BMT G‘azo sektorida etnik tozalash alomatlari borligini bildirdi

BMTning Inson huquqlari bo‘yicha Oliy komissari boshqarmasi Isroilning G‘azo sektorida va Iordan daryosining ishg‘ol qilingan G‘arbiy sohilida etnik tozalash ishlarini olib borayotgani alomatlari borligini xabar qildi. Payshanba kuni, 19 fevralda Jyenevada taqdim etilgan hisobotda aytilishicha, kuchayib borayotgan hujumlar va majburiy ko‘chirishlar “ishg‘ol qilingan hududlardan falastinliklarni qaytarilmas tarzda haydash”ga qaratilgan.

Hujjat 2024 yil 1 noyabrdan 2025 yil 31 oktyabrgacha bo‘lgan davrni qamrab oladi. Isroilga inson huquqlarini qo‘pol ravishda buzishlar, jumladan, butun shahar mahallalarini tizimli vayron qilish va gumanitar yordamni to‘sish orqali G‘azo sektorida demografik o‘zgarishlarga erishishga urinishlar aybi qo‘yilmoqda.

Hisobot mualliflari ochlik oqibatida qariyb 460 nafar falastinlik halok bo‘lganini hujjatlashtirgan, ularning uchdan biri — bolalar. Hujjatda ta’kidlanishicha, aholiga qarshi urush olib borish usuli sifatida ochlikdan foydalanish — harbiy jinoyat, ayrim shartlar bajarilganda esa insoniyatga qarshi jinoyat sifatida ham malakalanishi mumkin.

BMT hisobotida G‘arbiy sohildagi vaziyat Isroil armiyasining “tizimli, noqonuniy kuch ishlatishi” bilan tavsiflanishi aytilgan, bu o‘zboshimchalik bilan ushlab ketishlar va qiynoqlar orqali namoyon bo‘lyapti. Falastin ma’muriyati tomonidan kuchni asossiz qo‘llash holatlari ham tanqid qilingan.

BMTning Inson huquqlari bo‘yicha oliy komissari Folker Turk Isroil sud tizimi mansabdorlar hamda yahudiy ko‘chmanchilarni qonunbuzarliklar uchun javobgarlikka tortmayotgani sharoitida “jazosizlik muhiti” mavjudligini ko‘rsatdi. “Jazosizlik — mavhum tushuncha emas, u insonlar hayotiga qimmatga tushadi”, — dedi Turk, javobgarlik adolatli tinchlik uchun zarur shart ekanini ta’kidlab.

BMT Isroilni Falastin hududlaridagi noqonuniy ishtirokini “imkon qadar tezroq” to‘xtatishga chaqirdi. Xalqaro hamjamiyatga Isroilga qurol sotishni to‘xtatish tavsiya etildi, chunki u “xalqaro gumanitar huquq me’yorlarini buzuvchi harakatlar uchun qo‘llanadi”.

G‘azo sektorini tiklash va tinchlikni ta’minlash uchun, hisobot mualliflari qayd etishicha, jabrlanuvchilar adolatga erishishi, falastinliklar esa davlat tuzilmalarini boshqarishga kechiktirilmasdan qo‘yilishi kerak.

Isroil mazkur ayblovlarni rad etdi va BMT Inson huquqlari kengashini anchadan beri xolis emas, deb hisoblashini ta’kidladi. Mamlakatning Jyenevadagi vakolatxonasi bayonot berdi: “Oliy komissar boshqarmasi (inson huquqlari bo‘yicha — tahr.) Isroil davlatiga qarshi dezinformatsiya kampaniyasini olib bormoqda”. Isroil diplomatlari, shuningdek, u “nafrat tarqatuvchi” ekspertlar bilan hamkorlik qilayotganini, shu sababli ishonchdan mahrum, deb bildirdi.