Donald Tramp 23 mart kuni kutilmaganda AQSh Eron bilan muzokaralar o‘tkazayotgani va urushni yakunlash bo‘yicha muzokaralarga yaqinligini ma’lum qildi. AQSh prezidenti 21–22 mart kunlari «juda yaxshi va samarali muloqot» bo‘lib o‘tgani haqida aytdi.
Eron tomoni muzokaralar bo‘lib o‘tganini rad etib, Trampning bu bayonotlari Uoll-stritda savdolar ochilishi arafasida bozorni tinchlantirish hamda neft narxini tushirishga qaratilgan qadam ekanini bildirishdi.
Ma’lum bo‘lishicha, ikkala tomon ham bir-biridan bexabar holda zid bayonotlar bergan. The Wall Street Journal ma’lumotlariga ko‘ra, AQSh va Eron o‘rtasida to‘g‘ridan to‘g‘ri aloqalar bo‘lmagan. Ammo xalqaro vositachilar guruhi – Misr, Turkiya, Saudiya Arabistoni va Pokiston bilvosita aloqa kanalini yo‘lga qo‘yishga muvaffaq bo‘lgan.
Asosiy muammo – muzokaralarda Eron tomonidan ishtirok etadigan shaxsni topishda bo‘lmoqda. So‘nggi oylarda bu vazifani Eron siyosati faxriysi, nufuzli konservativ klan vakili va oliy rahbar Ali Xominaiyning ishonchli vakili bo‘lgan, Milliy xavfsizlik oliy kengashi kotibi Ali Larijoniy bajarayotgandi. Ammo 17 mart kuni u Isroilning havo hujumi natijasida halok bo‘ldi.
Misr maxsus xizmatlari Islom inqilobi muhofizlari korpusi rahbariyati bilan aloqaga chiqqan va ularga muloqot boshlash uchun qisqa muddatli otashkesim bo‘yicha taklifni yetkazgan.
22 mart kuni Tramp agar Eron ikki kun ichida Ho‘rmuz bo‘g‘ozini ochmaydigan bo‘lsa, AQSh Erondagi elektr stansiyalarini bombalashni boshlashi haqida ogohlantirdi. Fuqarolik infratuzilmalarini o‘qqa tutish tahdidi jiddiy ritorik eskalatsiyaga aylandi. Yaqin Sharqdagi vositachilar Amerika prezidentiga Eron bilan aloqaga chiqishganini bildirishdi, u esa bundan ritorik eskalatsiya harbiy eskalatsiyaga aylanmasligi uchun foydalandi va ultimatum muddatini besh kunga uzaytirdi.
Muzokaralarda Erondan kim qatnashadi?
The New York Times nashri Amerika va Erondagi manbalariga tayanib xabar berishicha, 23 mart kuni Trampning maxsus vakili Stiv Uitkoff hamda Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi o‘rtasida telefon muloqoti bo‘lib o‘tgan.
Bu vaziyatda Aroqchi – ko‘proq texnik figura. Eron tomonidan qarorlarni u qabul qilmasligi aniq. Urushdan oldin «yadro muammosi» bo‘yicha Jyenevada o‘tkazilgan muzokaralarda ham Eron delegatsiyasiga Aroqchi rahbarlik qilgan, ammo Eron pozitsiyasini u emas, balki Ali Larijoniy belgilagan hamda muzokaralarga rahbarlik qilgandi.
