INNOPROM Özbekistonda zavodlar qurilişiga qanday yordam bermoqda?
|20:00 / 13.04.20263 74012 min
Reklama
20–22 aprel kunlari Toşkentda oltinçi “INNOPROM. Markaziy Osiyo” körgazmasi bölib ötadi. Olti yil içida uşbu maydon uç barobar kengaydi, Rossiya va Özbekiston örtasidagi tovar ayirboşlaş hajmi qariyb 13 milliard dollarga yetdi, Jizzax viloyatida qurilayotgan AES maydonida esa allaqaçon beton quyiş işlari boşlangan.
Foto: INNOPROMFoto: INNOPROM
Biz körgazmaning dastur direktori Anton Atraşkin bilan suhbatlaşdik. U körgazma qanday qilib oddiy kelişuvlarni amalda işlaydigan zavodlarga aylantirişga yordam berayotgani, qaysi sohalarga Rossiya sarmoyasi köproq kirayotgani va yirik buyurtmaçilar bilan işlaş uçun özbekistonlik işlab çiqaruvçilar nimalarga e’tibor qaratişi kerakligi haqida gapirdi.
INNOPROM kun tartibini kim şakllantiradi?
Anton Atraşkin INNOPROM körgazmasi bilan 15 yildan beri şuğullanadi. U körgazmaning işbilarmonlik dasturini tuzadi, muhokama qilinadigan mavzularni belgilaydi hamda iştirokçi davlatlar hukumatlari va biznes vakillari bilan hamkorlik qiladi. Dastur tayyorlanişi jarayonida u Özbekistonning biznes uyuşmalari, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi bilan doimiy muloqotda böladi.
“Dastur tuzişda faqat Google orqali topilgan ma’lumotlarga emas, özbek auditoriyasini qiziqtirayotgan real ehtiyojlar va dolzarb mavzularga tayaniş juda muhim”, – deydi Atraşkin.
INNOPROM nima va u oddiy körgazmalardan nimasi bilan farq qiladi?
INNOPROM 16 yil avval Yekaterinburg şahrida mintaqaviy sanoat körgazmasi sifatida taşkil etilgan. Dastlabki körgazmaga juda kam kompaniya kelgani sababli böş turgan binoni töldiriş uçun içkariga haykallar qöyişga töğri kelgan. Pavilon markaziga joyni band qiliş uçun yoğoçdan yasalgan otlar ham joylaştirilgan.
Hozirgi kunda körgazmadagi barça joylar tadbir boşlanişidan yarim yil oldin sotiladi. Sönggi körgazmada faqat Xitoydan kelgan 400 dan ortiq kompaniya iştirokçi sifatida qatnaşgan. Har yili körgazmaga 60 ta davlatdan taxminan 50 ming kişi taşrif buyuradi. U hozir beş mamlakatda ötkaziladi: Rossiya, Özbekiston, Belarus, Saudiya Arabistoni, navbatda esa Hindiston turibdi.
Uning köplab sohaviy tadbirlardan asosiy farqi şundaki, INNOPROM faqat bitta yönalişga ixtisoslaşmagan. Bu universal sanoat körgazmasi bölib, unda bir vaqtning özida turbinalar va dronlar, dvigatellar, raqamli platformalar, yuk maşinalari va tibbiy protezlar namoyiş etiladi.
Şu sababli işlab çiqariş direktori yoki korxona egasi körgazmaga bir marta taşrif buyurib, butun sanoat imkoniyatlari bilan tanişişi va şu yerning özida hamkorlik böyiça kelişuvlarga erişişi mumkin.
“Köp hollarda odamlar stanoklar yoki maşinalarni bevosita körgazma stendlaridan sotib olişadi”, – deydi
Mavzuga oid
Atraşkin.
Nima uçun Toşkent yagona doimiy maydon böldi?
Avvalgi yillarda körgazmalar Qozoğiston, Belarus, Saudiya Arabistoni va Misrda ötkazilgan. Biroq, ulardan heç biri doimiy maydonga aylana olmadi. Yagona istisnolar, Minsk va Toşkent. Toşkentda INNOPROM olti yildan buyon ketma-ket ötkazilmoqda.
Taşkilotçilarning ma’lumotlariga köra, 2025 yilda körgazmaga 35 mamlakatdan 11 mingdan ortiq mutaxassis taşrif buyurgan, 500 dan ortiq kompaniya öz mahsulotini taqdim qilgan va maydon hajmi 18 ming m² ga yetgan.
Anton Atraşkin buni bir neça sabablar bilan izohlaydi. Özbekiston – Markaziy Osiyodagi eng köp aholiga ega davlat (38 milliondan ortiq), hozirgi kunda faol industrializatsiya davrini boşdan keçirmoqda. Körgazmani taşkil etişda Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi faol iştirok etadi.
2025 yilda körgazmaga Prezident Şavkat Mirziyoyev taşrif buyurdi. U har bir viloyat rahbari va yirik kompaniya boşliği bilan uçraşib, bevosita aloqalarni rivojlantiriş uçun nima kerakligini örgandi.
“Agar prezident taşrif buyurgan bölsa, unda bu körgazma, albatta, qatnaşişga arziydi. Keyinroq qança Rossiya kompaniyasining yuqori lavozimli rahbarlari va mintaqaviy rahbarlar kelganini kördik", – deydi Atraşkin.
Körgazma qanday qilib zavodlarga aylanadi?
Falsafa: sotiş emas, quriş
Atraşkin INNOPROM yondaşuvini şunday izohlaydi:
“Maqsadimiz şunçaki kelib, Özbekiston kompaniyalariga nimadir sotiş emas, yangi iş örinlari va yangi korxonalarni aynan Özbekistonda yaratiş”.
Bu sözlarning orqasida aniq mexanizm yotadi. Körgazmada kompaniyalar birinçi marta bir-birlari bilan tanişadi, mahsulotlarini namoyiş qiladi va muzokaralar olib boradi. Şu kontaktlarning bir qismi birgalikdagi korxonalar va lokalizatsiyalangan işlab çiqarişga aylanadi.
Özbekiston misolida INNOPROM ikki mamlakat örtasidagi sanoat hamkorligining qiyofasini belgilaydigan loyihalarning birinçi muhokamasi uçun maydonga aylandi: KAMAZ yuk maşinalarini yiğişdan tortib, atom elektr stansiyalarini qurişgaça.
Hamkorlik ortidagi raqamlar
Özbekiston va Rossiya örtasidagi tovar ayirboşlaş hajmi 2025 yil yakunlariga köra 13 milliard dollarni taşkil etdi (8,5% ösiş), deya ma’lum qilgan Özbekiston Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi. 2019 yilda bu körsatkiç ikki baravar kam edi. Ikkala davlat prezidentlari belgilagan maqsad esa mazkur körsatkiçlarni 2030 yilgaça 30 milliard dollarga yetkaziş.
Munosabatlar tuzilişi sifat jihatidan özgarmoqda. Avval Rossiya asosan tayyor mahsulotni Özbekistonga sotgan bölsa, hozirgi model lokalizatsiya tomon siljimoqda: Rossiya kompaniyalari Özbekistonda işlab çiqariş joylarini oçmoqda, qöşma korxonalar taşkil etmoqda va mahalliy yetkazib beruvçilarni jalb qilmoqda. Qöşma investitsiya loyihalari umumiy portfeli 55 milliard dollardan oşgan, deya ma’lum qilgan Özbekiston Boş vazir örinbosari Jamşid Xöjayev. Hozirda Özbekistonda 3 000 dan ortiq Rossiya kapitali bilan işlayotgan kompaniya faoliyat yuritadi.
Milliy statistika qömitasiga köra, Özbekistonning yalpi içki mahsuloti (YaIM) 2025 yil yakunida 147 milliard dollarga yetdi (7,7% ösiş). Prezident Şavkat Mirziyoyev belgilagan navbatdagi maqsad – 2030 yilgaça 200 milliard dollar. Buning uçun mamlakatga 110 milliard dollar sarmoya kerak. INNOPROM platforma bölib xizmat qiladigan Rossiya bilan sanoat hamkorligi uşbu oqimning katta qismini qamrab oladi.
Qaysi sohalarda hamkorlik allaqaçon öz samarasini bermoqda?
Quyida INNOPROMdagi aloqalardan kelib çiqqan yoki körgazma bilan bevosita boğliq bölgan asosiy loyihalar keltirilgan.
Atraşkin ta’kidlaydi: bu şunçaki deklaratsiya emas, işlayotgan loyihalar.
“Biz muzey emasmiz, biz Disneyland ham emasmiz. Maqsadimiz uçayotgan kemalar yoki yarim afsonaviy mavjudotlar bilan odamlarni hayratga soliş emas. INNOPROM nima bugun sotib olinişi, joriy qilinişi va işlab çiqarişga qöyilişi mumkinligini körsatadi”.
Nega töqimaçilik Xitoydan Özbekistonga köçmoqda?
Töqimaçilik sanoati alohida e’tibor talab qiladi, çunki bu yerda hamkorlik faqat yirik davlat loyihalaridan oşib, örta biznesga ham ta’sir qilgan.
Tarixan, özbek yengil sanoati iqtisodiy segment bilan şuğullangan: asosiy trikotaj, futbolkalar, paypoqlar Rossiya marketpleyslarida sotilgan. Mahsulot narx va sifat nisbati bilan özini isbotlagan, lekin past narx segmentida qolgan.
Hozir bu yönalişda özgarişlar bölyapti. Bu yerda ikki omil birlaşdi. Rossiyalik işlab çiqaruvçilar Xitoyga muqobil izlamoqda: Xitoyda tikiş qimmatlaşmoqda, logistika esa haftalab vaqt oladi. Özbekiston esa Xitoy narxidan 20–50% arzon, öz paxtasi va MDH bozorlariga bir haftada yetkazib beriş imkoniyatini taklif qiladi, deb xabar beradi soha naşri PROfashion. Şu bilan birga, Rossiyadan Zara, H&M, Massimo Dutti çiqib ketdi. Bozor hajmi 2 trillion rublga böşab qoldi.
PROfashion ma’lumotiga köra, bugun özbek fabrikalarida Gloria Jeans, Zolla, LIMÉ, Östin, Funday, şuningdek, Melon Fashion Group brendlari (Zarina, befree, Love Republic), Concept Group, Ozon (Hola) işlab çiqarilmoqda. Töqimaçilik eksporti Rossiyaga 2022 yilda 50% oşib, 1,2 milliard dollarga yetgan. Özbekiston yengil sanoatining umumiy eksportidagi Rossiya uluşi 41% ni taşkil qiladi. Mamlakatda taxminan 5 500 ta töqimaçilik korxonasi faoliyat yuritadi.
“Özbek yengil sanoatining sifati Xitoynikidan yuqori”, – deydi Atraşkin. “Biz tobora köproq Rossiya moda brendlari özining birinçi buyurtmalarini özbek yetkazib beruvçilariga beriş xavfini öz zimmasiga olayotganini körmoqdamiz. Xitoyliklar uçun esa rossiyalik hamkorlar har doim "kam sonli şeriklardan biri" bölib qoladi. Özbekistonda biz önlab yillar davomida yengil sanoat sohasida hamkorlik qilib kelmoqdamiz; biz kelişuvlarga erişişni osonlaştiradigan özgaça yondaşuvni his qilyapmiz”.
Yangi zavodlarda kim işlaydi?
Özbekistonda investitsiyalar uçun raqobatlaşayotgan köplab mamlakatlarda yetişmaydigan narsa bor: yoş, ma’lumotli aholi. Örtaça yoş 28 yoş atrofida. Aholisi 37 million. Bu işlab çiqarişni jalb qiliş va içki bozorni rivojlantiriş uçun raqobatbardoş ustunlikdir.
Biroq, Atraşkin maqsad kadrlarni eksport qiliş emasligini ta’kidlaydi: "Yoş özbek mutaxassislari ketişga şoşilmasliklari, Özbekistonning özida yaxşi maoş tölaydigan va martaba imkoniyatlarini taklif qiladigan ilğor korxonalar paydo bölayotganini bilişlari lozim”.
INNOPROMda kadrlar mavzusi körgazmaning alohida, uçinçi kunida körib çiqiladi. Taşkilotçilar universitet hamda kompaniya rahbarlari va yuzlab muhandislik talabalarini taklif qilişadi.
Asosiy sohalardan taşqari, Atraşkin uçta kam baholangan ösiş yönalişini nomlaydi:
Zamonaviy metallurgiya: Rossiya kompaniyalari iştirokida Almalyk GMKni modernizatsiya qiliş va ekologik toza işlab çiqarişga yönaliş.
Raqamli xizmatlar:Yandex va Wildberries allaqaçon Özbekistonda işlamoqda, bu sektor ham daromad, ham iş örinlari yaratadi.
Oziq-ovqat: Özbekiston meva va sabzavotlarini Rossiyaga eksport qiliş ortib bormoqda, şu bilan birga Rossiya konfet mahsulotlari importi ham oşmoqda.
INNOPROM 2026da nima namoyiş etiladi?
Uşbu yilning beşta asosiy mavzusi: yaşil sanoat, zamonaviy transport, raqamli markirovka (soxta mahsulotlarga qarşi kuraş), tibbiyot sanoati va protezlar, kadrlar tayyorlaş.
Stendlarda quyidagilar namoyiş etiladi:
- qişloq xöjaligi uçun fuqarolik dronlari
- sanoat robotlari uçun maşina köriş texnologiyalari
- binolar uçun avtonom energiya ta’minoti yeçimlari
- Rossiya tibbiy protezlari
- transport va aviatsiya dvigatellari
- yuk va yengil avtomobillar, vertolyotlar, yuqori tezlikdagi poyezdlar
Eng yirik iştirokçilar qatorida: Rosatom, KAMAZ, Tatneft, Rostex, Transmaşholding. Rossiyaning 16 ta viloyati guruh stendlari bilan iştirok etadi.
Biznes dasturiga Rossiya hukumati birinçi örinbosari Denis Manturov va Özbekiston vazirlar örinbosari Jamşid Xöjayev iştirokidagi plenar sessiya kiradi. Şuningdek, Qozoğiston, Qirğiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Yevrosiyo iqtisodiy komissiyasi vakillari ham qatnaşadi.
INNOPROMga qanday boriş va u yerda nima qiliş mumkin?
Sana va röyxatdan ötiş:
Oltinçi INNOPROM. Markaziy Osiyo 2026 yil 20–22 aprel kunlari CAYex Uzbekistan maydonçasida, Toşkentda ötkaziladi.
Kasb çeklovi yöq, lekin körgazmadan eng köp foyda oladiganlar – korxona egalari, işlab çiqariş direktorlari, xaridçilar, eksportçilar va lokalizatsiya uçun hamkor qidirayotganlar. Körgazma Rossiya kompaniyalari uçun Özbekiston bozoriga çiqiş imkoniyatini beradi, şuningdek, özbek işlab çiqaruvçilari uçun katta buyurtmaçilar, uskuna yetkazib beruvçilar yoki qöşma korxonalar hamkorlarini topişa yordamlaşadi.
Uç kun içida nimalar qilsa böladi?
Uskuna va texnologiyalarni katalogdan emas, jonli köriş
Rossiya, Xitoy, Belarus, Qozoğiston va Yevrosiyo Iqtisodiy Ittifoqi mamlakatlaridagi işlab çiqaruvçilar bilan bevosita boğlaniş;
Kompaniya rahbarlari va Rossiyaning 16 viloyat vakillari bilan B2B muzokaralar ötkaziş;
Işga tuşgan qöşma loyihalar bilan tanişiş va şunga öxşaş hamkorlikni qanday taşkil etiş mumkinligini tuşuniş.
