Tramp yaqin kunlar ichida Eron bilan muzokaralar tiklanishi mumkinligini aytdi

AQSh prezidenti Donald Tramp seshanba kuni kechqurun yaqin ikki kun ichida Tehron bilan muzokaralarning ikkinchi bosqichi o‘tkazilishi mumkinligi haqida gapirdi. O‘tgan hafta oxirida Pokistonning Islomobod shahrida o‘tkazilgan birinchi bosqich muvaffaqiyatsiz yakunlangandi.

«Yaqin ikki kun ichida biror narsa sodir bo‘lishi mumkin va biz u yerga borishga ko‘proq moyilmiz», – degan Tramp New York Post nashriga telefon orqali bergan intervyusida.

Shu bilan birga, AQSh prezidenti avvaliga jurnalistga Eron bilan muloqot «juda sekin kechayotgani»ni aytgan, ammo bir yarim soat o‘tganidan keyin muxbirga qayta qo‘ng‘iroq qilgan va unga Pokistonda qolishni maslahat qilib, yaqin ikki kun ichida nimadir ro‘y berishi mumkinligini aytgan.

Avvalroq Pokistondagi yuqori martabali manba AFP agentligiga mamlakat hukumati Vashington va Tehron vakillarini yana bir bor uchrashtirish, shuningdek, amaldagi ikki haftalik sulhni uzaytirish ustida ish olib borayotganini aytgandi.

Pokiston moliya vaziri Muhammad Avrangzeb ham Associated Press agentligiga bergan intervyusida mamlakat rahbariyati AQSh va Eron o‘rtasidagi muloqotni rag‘batlantirish bo‘yicha sa’y-harakatlarni davom ettirayotganini ta’kidlab, shanba kuni Islomobodda o‘tkazilgan uchrashuv ikki mamlakat delegatsiyalari o‘rtasida deyarli 50 yil ichidagi dastlabki to‘g‘ridan to‘g‘ri muzokaralar bo‘lganini eslatgan.

«Biz muloqotni davom ettira olishimizni juda xohlardik. Biz sa’y-harakatlarimizni davom ettiramiz va rahbariyatimiz bu bilan shug‘ullanmoqda», – degan u Xalqaro valuta fondi va Jahon banki yig‘ilishlari doirasida.

CNN telekompaniyasi manbalariga ko‘ra, Tehron bilan maslahatlashuvlarning ikkinchi bosqichida ham birinchi bosqichda bo‘lgani kabi AQSh vitse-prezidenti Jyey Di Vens, shuningdek Donald Trampning vakillari Stiv Uitkoff va Jared Kushner ishtirok etishi kutilmoqda.

Tramp urushdan chiqishning diplomatik yo‘lini topishga topshiriq bergan va bu vazifa ijrosini ularga ishonishda davom etmoqda, deydi CNN manbalari.

Xabar qilishlaricha, ma’muriyat vakillari ehtimoliy uchrashuv detallarini muhokama qilmoqda, lekin seshanba kuni kechqurungi holatga ko‘ra, bunday uchrashuv bo‘lib o‘tishi aniq emasdi. Eron ham hozircha uchrashuvga tayyorgarlik ko‘rilayotganini tasdiqlamagan.

«Bo‘lg‘usi muzokaralar muhokama bosqichida, ammo hozircha hech narsa rejalashtirilmagan», – degan CNN muxbiriga amerikalik mulozimlardan biri.

Jyey Di Vensning o‘zi keyinroq Eron bilan muzokaralar borasida optimistik kayfiyatda ekanini bildirib, birinchi bosqich muvaffaqiyatsizlikka yuz tutganiga qaramay, diplomatik sa’y-harakatlarni davom ettirish niyatida ekanini aytdi.

Vensning so‘zlariga ko‘ra, muzokarachilar o‘tgan dam olish kunlarida Pokistonda «ulkan o‘sishga erishgan», ammo Donald Tramp «o‘z uslubidagi katta kelishuv» tuzishga intilmoqda.

Vens prezident sanksiyalarni bekor qilish evaziga Eronning yadro quroli yaratishiga yoki AQSh tomonidan terrorchi deb tan olingan guruhlarni moliyalashtirishiga to‘sqinlik qilishni maqsad qilgani, bu esa Eron xalqiga «farovonlik va jahon iqtisodiyotiga qo‘shilish»ga yordam berishini ta’kidlagan.

«Men bu amalga oshishi uchun kurashni davom ettiraman. Men hozirgi holatimizdan juda mamnunman», – degan Vens Turning Point USA tadbirida.

Ho‘rmuz bo‘g‘ozida nimalar bo‘lmoqda?

Vashington vaqti bilan dushanba kuni soat 10:00 da (Toshkent vaqti bilan 18:00) AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan Eron portlarini dengiz orqali blokada qilish uchun belgilagan vaqt boshlandi.

AQShning mintaqadagi kuchlari qo‘mondonligi aniqlik kiritib, Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali Erondan boshqa mamlakatlarning portlariga borayotgan va shunday portlardan chiqayotgan kemalarning erkin harakatlanishiga to‘sqinlik qilinmasligini ma’lum qildi.

O‘zi ham suv yo‘lini to‘sib qo‘ygan Tehron AQSh blokadasini «qaroqchilik harakati» deb atagan.

Shu bilan birga, AQSh tomonidan Eron portlarining dengiz blokadasi joriy etilganidan keyingi birinchi kunlarda uning samaradorligi sezilarli darajada noaniq bo‘lib qolmoqda.

BBC’ning xavfsizlik masalalari bo‘yicha muxbiri Frenk Gardner yetarlicha tayyorgarlik ko‘rilmagani va transponderlarning faoliyatiga bo‘layotgan to‘sqinliklarni buning ehtimoliy sabablari sifatida keltirgan.

BBC Verify jurnalistlari tomonidan tasdiqlanishicha, seshanba kuni Eron bilan bog‘liq kamida to‘rtta kema (shundan ikkitasi Eron portlariga kirgan) bo‘g‘ozni kesib o‘tgan.

Eron bilan bog‘liq bo‘lmagan yana uchta kemani ham dushanba kuni tushdan bo‘g‘ozdan o‘tayotganda ko‘rishgan.

AQSh Markaziy qo‘mondonligi esa dastlabki 24 soat ichida birorta ham kema bo‘g‘ozdan o‘tmaganini ma’lum qildi va bu amaliyotga 10 mingdan ortiq harbiy xizmatchi, shuningdek, o‘nlab harbiy kemalar va samolyotlar jalb qilinganini qo‘shimcha qildi.

Qayd etilishicha, oltita savdo kemasi «Amerika kuchlari ko‘rsatmalari»dan so‘ng Eron portiga qaytgan. BBC Verify tomonidan tahlil qilingan ma’lumotlarga ko‘ra, Eron bilan bog‘liq ikkita kema bo‘g‘ozdan o‘tgandan so‘ng yo‘nalishini o‘zgartirgan.

Wall Street Journal seshanba kuni kechqurun amerikalik manbalarga tayanib, so‘nggi 24 soat ichida Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali 20 dan ortiq tijorat kemalari o‘tgani haqida xabar berdi.

Seshanba kuni Xitoy blokadani «xavfli va mas’uliyatsiz» qadam deb atadi va u faqat «keskinlikni kuchaytirishi va shundoq ham mo‘rt bo‘lgan o‘t ochishni to‘xtatish kelishuviga putur yetkazishi» haqida ogohlantirdi.

Shu bilan birga, seshanba kuni Isroil va Livan Vashingtonda to‘g‘ridan to‘g‘ri muzokaralar o‘tkazdi – bu 1993 yildan buyon ilk bor ikki davlat rasmiylari o‘rtasidagi uchrashuv bo‘ldi.

Shu bilan birga, Amerika ma’muriyati rasmiylaridan biri BBC’ga bergan intervyusida Islomoboddagi AQSh-Eron muzokaralari hamda Vashingtondagi Isroil-Livan muzokaralari o‘rtasida hech qanday bog‘liqlik yo‘qligini aytgan.