3 qurbon va «nafrat jinoyati» - Kaliforniya Islom markazidagi otishma tafsilotlari

Hafta boshida qurollangan o‘smirlar AQShning San-Diyego shahridagi Islom markazida o‘t ochib, 3 kishini o‘ldirdi. Hujumlarni qaytarishda vafot etgan masjid qo‘riqchisi Amin Abdulloh va yana ikki kishi o‘nlab bolalarni xatardan saqlab qoldi.

18 may kuni AQShning Kaliforniya shtati San-Diyego shahridagi eng yirik masjidga qilingan ushbu hujum «nafrat asosidagi jinoyat» sifatida tekshirilmoqda. Reuters’ning yozishicha, ishga FQB ham aralashgan.

Hujumdan keyingi matbuot anjumanida politsiya rasmiysi Skott Vol gumonlanuvchidan birining onasi otishmadan taxminan ikki soat oldin politsiyaga qo‘ng‘iroq qilganini aytdi. Ayol politsiyaga – o‘z joniga qasd qilishga moyil deb ta’riflagan o‘g‘li unga tegishli bo‘lgan uchta qurolni va avtomobilini olib, uydan qochib ketganini xabar qilgan.

Shuningdek, ona o‘g‘lining yonida hamrohi borligini va ikkalasi ham kamuflyaj kiyimida ekanligini aytgan. Politsiya o‘smirlarni qidirish choralarini boshlagan: ehtiyot chorasi sifatida yaqin atrofdagi savdo markazi va o‘smirning maktabiga patrullarni jo‘natayotgan bir vaqtda, masjidda otishma boshlangan.

San-Diyego hududidan 50 dan 100 gacha bo‘lgan politsiya xodimlari birinchi «faol otishma» haqidagi qo‘ng‘iroqqa darhol javob bergan va to‘rt daqiqa ichida masjidga yetib kelishgan.

Voqea joyiga chaqirilgan xodimlar uch nafar erkakning jasadiga duch keldi. Mahalliy OAVlarga gapirgan guvohning aytishicha, u «yarim avtomatik qurol» ovoziga o‘xshash 30 tagacha o‘q ovozini eshitgan. Skot Vol ushbu voqea davomida huquq-tartibot idoralari xodimlari tomonidan birorta ham o‘q uzilmaganini aytdi.

Politsiya hujumga javob berayotgan vaqtda bir nechta kvartal narida obodonlashtirish bo‘limi ishchisiga ham o‘q uzilgan. Tergovchilar ushbu hodisalarni o‘zaro bog‘liq deb hisoblamoqda. Xodim boshida kaska bo‘lgani uchun jarohat olmagani aytilmoqda.

Biroz vaqt o‘tgach, politsiya ko‘chaning o‘rtasidagi avtomobilda 17 va 18 yoshli ikki nafar o‘smir yigitning jasadini topdi.

Qahramon qo‘riqchi va ikki qurbon

San-Diyego Islom markazida halok bo‘lgan qo‘riqchi seshanba kuni o‘z jonini fido qilgan qahramon sifatida yodga olindi. U ikki qurolli shaxs bilan otishmaga kirishib, o‘smir gumonlanuvchilarni qaytardi va ularning hujumini barbod qilishga yordam berdi, natijada masjid ichidagi 140 nafar maktab o‘quvchisining hayotini saqlab qoldi.

San-Diyego politsiyasi boshlig‘ining so‘zlariga ko‘ra, do‘stlari orasida Brayan Klimaks nomi bilan ham tanilgan 51 yoshli qo‘riqchi Amin Abdulloh ikki o‘smirni darhol xavf manbai sifatida payqagan. Abdulloh ular masjid hovlisidan yugurib o‘tayotganda ularga qarata o‘t ochgan. Shundan so‘ng gumonlanuvchilar ham javob o‘ti ochish uchun to‘xtagan. Abdulloh avtoturargohda halok bo‘ldi.

To‘qnashuv paytida aynan Abdulloh ratsiya orqali xavfsizlik blokirovkasini ishga tushirish haqida xabar berishga ulgurgan. Bu esa bino ichidagi boshqa odamlarga qulflangan eshiklar ortiga yashirinish uchun vaqt bergan.

O‘smir qotillar bino ichida xonama-xona kezib yurishgan, biroq blokirovka tufayli xonalarning qulflangan yoki bo‘shligiga duch kelgan.

Qolgan ikki qurbon — masjid oqsoqoli, 78 yoshli Mansur Kaziha va 57 yoshli Uber haydovchisi Nadir Avad bo‘lgan.

Ular qotillarni binodan tashqariga chiqishga majbur qilgan. Ikki o‘smir tashqariga chiqqach, masjid oqsoqoli va haydovchini avtoturargoh burchagida otib o‘ldirgan.

Qurbonlardan biri — Kaziha qariyb 40 yil davomida masjid do‘konini boshqargan: «u masjidning g‘amxo‘r nazoratchisi, oilali, besh farzandning otasi va bobo bo‘lgan», deydi yaqinlari.

Qo‘riqchining qizi Havva Abdulloh ham ko‘z yoshlari bilan otasini xotirladi. U otasini oilasiga juda g‘amxo‘r bo‘lgani va o‘z ishiga sadoqati tufayli hatto navbatchilik paytida ovqatlanish uchun ham tanaffus qilmaganini aytib o‘tdi.

New York Times'ning yozishicha, Islomni qabul qilgan Amin Abdulloh Yangi Zelandiyadagi musulmonlar jamoasiga qarshi uyushtirilgan terrorchilik hujumlaridan qattiq qayg‘uga tushgan bo‘lgan. Shundan so‘ng u San-Diyego Islom markazida qo‘riqchi bo‘lib ishga kirgandi. Dushanba kuni Abdulloh ana shu burchini ado etish yo‘lida halok bo‘ldi.

Nafratga to‘la o‘smirlar

Rasmiylar otishmadan so‘ng ko‘p o‘tmay 17 va 18 yoshli hujumchilar internet orqali tanishgani va tarmoqdagi nafratga asoslangan mafkuralar ta’sirida «radikallashgan »deb taxmin qilinayotganini ma’lum qildi.

Ertasi kuni CNN telekanali ikki gumonlanuvchi tomonidan yozib olingan va jonli efirda uzatilgan dahshatli videotasvirlarni qo‘lga kiritganini xabar qildi. Keyinroq video tarmoqlarda ham tarqaldi.

Reutersʼga ko‘ra, qurollangan shaxslar — 18 yoshli Kaleb Vaskes va 17 yoshli Keyn Klark bo‘lgan.

Politsiya va FQB ushbu hujumni nafrat zaminida sodir etilgan jinoyat sifatida tekshirayotganini ma’lum qildi, biroq taxminiy sabablar haqida batafsil ma’lumot berishni rad etdi.

«Faqat shuni ayta olamanki, gumonlanuvchilar juda ko‘p odamlarga nisbatan chuqur nafrat bilan to‘la bo‘lgan», dedi FQB maxsus agenti Mark Remili.

Hujumchilardan biri o‘zidan manifest qoldirgan. Tergovchilar irqchilik, islomofobiya va antisemitizm mafkuralari aks etgan 75 sahifalik manifestni chuqur o‘rganayotgani haqida xabar berildi.

Ushbu tasvirlarning yakuniy qismida qurollangan shaxslardan biri avval sherigini, so‘ngra o‘zini otib tashlagani aks etgan.

«Dahshatli vaziyat»

Islom markazi San-Diyego okrugidagi eng yirik masjid bo‘lib, unda diniy ta’lim beruvchi maktab ham joylashgan. Ushbu hujum musulmonlarning eng yirik bayramlaridan biri Qurbon hayitidan bir hafta oldin sodir bo‘lmoqda: «Biz ilgari hech qachon bunday fojiani boshdan kechirmagan edik. Ibodat joyini nishonga olish o‘ta mudhish va qabih ishdir», dedi Islom markazi imomi va direktori Toha Hassan.

Kaliforniya gubernatori Gevin Nyusom bayonot berib, «oila va bolalar to‘planadigan, qo‘shnilar tinchlik va totuvlikda ibodat qiladigan» markazda sodir bo‘lgan «zo‘ravonlikdan dahshatga tushganini» bildirdi. Shtat «diniy jamoalarga qarshi terror yoki qo‘rqitish harakatlariga toqat qilmaydi», deya qo‘shimcha qildi Nyusom.

AQSh Prezidenti Donald Tramp otishma haqida so‘ralganda, buni «dahshatli vaziyat» deb atadi. «Menga ba’zi dastlabki ma’lumotlar berildi, biroq biz buni jiddiy va qat’iy ravishda ko‘rib chiqishga qaytamiz,» dedi u.

Garchi tartibsiz qurolli zo‘ravonliklar Qo‘shma Shtatlar bo‘ylab odatiy holga aylanib qolgan bo‘lsa-da, 28 fevral kuni Yaqin Sharqda AQSh va Isroil boshlagan urush nafrat jinoyatlarini kuchaytirdi. AQSh va Yevropadagi ko‘plab musulmon va yahudiy jamoalari xavotirga tushib qolgan.