Oxirgi yillarda ilmiy ish qilayotgan, olimlik rutbasini olgan tadqiqotchilar soni keskin ko‘paygan. Davlat rivoji uchun ularning ko‘paygani yaxshi, chunki tadqiqot ishlari natijasida ilmiy yechimlar beriladi. Lekin obro‘-e’tibor, qo‘shimcha daromad uchun xo‘jako‘rsinga ilmiy izlanish olib borayotganlar ham anchagina. Kun.uzʼning navbatdagi suhbatida xuddi shu mavzuda so‘z boradi va unda qatnashganlar fikricha, hozirgi tadqiqotchilarning ilmiy yangiligi dissertatsiyalarda qolib ketmoqda.
Ilmiy daraja bu shaxslarga beriladigan rasmiy unvon yoki tarjimai holni boyituvchi ma’lumot emas. Ilmiy daraja sohiblarining soni ortishi esa davlatda ilmiy salohiyat yuksalayotganini isbotlashi kerak. Biroq O‘zbekistonda bu jarayon formallashib bormoqda va asosiy maqsad qo‘shimcha obro‘-e’tibor, daromad manbai bo‘lib qolmoqda.
Kun.uz bilan suhbatlashganlardan biri, Jamoat xavfsizligi universiteti professori, yuridik fanlari doktori Umid Xoliqulov fikricha, tadqiqotchilar ilmiy unvon olgach o‘qituvchilik bilan cheklanib qolyapti va ilmiy yangiligini amalda joriy qilmayapti. Ustiga-ustak o‘qituvchilikning ham qator topshiriqlari sabab dissertatsiyadagi izlanishlar qog‘ozda qolib ketmoqda. O‘zim ilmiy ish qilish uchun 10 yil umrimni sarflaganman, deydi u.
“Asosiy muammo vaqtda emas, haqiqiy tadqiqotni olib borish kerak. Ya’ni ma’lumotlarni to‘g‘ri tanlash, ularni qayta ishlash, uni tajribada sinab ko‘rishga vaqtni to‘g‘ri taqsimlash kerak. Agar shu jarayonlar to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilsa, ilmiy yangilikning hayotga joriy qilinishi avtomatik ravishda amalga oshib ketaveradi”, deydi Xoliqulov.
Dunyoning qator rivojlangan davlatlarida ilmiy jarayonlarni universitetlarning o‘zi olib boradi. O‘zbekistonda Oliy attestatsiya komissiyasi buni tartibga soladi, kvotalarni vazirlik belgilaydi. Shu o‘rinda komissiyaning vazifalari bugun qanchalik kerak, degan savol o‘rinli.
Prezidentning ilmiy jarayonlarni tartibga solishga mo‘ljallangan yangi farmoni bilan ilmiy kengashlar mustaqilligi kengaymoqda, deydi komissiya matbuot kotibi Bahodir Jovliyev.
“Oliy attestatsiya komissiyasining bugungi kundagi faoliyati u dissertatsiyaga va ilmiy unvonlarga qo‘yilayotgan talablarning yagonaligini va ularning bir xilda butun O‘zbekiston miqyosida qilinishini ta’minlashdan iborat”, - deydi u.
Xo‘sh, bugungi ilmiy tadqiqotchilarning motivatsiyasi nimalar iborat: ilm-fanga hissa qo‘shishmi, daromadmi yoki obro‘-e’tibor?
