“6 oyda dollarda millionerga aylanasiz!” – bu şunçalik osonmi?

Tuzoq

Befree kraudfanding emas, moliyaviy piramida ekanini anglatuvçi dalillar juda köp. Ularning bir neçtasini sanab ötamiz.

Kafolatlangan daromad va’dasi: odatda barça moliyaviy piramidalarda odamlar katta daromad va’dasi orqali jalb etiladi. Befree’da ham şunday – Every Day va Autohouse nomli ikki dasturda işlab, bir neça oyda boyib ketiş taklif etiladi.

Tizimdan foydalanişdan oldin şaxsiy kabinetni faollaştiriş uçun 10 dollar haq olinadi. Ya’ni foydalanuvçi platformada 10 dollar tölagan holda röyxatdan ötib, dasturlardan birini tanlaydi. Har ikki dastur biznes örin sotib olişdan iborat.

Masalan, Every Day dasturida 15, 30, 75 va 150 dollarlik stollar bor. Narx oşişiga qarab daromad ham köpayib borişi körsatilgan.

Autohouse dasturida esa 300, 900, 2700 hamda 8100 dollarlik stollar taklif etilgan. Bunda stol çöqqisidagi odam boşqalarning tölagan puli evaziga keyingi darajaga ötadi.

Yangi odam jalb qiliş: moliyaviy piramida doimiy ravişda yangi iştirokçilarning mablağlarini jalb qiliş orqali tuzilma a’zolariga daromad tölab boriş tizimi hisoblanadi. Ya’ni birinçi iştirokçilarning daromadlari keyingi iştirokçilar hisobidan tölanadi.

Befree ham barça moliyaviy piramidalarni harakatga keltiruvçi ana şu qonuniyatga asoslangan. Buni platformaning istalgan “biznes stoli” misolida köriş mumkin: pastdagilar tepadagilar uçun tölaydi.

Aniq loyiha yöq: kraudfanding platformalarda biror loyiha nazarda tutiladi. Befree’da esa aniq loyiha, mahsulot yoki xizmatning özi yöq. Şunçaki, ma’lum bir darajadagi “biznes örin” sotib oliş orqali daromad taklif qilingan. Tölangan pul qayerga ketadi, qanday loyihaga işlatiladi, qanday şaklda daromadga aylanadi, aniq körsatilmagan.

“Guruh içida guruhça bölgan”

Kun.uz Umid Abror bilan boğlandi. Aytişiça, u Befree moliyaviy piramida ekanini bilmagan holda uni tarğib qilgan.

“Tizim şunday işlayaptiki, kimdir bölsa, kimgadir böladi. Mana, ketyapti-ku, deb öylagandim. Ozgina örganganim uçun şu narsani çat qilib, tuşuntirdim. 5-6 kişini men çaqirganman, ularning ham odami bor, guruh içida guruhça bölgan.

Moliyaviy piramidada töplanib boradigan pul bor, foiz bor. Bizda şu narsa yöq deganlariga işonganman. Aynan kimnidir orqadan jalb qilganga bu piramida bölmaydi deb öqitilganiga şunday deb aytganman. Işlolmaganlarga pulini özimning hisobimdan qaytarib berganman”, deydi Umid Abrorov.

“Bozor” hamon yopilmadi

Kiberfiribgarlar uçun Özbekiston hamon “qaynoq bozor” bölib qolayotgani açinarli. Hatto davlat rahbari darajasida tanqid qilinganiga qaramay, bu yönalişda özgariş sezilmayapti: biri yopilsa, boşqasi paydo bölayotgan moliyaviy piramidalar odamlarni çuv tuşirişda davom etmoqda.

Masalan, Umid Abrorov bir yildan buyon Telegram’dagi yopiq guruh va kanalida Befree tarğibotini faol olib borgan.

Hatto yangi a’zolar topiş uçun turli tadbirlar taşkil etgan. Biroq Navoiy viloyati IIB “burni ostida” bölayotgan moliyaviy piramida tarğibotini negadir körmagan.

Tarğibot uçun jazo kerak

Moliyaviy piramidalarda odamlarni şunga işontiruvçi tarğibotçilar qatlami şakllangan. Ular tuşunib yoki tuşunmagan holda boşqalarni turli şubhali platformalarga jalb qilib, katta daromad va’da qilişmoqda. Hatto buni kasb qilib olganlar bor.

Biroq moliyaviy piramida palak yozişida katta rol öynaydigan uşbu qatlam oxirida suvdan quruq çiqib ketmoqda. Öz yolğonlari bilan boşqalarning çuv tuşib qolişiga sababçi bölayotganlarga jazo çoralari körilmas ekan, bu yönalişda tarğibot davom etaveradi.