Bahor salqin va seryog‘in keldi. Nahotki urush sabab?

Ob-havoni kuzatadigan onlayn xizmatlar adashmayotgan bo‘lsa, keyingi hafta boshi va oxirida ham yomg‘ir yog‘ishi kutilmoqda. Hafta davomida faqat dam olish kunlarida harorat 30 darajadan osharkan. Bu bizdagi may oyi xursand bo‘lsa arziydigan havo.

Bu yilgi bahor nafaqat biz uchun, balki Yaqin Sharq uchun ham salqin va seryog‘in keldi. Eron va Iroqda odatdagidan ko‘p yomg‘ir yog‘di. Va tarmoqda iqlim o‘zgarishini Amerika va Isroilning Eronda boshlagan urushiga bog‘lab yozilgan postlar ko‘paydi. Eron chindan anchadan beri «Amerika va Isroil mamlakatga qarshi iqlim qurolidan foydalanishi» haqida aytib keladi. Xo‘sh, bu qanchalik asosli? Odamzot qaysidir davlatda sun’iy tarzda qurg‘oqchilik keltirib chiqara oladimi?

Fitna nazariyasi

Men fitna nazariyalari, konspirologiyalarni juda yomon ko‘radigan odamlardanman, chunki bunaqa nazariyalarning deyarli hammasi uydirma bo‘ladi. «Dunyoda hech kim ko‘rmaydigan maxfiy kuchlar bor, ular dunyoni boshqaradi!» deydigan odamlarni ko‘rsam, to‘g‘risi, g‘azablanaman. Dunyoni mana shu hammamiz ko‘rib turgan galstuk taqqan, qorin qo‘ygan siyosatchilar boshqaradi, bunga shubha qilmasangiz ham bo‘ladi. Dunyoda odamlar bilmaydigan qanaqadir tartibot bor deb o‘ylasangiz, adashasiz. Katta minbarlarda kim gapirayotgan bo‘lsa, boshqaruv o‘shalar qo‘lida, ishoning.

Demak, men yomon ko‘radigan ana shu fitna nazariyalariga ko‘ra, Amerika va Isroil Eronda yillar davomida sun’iy qurg‘oqchilik keltirib chiqargan ekan. Bu ish uchun BAAda butun boshli radarli tizimi ham yaratgan ekan va urush boshlangach, Eron o‘sha stansiyani urib, Yaqin Sharqqa bulutlar qaytibdi!

Birinchidan, Yaqin Sharq azaldan quruq yerlar bo‘lib kelgan. Arab sahrolari yastanib yotganda Amerika degan davlat rejada ham bo‘lmagan. Bulutlar qayerdan qayerga qarab suzishini ham amerikaliklar hal qilmaydi. Ular har qancha kuchli bo‘lmasin, shamolning yo‘nalishini belgilay oladigan qudratga ega emas. Bo‘lmasa, ana, o‘zlaridagi tornadolarni qaytargan bo‘lishardi.

Endi bu fitna nazariyalari qayerdan kelib chiqayotgani haqida. Eron anchadan buyon Amerika va Isroil ularga qarshi maxfiy iqlim qurolidan foydalanib kelganini aytadi, bu haqda butun boshli generallar chiqib gapirgan. Lekin Tehron hech qachon «Amerika ularning bulutlarini o‘g‘irlaganiga» isbot taqdim etmagan.

Urush boshlangach, Eron nashrlari «BAAdagi Amerikaning maxfiy bazasi yo‘q qilingani, shu sabab mamlakatga yomg‘irlar qaytgani» haqida yoza boshlashdi. Bu gaplar yuqoridagi fitna nazariyalariga asos bo‘ldi.

Olimlar nima deydi?

Iqlimshunos olimlar «bulutlarni o‘g‘irlash» orqali aniq biror hududda qurg‘oqchilik keltirib chiqarish mumkin emas deb hisoblaydi, buni eplash mumkinligining hech qanday isboti yo‘q. Masalan, bu yil Iroqda ham yog‘ingarchilik ko‘p bo‘ldi, bu davlatda ham qurg‘oqchilikda Amerika va Isroilni ayblab chiqqanlar bor. Lekin mamlakat meteorologiya xizmati ma’lumotiga ko‘ra, bu yilgi bahor seryog‘in kelishi o‘tgan yil sentabrdayoq taxmin qilib bo‘lingan.

Fitna nazariyalari haqida videolar virus kabi tarqalishining asosiy sababi insoniyat guvoh bo‘layotgan iqlim o‘zgarishlari. Yaqin Sharqda havo salqinroq kelib ko‘p yomg‘ir yog‘ayotganini hamma ko‘rib turibdi. Masalan, Tehronda kelayotgan shanba kuni yana yomg‘ir yog‘arkan, kamida 10 kun davomida harorat 30 darajadan oshmaydi. Lekin o‘sha gap, olimlar bulutlarni yo‘naltirish mumkinligining hech qanday ilmiy isboti yo‘q deb hisoblaydi.

Lekin...

Bulutlarni qaysidir davlat ustidan aylantirib o‘tkazib yuborish imkoni yo‘qligi-ku aniq, lekin sun’iy yomg‘ir yog‘dirish mumkinligini hech kim rad etolmaydi. Bu tajribadan ko‘p davlatlar foydalangan. Texnologiya ham oddiy, samolyot bulutning ustiga chiqib unga maxsus tuzlar purkaydi. Bu tuzlar katalizator vazifasini bajarib sun’iy yomg‘ir yog‘ishiga olib keladi. Hatto yog‘ingarchilikni 15 foizgacha oshirish mumkinligi ham isbotlangan. Lekin bu ishlarning barchasi mavjud bulutlar bilan qilinadi, bulutlarni boshqa yerdan haydab kelishning imkoni yo‘q.

Bu fitna nazariyalari tarqalishining eng asosiy sababi esa Amerika va Isroilning mintaqada qilayotgan ishlaridir. Bu ikki davlatga ishonch shunchalik pasayib ketdiki, hatto qurg‘oqchilikda ularni ayblashmoqda. Ana shunaqa reallik.