Endi diniy materiallarning ruxsat etilgani yoki taqiqlanganini tekshirish mumkin. Bu qanday ishlaydi?

O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi hamda Din ishlari bo‘yicha qo‘mita tomonidan taqiqlangan diniy materiallardan ogohlantirish va xabardor qilish tizimi – din.uzbbot maxsus chat-boti ishga tushirildi. Bu haqda Diniy qo‘mita matbuot xizmati ma’lum qildi.

Ushbu platforma orqali fuqarolar diniy materiallarning dinshunoslik ekspertizasi xulosasi mavjud yoki mavjud emasligini, shuningdek, ayrim shaxs va tashkilotlar faoliyati qonunchilikka muvofiq yoki taqiqlanganini tekshirish imkoniyatiga ega bo‘ladi.

Kun.uz muxbiri botning har bo‘limidagi xizmatlar qanday ishlashini tekshirib ko‘rdi.

Avvalo botning nomi haqida. Rasmiylarning e’lonida bot – din.uzbbot deya tanishtirilmoqda, ammo uning tavsifidagi nomi “Xavfsiz bot”. Bizningcha bu foydalanuvchilarni chalg‘itadi.

Telegram messenjeridagi ushbu botda quyidagi xizmatlar bor:

• Taqiqlangan profillarni tekshirish;
• Diniy adabiyotlarni tekshirish;
• Taqiqlangan shaxs va tashkilotlar ro‘yxati;
• Umra litsenziyasiga ega turfirmalar ro‘yxati;
• Rasmiy diniy manbalar;
• Huquqiy hujjatlar bilan tanishish;
• Izoh va takliflar.

Birinchi – «Taqiqlangan profillarni tekshirish» bo‘limi orqali biror profil yoki shaxs nomini kiritish mumkin. Bot Oliy sudning qarori bilan taqiqlangan profil haqida quyidagi ma’lumotlarni taqdim etadi: profil nomi, qaysi ijtimoiy tarmoqda ekani, u haqida xulosa va tavsiya. Shuningdek, kiritilgan shaxs nega taqiqlanganini asoslovchi ma’lumotlar ham beriladi.

«Diniy adabiyotlarni tekshirish» bo‘limida marhum shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning «Baxtiyor oila» kitobi haqida so‘rov berib ko‘rdik. Botda adabiyot nomi va muallifi, chop etilgan nashriyot haqidagi ma’lumotlar berildi.

Shuningdek, ushbu kitob dinshunoslik ekspertizasi xulosasi asosida chop etishga ruxsat berilgani ma’lum qilingan.

«Taqiqlangan shaxs yoki tashkilotlar» bo‘limida esa Oliy sudning qarori bilan taqiqlangan ekstremistik va terroristik tashkilotlar, taqiqlangan shaxslar ro‘yxati keltirilgan.

Ro‘yxatdagi shaxs yoki tashkilot ustiga bossangiz, u haqiqiy ismi yoki tashkilot nomi, qachon tashkil qilingani, qayerda faoliyat yuritishi va nima uchun taqiqlangani haqida ma’lumotlar ko‘rsatiladi.

Taqiqlangan shaxslar yoki tashkilotlar haqidagi xulosada bunday materiallarni tayyorlash, saqlash va tarqatish yoxud ularga «layk bosish» – Jinoyat kodeksining 155-moddasi, 155-1-moddasi, 155-2-moddasi, 155-3-moddasi, 159-moddasi, 244-2-moddasi, 244-2-moddasiga asosan jinoiy javobgarlikka tortishga sabab bo‘lishi aytilgan.

Shuningdek, «rasmiy diniy sayt va kanallar» bo‘limida O‘zbekiston Musulmonlari idorasi hamda uning huzuridagi Fatvo bo‘limining sayt va sahifalariga havolalar berilgan.

«Mazkur tarmoqlar orqali diniy mavzularga oid aniq, xolis va tekshirilgan ma’lumotlardan foydalanishingiz mumkin. Bu esa noaniq, shubhali va asossiz manbalar ta’sirining oldini olishda muhim ahamiyat kasb etadi», deyiladi qo‘mita tushuntirishida.

Huquqiy hujjatlar bo‘limida «Vijdon erkinligi», terrorizm va ekstrimizmga oid qonunchilik hamda Jinoyat va Ma’muriy kodekslarga havolalar berilgan.

Yana bir bo‘limda esa O‘zbekistonda Umra litsenziyasiga ega 14 ta tur firma va ular bilan bog‘lanish ma’lumotlari keltirilgan.

Qo‘mita shuningdek, «izoh va takliflar» bo‘limi orqali bot faoliyati yuzasidan fikr-mulohazalar, taklif va aniqlangan kamchiliklar haqida xabar qoldirish mumkinligini ta’kidlamoqda.

O‘tgan oyda Oliy sud internet jahon tarmog‘idagi diniy ekstremistik, terroristik va aqidaparastlik g‘oyalari bilan yo‘g‘rilgan deb topilgan hamda O‘zbekiston hududiga olib kirish, tayyorlash, saqlash, tarqatish va namoyish etilishi taqiqlangan manba va kontentlarning yangi ro‘yxatini e’lon qilgandi.

Unga ko‘ra, 2026 yil 6 aprel holatiga O‘zbekiston hududida taqiqlangan jami resurslar soni 1837 taga yetgan.