böldi
Puçon va KT&G Yaşil taşabbusni boşlamoqda
Laboratoriya sokinligining ham harorati bor: Özbekiston uçun Smolensk uskunalari
Uztelecom tarmoği modernizatsiyasi: yölning 90 foizi ortda qoldi. Oldinda yana qanday işlar bor?
Pauzasiz endoskopiya: muolaja xonasi eşigi ortida nimalar sodir böladi?
Yiliga 25 mingdan ortiq yangi uskuna: Özbekistonda $50 mln investitsiya hisobidan “NURA Electric” elektrotexnika majmuasi işga tuşirildi