JCh boshlandi, Eronning sarguzashtlari, Ho‘rmuzga qulagan Apache – hafta dayjesti

Bu hafta okean ortida futbol bo‘yicha 23-jahon chempionati boshlandi. Bir asr avval asos solingan bu ajoyib musobaqa hozirgacha eng ko‘p odamlarni o‘ziga qaratadigan turnir bo‘lib kelmoqda. Dunyoda turli xil tomoshalar bor, ular orasida odamlar navbat kutib, katta pul sarflab ko‘radiganlari juda ko‘p. Lekin hech bir san’at tomoshasi, hech bir sport futbolchalik ommaviy bo‘lolmaydi.

Futbol shunchalik katta bo‘lib ketganki, sport va futbol alohida tushunchadek qaraladi. Endi futbol shunchaki sport emas, unda futbolchilar o‘z vatani, millati sha’nini himoya qiladi, gol urgach, ko‘zida yosh bilan bayrog‘ini o‘padi, ko‘pchiligingiz tanimaydigan mening davlatimda ana shunday atletlar bor, demoqchi bo‘ladi bu harakati bilan.

Jahon chempionati ana shu futbolning eng zo‘rlari qatnashadigan musobaqa. Bu yerda his-tuyg‘ular taktikadan ustun bo‘ladi. JCh shunaqa adolatli turnirki, Senegal ularni mustamlaka qilgan Fransiyani yer tishlatadi. Bu shunaqa insonga kuch beradigan musobaqaki, 42 yoshli Rojye Millalar o‘g‘li tengi raqiblarga qarshi o‘ynab gol uradi.

Bu musobaqa finalida g‘alaba golini urgan «Barselona» futbolchisi uni sal avval vafot etgan jamoasining prinsipial raqibi «Espaniol» futbolchisiga bag‘ishlaydi. Bu turnirda Zidanlar, Ronaldolar futbol taxtiga ko‘tariladi. Hujumdagilar hech nima qilolmayotganda Tyuram kabi himoyachilar qahramonga aylanadi. Bu Zidan futbol bilan mag‘rur xayrlashgan, Turkiya osiyoliklar ham futbol o‘ynay olishini isbotlagan, Badjo kabi daholar hayajondan penaltini tepaga tepib yuboradigan katta turnir. Va nihoyat, bu futbol qiroli Pelening musobaqasi!

Bu yil eng zo‘rlar musobaqasida ilk marta O‘zbekiston ham qatnashadi. Bu juda yoqimli. Qanday natija bo‘lishidan qat’i nazar, biz eng yaxshilar qatoridamiz. Shu sabab bu ajoyib lahzalardan faxrlanaylik. Biz doimgidek haftaning shu va boshqa muhim voqealarini birgalikda yodga olamiz.

JCh boshlandi

Demak haftaning eng muhim voqeasi futbol bo‘yicha jahon chempionati boshlangani bo‘ldi. Ochilish o‘yini Meksikada o‘tkazildi. Mezbon jamoa JARni ishonchli tarzda mag‘lub etdi. Guruhning ikkinchi o‘yinida Janubiy Koreya Chexiyani yengdi. Juma kuni «B» va «D» guruhidagi o‘yinlar bilan Kanada va Amerikada ham mundial start oldi.

Katta jamoalar asta-sekin musobaqaga kirishmoqda. Braziliya birinchi turdayoq jiddiy raqib Marokashga to‘qnash kelib durang o‘ynadi. Aytgancha, bu yil ham Fransiya birinchi turda Senegal bilan o‘ynaydi. 2002 yil bu jamoalar mundiallar tarixidagi eng esda qolarli o‘yinlardan birini o‘tkazgandi. Shuningdek, birinchi turda Angliya – Xorvatiya, Niderlandiya – Yaponiya, Belgiya – Misr kabi qiziqali uchrashuvlar ham bor. O‘zbekiston mundialni 18 iyun kuni Kolumbiyaga qarshi o‘yin bilan boshlaydi.

Eron Apacheʼni urdi

Hafta davomida Amerika va Eron urushida navbatdagi eskalatsiya avj oldi. Bunga sabab Eron amerikaliklarning afsonaviy vertolyoti Apacheʼni urib tushirgani bo‘ldi. Ho‘rmuz bo‘g‘ozi uzra patrullik qilayotgan uchoqni eronliklar CNNʼga ko‘ra Shahed droni bilan urib tushirgan. Lekin ba’zi manbalar Shahedʼda juda ko‘p portlovchi modda bo‘ladi, u bilan ursa, vertolyot portlab ketib, uchuvchilar omon qolmasdi, deyishmoqda. Ularning fikricha, Apache dronlarni urib tushirayotganda Shahedʼlardan biri juda yaqin joyda portlab, vertolyotni ham izdan chiqargan.

Vertolyot uchuvchilarini qutqarish operatsiyasi ham noodatiy kechgan. Amerikaliklar Ho‘rmuzga qulagan vertolyot uchuvchilarini masofadan turib boshqariladigan qayiqda evakuatsiya qilishgan. Axir uchuvchilar eronliklar qo‘liga tushishi Amerika uchun juda yomon voqea bo‘lardi. 2003 yil iroqliklar xuddi shunday vertolyotni urib tushirib, ikki uchuvchisini TVda ko‘rsatgan va bu Amerika uchun jiddiy muammo tug‘dirgandi.

Amerika vertolyot urib tushirilgach, Eronga zarbalar berdi. Keyin Eron yana Amerikaning mintaqadagi bazalariga raketa uchirdi. Bu raketalardan hech kim jiddiy zarar ko‘rmadi, lekin Tramp «Eronning harbiy qudrati yo‘q qilingani» haqida aytishdan charchamayotgan bir vaqtda forslar yana raketa topib otishi Amerika prezidenti zarariga ishladi.

Yangi dedlayn

OAVda Eron va AQSh o‘rtasidagi kelishuv yaqin ekani haqida xabarlar chiqdi. Yangi dedlaynga ko‘ra, bugunoq tomonlar sulh imzolashi mumkin ekan. Kelishuv 14 banddan iboratligi, ikki tomon ham uning matni borasida kelishgani aytilmoqda. OAVda paydo bo‘lgan tafsilotlarda aytilishicha, Eron urush keltirgan zararni qoplash uchun 300 milliard dollar kompensatsiya, 27 milliard muzlatilgan pullarni qaytarish kabi shartlar qo‘yayotgan bo‘lishi mumkin.

Shuningdek, Eron yadro quroli yasamaslikka, yadro dasturini rivojlantirmaslikka rozi bo‘lishi mumkin ekan. Kelishuvda Eron boyitilgan uranni Amerikaga berishi haqida band yo‘q. Bilasizmi, bu kelishuv xuddi Obama ma’muriyati vaqtidagi yadroviy kelishuvni eslatadi. Unda ham Eron ba’zi sanksiyalar bekor qilinishi evaziga yadro dasturini rivojlantirmaslik majburiyatini oladi. Faqat Tramp prezidentlikka kelishi bilan bekor qilgan o‘sha kelishuvda Amerika qanchadir kompensatsiya to‘lashi haqida gap yo‘q, chunki u vaqtda urush yo‘q edi. Endi o‘ylab ko‘ring, shuncha urush 11 yil avval shundog‘am mavjud bo‘lgan kelishuvni qayta tiklash uchun boshlandimi?

Eronning sarguzashtlari

Amerikada boshlangan jahon chempionati viza muammosi bilan yodda qolishi taxmin qilingandi. Chunki Amerika dunyodagi viza tizimi eng murakkab davlatlardan biri. Bu mamlakatga noqonuniy kirishni istaydigan millionlab insonlar uchun jahon chempionati juda qulay imkoniyat. Shu sabab amerikaliklar viza olmoqchi bo‘layotgan hammani favqulodda sergaklik bilan tekshirmoqda.

Muxlislar u yoqda tursin, jahon chempionati o‘yinlarini boshqarish uchun tayinlangan hakam Amerikaga kira olmadi. Afrikaning eng yaxshi hakami deb topilgan, mundial o‘yinlarini boshqarishi kerak bo‘lgan somalilik referi Umar Artan diplomatik pasporti bo‘lishiga qaramay, Amerikaga kiritilmadi. Uni Mayami aeroportida uzoq vaqt tintib, 11 soat davomida izolyatorda saqlab, keyin Turkiyaga uchirib yuborishgan. Yevropa futbol ittifoqi UEFA hakamni qo‘llab, unga PSJ va «Aston Villa» o‘rtasidagi Yevropa superkubogi uchrashuvini ishonib topshirdi. Yevropa qit’a musobaqalariga odatda boshqa qit’adan hakam chaqirmaydi, lekin somalilik hakam uchun istisno qilishdi.

Amerika mundialida eng ko‘p kuzatiladigan jamoa Eron bo‘lsa kerak. Urush sabab bu mamlakat jamoasi Amerikadagi jahon chempionatida muammoga uchrashi kutilgandi. Forslar Amerikada joylashishi kerak edi, lekin tashkilotchilar ularni Meksikaga ko‘chirishdi. Hozir eronliklar Meksikaning Amerika chegarasidagi Tixuana shahrida joylashgan. Ularga faqat o‘yin kuni Amerikaga borishga ruxsat berilgan. O‘yin tugashi bilan yana Amerikani tark etishi kerak. Tabiiyki, ularning harakatlarini Amerika maxsus xizmatlari to‘liq nazorat qilib boradi.

Tramp Xarg orolini olmoqchi

Eron va Amerika o‘rtasida sulh imzolanishi mumkinligi haqidagi xabarlar fonida prezident Tramp qiziq bayonot bilan chiqdi. Uning aytishicha, Eron energiya tizimining asosiy qismi bo‘lgan Xarg orolini, xususan, Erondagi asosiy neft terminalini nazoratga olmoqchi ekan. Ya’ni Tramp xuddi Venesuela bilan bo‘lgani kabi Eron energetikasi ustidan nazorat o‘rnatmoqchi. Eron nefti aynan Xarg orolidagi terminal orqali eksport qilinadi. Uning nazorati chindan butun mamlakat energiya resurslari ustidan nazorat o‘rnatishga imkon berishi mumkin. Lekin bu Trampning doimgidek unutib yuboradigan tahdidimi yoki jiddiy gapmi, aniq emas.

Armanistonda saylov

Hafta davomida Armanistonda parlament saylovlari o‘tkazildi. Unda bosh vazir Nikol Pashinyan yetakchiligidagi partiya 49 foizga yaqin ovoz to‘plab, g‘alaba qozondi. Saylovlar Armaniston va Rossiya o‘rtasidagi sovuqlashuv fonida sodir bo‘ldi. Rossiya nashrlari Pashinyanning saylovdagi g‘alabasini kamsitishga urinib, «uning natijasi 50 foizga yetmaganiga» e’tibor qaratdi. Lekin parlamentda ko‘pchilikka ega bo‘lish uchun ovozlarning teng yarmini olish shart emas. 49 foiz ovoz Pashinyan hukumat tepasida qolishi uchun yetarli bo‘ldi.

Oldinroq Vladimir Putin «Armaniston yoki Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi tarkibida qolishi yoki Yevropa Ittifoqini tanlashi kerakligi, Ukrainadagi urush ham Kiyevning Yevropaga intilishidan keyin boshlanganini» aytib Yerevanga ochiq tahdid qilgandi. Saylovda Yevropaga yuz burishni istayotgan Pashinyan partiyasi g‘olib bo‘lishi armanistonliklar Yevropani tanladi deb talqin qilinmoqda.

Hafta suratlari

So‘zimizni hafta suratlari bilan yakunlaymiz. Birinchi surat Meksikada olingan. Meksika milliy jamoasi hujumchisi Raul Ximenes jahon chempionati o‘yinida JARga urgan golini nishonlamoqda.

35 yoshli hujumchi to‘rtinchi marta mundialda qatnashib, ilk golini urdi. Qatar mundialidan oldin boshidan jiddiy jarohat olgan Raul qo‘rqinchli operatsiya o‘tkazgandi. Oqibatda bir yilcha futbol o‘ynolmagan hujumchi shundan buyon boshida maxsus himoya vositalari bilan o‘ynab keladi. Hayotda jiddiy sinovdan o‘tgan futbolchining golni nishonlayotgan ko‘zlarida uning barcha hasratlarini o‘qish qiyin emas.

Ikkinchi rasm Hongkongda olingan. Hamkasbimiz Filip Fong ikki ko‘p qavatli bino orasida chaqmoqni mahorat bilan suratga olgan. Chaqmoq bir lahzada sodir bo‘ladigan voqea va uni suratga olish uchun mahoratli suratchi bo‘lish kerak.

Suratdagi ko‘p qavatli uylarning deyarli barchasida odam yashashini payqash mumkin, chiroqlar yoniq, derazalar ochiq, sovitkich qo‘yilgan. Xuddi bizning Samarqandda barpo etilgan Qorasuv shaharchasini eslatadi. U yerda ham uylar to‘la, ko‘chalar gavjum, juda fayzli joy. Chunki u yerda uylar oddiygina, narxi arzonroq, ko‘p yosh oilalar uzoq muddatli bo‘lib to‘lash sharti bilan vatanli bo‘lgan.

Shahrimiz markazidagi aksar qimmat, reklama kuchi bilan hali fundament quyilmay sotuvi boshlanadigan «avliyo» uylar esa huvillab yotadi. Chunki uylarning aksarini puli ko‘plar olib qo‘ygan. Chindan uy-joyga muhtoj yosh oilalar shahar markazidagi qimmat uylardan sotib ololmaydi. Shu uchun uy-joyga ehtiyoj katta deyishsa, kulgim keladi. Chindan ko‘chib chiqishi zarur bo‘lgan ikki yosh bu «uy-joyga ehtiyoj kattaligi uchun qurilayotgan» uylardan sotib ololmasligini hamma yaxshi biladi. Bunaqa uylar Amerikadan, Isroildan, Yevropadan katta pul ishlab kelganlar uchun qurilyapti deyishsa, haqqoniy reklama bo‘lardi.

Ko‘rdingizmi, Hongkongdagi rasm shunchalik zo‘r chiqqanidan, biz uning bahonasida Samarqand shahri «dom»ga to‘lib ketganini tanqid qilishga ham ulgurdik. Mayli, chuqurlashmaylik, yaxshisi jahon chempionatini ko‘ringlar. Omon bo‘ling.