INNOPROM O‘zbekistonda zavodlar qurilishiga qanday yordam bermoqda?
|20:00 / 13.04.20263 33813 min
Reklama
20–22 aprel kunlari Toshkentda oltinchi “INNOPROM. Markaziy Osiyo” ko‘rgazmasi bo‘lib o‘tadi. Olti yil ichida ushbu maydon uch barobar kengaydi, Rossiya va O‘zbekiston o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi qariyb 13 milliard dollarga yetdi, Jizzax viloyatida qurilayotgan AES maydonida esa allaqachon beton quyish ishlari boshlangan.
Foto: INNOPROMFoto: INNOPROM
Biz ko‘rgazmaning dastur direktori Anton Atrashkin bilan suhbatlashdik. U ko‘rgazma qanday qilib oddiy kelishuvlarni amalda ishlaydigan zavodlarga aylantirishga yordam berayotgani, qaysi sohalarga Rossiya sarmoyasi ko‘proq kirayotgani va yirik buyurtmachilar bilan ishlash uchun o‘zbekistonlik ishlab chiqaruvchilar nimalarga e’tibor qaratishi kerakligi haqida gapirdi.
INNOPROM kun tartibini kim shakllantiradi?
Anton Atrashkin INNOPROM ko‘rgazmasi bilan 15 yildan beri shug‘ullanadi. U ko‘rgazmaning ishbilarmonlik dasturini tuzadi, muhokama qilinadigan mavzularni belgilaydi hamda ishtirokchi davlatlar hukumatlari va biznes vakillari bilan hamkorlik qiladi. Dastur tayyorlanishi jarayonida u O‘zbekistonning biznes uyushmalari, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi bilan doimiy muloqotda bo‘ladi.
“Dastur tuzishda faqat Google orqali topilgan ma’lumotlarga emas, o‘zbek auditoriyasini qiziqtirayotgan real ehtiyojlar va dolzarb mavzularga tayanish juda muhim”, – deydi Atrashkin.
INNOPROM nima va u oddiy ko‘rgazmalardan nimasi bilan farq qiladi?
INNOPROM 16 yil avval Yekaterinburg shahrida mintaqaviy sanoat ko‘rgazmasi sifatida tashkil etilgan. Dastlabki ko‘rgazmaga juda kam kompaniya kelgani sababli bo‘sh turgan binoni to‘ldirish uchun ichkariga haykallar qo‘yishga to‘g‘ri kelgan. Pavilon markaziga joyni band qilish uchun yog‘ochdan yasalgan otlar ham joylashtirilgan.
Hozirgi kunda ko‘rgazmadagi barcha joylar tadbir boshlanishidan yarim yil oldin sotiladi. So‘nggi ko‘rgazmada faqat Xitoydan kelgan 400 dan ortiq kompaniya ishtirokchi sifatida qatnashgan. Har yili ko‘rgazmaga 60 ta davlatdan taxminan 50 ming kishi tashrif buyuradi. U hozir besh mamlakatda o‘tkaziladi: Rossiya, O‘zbekiston, Belarus, Saudiya Arabistoni, navbatda esa Hindiston turibdi.
Uning ko‘plab sohaviy tadbirlardan asosiy farqi shundaki, INNOPROM faqat bitta yo‘nalishga ixtisoslashmagan. Bu universal sanoat ko‘rgazmasi bo‘lib, unda bir vaqtning o‘zida turbinalar va dronlar, dvigatellar, raqamli platformalar, yuk mashinalari va tibbiy protezlar namoyish etiladi.
Shu sababli ishlab chiqarish direktori yoki korxona egasi ko‘rgazmaga bir marta tashrif buyurib, butun sanoat imkoniyatlari bilan tanishishi va shu yerning o‘zida hamkorlik bo‘yicha kelishuvlarga erishishi mumkin.
“Ko‘p hollarda odamlar stanoklar yoki mashinalarni bevosita ko‘rgazma stendlaridan sotib olishadi”, – deydi
Mavzuga oid
Atrashkin.
Nima uchun Toshkent yagona doimiy maydon bo‘ldi?
Avvalgi yillarda ko‘rgazmalar Qozog‘iston, Belarus, Saudiya Arabistoni va Misrda o‘tkazilgan. Biroq, ulardan hech biri doimiy maydonga aylana olmadi. Yagona istisnolar, Minsk va Toshkent. Toshkentda INNOPROM olti yildan buyon ketma-ket o‘tkazilmoqda.
Tashkilotchilarning ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda ko‘rgazmaga 35 mamlakatdan 11 mingdan ortiq mutaxassis tashrif buyurgan, 500 dan ortiq kompaniya o‘z mahsulotini taqdim qilgan va maydon hajmi 18 ming m² ga yetgan.
Anton Atrashkin buni bir necha sabablar bilan izohlaydi. O‘zbekiston – Markaziy Osiyodagi eng ko‘p aholiga ega davlat (38 milliondan ortiq), hozirgi kunda faol industrializatsiya davrini boshdan kechirmoqda. Ko‘rgazmani tashkil etishda Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi faol ishtirok etadi.
2025 yilda ko‘rgazmaga Prezident Shavkat Mirziyoyev tashrif buyurdi. U har bir viloyat rahbari va yirik kompaniya boshlig‘i bilan uchrashib, bevosita aloqalarni rivojlantirish uchun nima kerakligini o‘rgandi.
“Agar prezident tashrif buyurgan bo‘lsa, unda bu ko‘rgazma, albatta, qatnashishga arziydi. Keyinroq qancha Rossiya kompaniyasining yuqori lavozimli rahbarlari va mintaqaviy rahbarlar kelganini ko‘rdik", – deydi Atrashkin.
Ko‘rgazma qanday qilib zavodlarga aylanadi?
Falsafa: sotish emas, qurish
Atrashkin INNOPROM yondashuvini shunday izohlaydi:
“Maqsadimiz shunchaki kelib, O‘zbekiston kompaniyalariga nimadir sotish emas, yangi ish o‘rinlari va yangi korxonalarni aynan O‘zbekistonda yaratish”.
Bu so‘zlarning orqasida aniq mexanizm yotadi. Ko‘rgazmada kompaniyalar birinchi marta bir-birlari bilan tanishadi, mahsulotlarini namoyish qiladi va muzokaralar olib boradi. Shu kontaktlarning bir qismi birgalikdagi korxonalar va lokalizatsiyalangan ishlab chiqarishga aylanadi.
O‘zbekiston misolida INNOPROM ikki mamlakat o‘rtasidagi sanoat hamkorligining qiyofasini belgilaydigan loyihalarning birinchi muhokamasi uchun maydonga aylandi: KAMAZ yuk mashinalarini yig‘ishdan tortib, atom elektr stansiyalarini qurishgacha.
Hamkorlik ortidagi raqamlar
O‘zbekiston va Rossiya o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 2025 yil yakunlariga ko‘ra 13 milliard dollarni tashkil etdi (8,5% o‘sish), deya ma’lum qilgan O‘zbekiston Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi. 2019 yilda bu ko‘rsatkich ikki baravar kam edi. Ikkala davlat prezidentlari belgilagan maqsad esa mazkur ko‘rsatkichlarni 2030 yilgacha 30 milliard dollarga yetkazish.
Munosabatlar tuzilishi sifat jihatidan o‘zgarmoqda. Avval Rossiya asosan tayyor mahsulotni O‘zbekistonga sotgan bo‘lsa, hozirgi model lokalizatsiya tomon siljimoqda: Rossiya kompaniyalari O‘zbekistonda ishlab chiqarish joylarini ochmoqda, qo‘shma korxonalar tashkil etmoqda va mahalliy yetkazib beruvchilarni jalb qilmoqda. Qo‘shma investitsiya loyihalari umumiy portfeli 55 milliard dollardan oshgan, deya ma’lum qilgan O‘zbekiston Bosh vazir o‘rinbosari Jamshid Xo‘jayev. Hozirda O‘zbekistonda 3 000 dan ortiq Rossiya kapitali bilan ishlayotgan kompaniya faoliyat yuritadi.
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, O‘zbekistonning yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 2025 yil yakunida 147 milliard dollarga yetdi (7,7% o‘sish). Prezident Shavkat Mirziyoyev belgilagan navbatdagi maqsad – 2030 yilgacha 200 milliard dollar. Buning uchun mamlakatga 110 milliard dollar sarmoya kerak. INNOPROM platforma bo‘lib xizmat qiladigan Rossiya bilan sanoat hamkorligi ushbu oqimning katta qismini qamrab oladi.
Qaysi sohalarda hamkorlik allaqachon o‘z samarasini bermoqda?
Quyida INNOPROMdagi aloqalardan kelib chiqqan yoki ko‘rgazma bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan asosiy loyihalar keltirilgan.
Atrashkin ta’kidlaydi: bu shunchaki deklaratsiya emas, ishlayotgan loyihalar.
“Biz muzey emasmiz, biz Disneyland ham emasmiz. Maqsadimiz uchayotgan kemalar yoki yarim afsonaviy mavjudotlar bilan odamlarni hayratga solish emas. INNOPROM nima bugun sotib olinishi, joriy qilinishi va ishlab chiqarishga qo‘yilishi mumkinligini ko‘rsatadi”.
To‘qimachilik sanoati alohida e’tibor talab qiladi, chunki bu yerda hamkorlik faqat yirik davlat loyihalaridan oshib, o‘rta biznesga ham ta’sir qilgan.
Tarixan, o‘zbek yengil sanoati iqtisodiy segment bilan shug‘ullangan: asosiy trikotaj, futbolkalar, paypoqlar Rossiya marketpleyslarida sotilgan. Mahsulot narx va sifat nisbati bilan o‘zini isbotlagan, lekin past narx segmentida qolgan.
Hozir bu yo‘nalishda o‘zgarishlar bo‘lyapti. Bu yerda ikki omil birlashdi. Rossiyalik ishlab chiqaruvchilar Xitoyga muqobil izlamoqda: Xitoyda tikish qimmatlashmoqda, logistika esa haftalab vaqt oladi. O‘zbekiston esa Xitoy narxidan 20–50% arzon, o‘z paxtasi va MDH bozorlariga bir haftada yetkazib berish imkoniyatini taklif qiladi, deb xabar beradi soha nashri PROfashion. Shu bilan birga, Rossiyadan Zara, H&M, Massimo Dutti chiqib ketdi. Bozor hajmi 2 trillion rublga bo‘shab qoldi.
PROfashion ma’lumotiga ko‘ra, bugun o‘zbek fabrikalarida Gloria Jeans, Zolla, LIMÉ, O‘stin, Funday, shuningdek, Melon Fashion Group brendlari (Zarina, befree, Love Republic), Concept Group, Ozon (Hola) ishlab chiqarilmoqda. To‘qimachilik eksporti Rossiyaga 2022 yilda 50% oshib, 1,2 milliard dollarga yetgan. O‘zbekiston yengil sanoatining umumiy eksportidagi Rossiya ulushi 41% ni tashkil qiladi. Mamlakatda taxminan 5 500 ta to‘qimachilik korxonasi faoliyat yuritadi.
“O‘zbek yengil sanoatining sifati Xitoynikidan yuqori”, – deydi Atrashkin. “Biz tobora ko‘proq Rossiya moda brendlari o‘zining birinchi buyurtmalarini o‘zbek yetkazib beruvchilariga berish xavfini o‘z zimmasiga olayotganini ko‘rmoqdamiz. Xitoyliklar uchun esa rossiyalik hamkorlar har doim "kam sonli sheriklardan biri" bo‘lib qoladi. O‘zbekistonda biz o‘nlab yillar davomida yengil sanoat sohasida hamkorlik qilib kelmoqdamiz; biz kelishuvlarga erishishni osonlashtiradigan o‘zgacha yondashuvni his qilyapmiz”.
Yangi zavodlarda kim ishlaydi?
O‘zbekistonda investitsiyalar uchun raqobatlashayotgan ko‘plab mamlakatlarda yetishmaydigan narsa bor: yosh, ma’lumotli aholi. O‘rtacha yosh 28 yosh atrofida. Aholisi 37 million. Bu ishlab chiqarishni jalb qilish va ichki bozorni rivojlantirish uchun raqobatbardosh ustunlikdir.
Biroq, Atrashkin maqsad kadrlarni eksport qilish emasligini ta’kidlaydi: "Yosh o‘zbek mutaxassislari ketishga shoshilmasliklari, O‘zbekistonning o‘zida yaxshi maosh to‘laydigan va martaba imkoniyatlarini taklif qiladigan ilg‘or korxonalar paydo bo‘layotganini bilishlari lozim”.
INNOPROMda kadrlar mavzusi ko‘rgazmaning alohida, uchinchi kunida ko‘rib chiqiladi. Tashkilotchilar universitet hamda kompaniya rahbarlari va yuzlab muhandislik talabalarini taklif qilishadi.
Asosiy sohalardan tashqari, Atrashkin uchta kam baholangan o‘sish yo‘nalishini nomlaydi:
Zamonaviy metallurgiya: Rossiya kompaniyalari ishtirokida Almalyk GMKni modernizatsiya qilish va ekologik toza ishlab chiqarishga yo‘nalish.
Raqamli xizmatlar:Yandex va Wildberries allaqachon O‘zbekistonda ishlamoqda, bu sektor ham daromad, ham ish o‘rinlari yaratadi.
Oziq-ovqat: O‘zbekiston meva va sabzavotlarini Rossiyaga eksport qilish ortib bormoqda, shu bilan birga Rossiya konfet mahsulotlari importi ham oshmoqda.
INNOPROM 2026da nima namoyish etiladi?
Ushbu yilning beshta asosiy mavzusi: yashil sanoat, zamonaviy transport, raqamli markirovka (soxta mahsulotlarga qarshi kurash), tibbiyot sanoati va protezlar, kadrlar tayyorlash.
Stendlarda quyidagilar namoyish etiladi:
- qishloq xo‘jaligi uchun fuqarolik dronlari
- sanoat robotlari uchun mashina ko‘rish texnologiyalari
- binolar uchun avtonom energiya ta’minoti yechimlari
- Rossiya tibbiy protezlari
- transport va aviatsiya dvigatellari
- yuk va yengil avtomobillar, vertolyotlar, yuqori tezlikdagi poyezdlar
Eng yirik ishtirokchilar qatorida: Rosatom, KAMAZ, Tatneft, Rostex, Transmashholding. Rossiyaning 16 ta viloyati guruh stendlari bilan ishtirok etadi.
Biznes dasturiga Rossiya hukumati birinchi o‘rinbosari Denis Manturov va O‘zbekiston vazirlar o‘rinbosari Jamshid Xo‘jayev ishtirokidagi plenar sessiya kiradi. Shuningdek, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston va Yevrosiyo iqtisodiy komissiyasi vakillari ham qatnashadi.
INNOPROMga qanday borish va u yerda nima qilish mumkin?
Sana va ro‘yxatdan o‘tish:
Oltinchi INNOPROM. Markaziy Osiyo 2026 yil 20–22 aprel kunlari CAYex Uzbekistan maydonchasida, Toshkentda o‘tkaziladi.
Kasb cheklovi yo‘q, lekin ko‘rgazmadan eng ko‘p foyda oladiganlar – korxona egalari, ishlab chiqarish direktorlari, xaridchilar, eksportchilar va lokalizatsiya uchun hamkor qidirayotganlar. Ko‘rgazma Rossiya kompaniyalari uchun O‘zbekiston bozoriga chiqish imkoniyatini beradi, shuningdek, o‘zbek ishlab chiqaruvchilari uchun katta buyurtmachilar, uskuna yetkazib beruvchilar yoki qo‘shma korxonalar hamkorlarini topisha yordamlashadi.
Uch kun ichida nimalar qilsa bo‘ladi?
Uskuna va texnologiyalarni katalogdan emas, jonli ko‘rish
Rossiya, Xitoy, Belarus, Qozog‘iston va Yevrosiyo Iqtisodiy Ittifoqi mamlakatlaridagi ishlab chiqaruvchilar bilan bevosita bog‘lanish;
Kompaniya rahbarlari va Rossiyaning 16 viloyat vakillari bilan B2B muzokaralar o‘tkazish;
Ishga tushgan qo‘shma loyihalar bilan tanishish va shunga o‘xshash hamkorlikni qanday tashkil etish mumkinligini tushunish.
