Biz har kuni havo bilan nafas oladigan mayda plastik zarralari organizmda haftalab qolib ketişi va jiddiy muammolarni keltirib çiqarişi mumkin. Ular nafaqat nafas yöllarida joylaşadi, balki immunitet himoyasini faol ravişda yöq qila boşlaydi, deb yozdi Independent.
Vena tibbiyot universiteti olimlarining ma’lumotlariga köra, deyarli hamma joyda ölçami 5 mm dan kiçik bölgan mayda plastik zarraçalar atrof-muhit va jamoat salomatligi uçun xavf tuğdiradi. Ilgari ularning ta’siri onkologiya, yurak xurujlari va reproduktiv muammolar bilan boğliq edi.
Endi esa tadqiqotçilar plastikning maşhur turi — PET tirik organizmlarning immunitet tizimiga qanday ta’sir qilişini aniqladi.
Siçqonlarda ötkazilgan tajriba qörqinçli natijalarni körsatdi. PET-mikroplastikadan bir marta nafas olgandan söng, mayda zarraçalar öpkada kamida 14 kun davomida sezilarli bölib qoldi. Bu jarayon allergiya rivojlanişida iştirok etuvçi immun hujayralar - limfotsitlar va eozinofillarni jalb qilgan holda nafas yöllarining jiddiy yalliğlanişi bilan keçdi. Bundan taşqari, odamlar yozda tez-tez nafas oladigan ambroziya çangi bilan birgalikda agressiv yalliğlaniş sezilarli darajada kuçaygan.
Journal of Hazardous Materials Advances ilmiy jurnali sahifalarida paydo bölgan olimlarning hisobotida ta’kidlanişiça, «PET mikroplastikasi nafas oliş yöllarining dozaga boğliq yalliğlanişini keltirib çiqaradi».
Mutaxassislarning ta’kidlaşiça, muammo megapolis aholisi uçun eng dolzarb hisoblanadi. Hozirgi vaqtda Yevropa şaharlarida havoda qayd etilgan PET darajasi har kub metrga taxminan 135–158 nanogrammga yetadi.
Katta yoşdagi odam har kuni taxminan 10-20 kub metr havo nafas olişini taxmin qilsak, bu kuniga taxminan 1-3 mikrogramm nafas olinadigan mikroplastikka töğri kelişi mumkin.
Ilgari ötkazilgan tadqiqotlar şuni körsatdiki, mikroplastik zarraçalar töqimalarda yalliğlaniş, DNK şikastlanişi, hujayra qarişi va gormonal buzilişlarni keltirib çiqarişi mumkin.
