“Sun’iy intellekt qadriyatli insonni yenga olmaydi” – ekspert bilan suhbat

Endi, qaysi kasblarni birinçi oladi deganda, ikki xil kasblarni aytiş mumkin: oson kasblar va qimmat kasblar. Ya’ni pastdan oson kasblar ketyapti, tepadan qimmat kasblar ketyapti. Nega? Oson kasblar tuşunarli, ular uçun şablonlarni özlaştiriş yetarli. Qiyin kasblarni egallaşi esa – bozor talabi. Agar men sun’iy intellekt kompaniyasi muhandisi yoki boşliği bölsam, yangi mahsulotimni yuqori narxda sotiş uçun qarayman: doktorlar köp pul topyapti va bularning işi takrorlanuvçi. Şu işni birinçi olamiz deb turib, şunaqa mahsulotlar yarataman.

Lekin bitta joyi bor, mexanik kasblar xavfsiz. Duradgorlarning işini hali-beri sun’iy intellekt olişi qiyin. Yoki dalada işlayotgan odamlarning işini oliş qiyin. Raqamli şakldagi, takrorlanuvçi xarakterga ega, integratsiya qiliş oson bölgan kasblar esa tez ketadi.

Sun’iy intellekt davrida qaysi kasblar yöqoladi degandan köra, qaysi odamlar xavfda deyiş töğriroq. Qisqasi, işining ustasi bölmagan odamlar xavfda.

Turli sohalarda SI

Zör dars ötadigan yuqori saviyali öqituvçilar köp emas. Sun’iy intellekt esa ana şunday sifatli öqituvçilar auditoriyasini köpaytirib bera oladi. Bu – yuqori texnologik videodarslar orqali böladi. Öqituvçi qiyofasidagi sun’iy intellekt mening qiyofam va bilimlarimni özlaştirib, mening örnimga boşqa minglab odamlarga dars ötadi.

Yoki moliyaviy işlarni olsak. Men kompaniya buxgalteri sifatida kompaniya uçun 100 xil xizmatdan foydalansam, har oy ularning hammasiga tölov qilib çiqişim kerak. Agar “ot minişni” örganib olsam, bu işni mening örnimga sun’iy yordamçi bajara oladi. U kelgan invoyslarni olib, özi tahlil qilib turib, mening roziligim bilan hisobimdan pulni olib, ularga tölab qöyişi mumkin. Şunda men har oy 100 xil tölovni amalga oşiraman deb, ikki soat vaqtimni sarflab ötirmayman.

Tibbiyot sohasi. Masalan, Janubiy Koreyada bir amaliyot bor: bemordagi simptomlar yozilsa, şunga mos kasalliklar röyxati, ya’ni ehtimoliy taşxislar çiqib keladi. Lekin bu – sun’iy intellekt emas, oddiy algoritm. Agar endi bu tizimga sun’iy aqlni joriy etsak, texnologiyaning imkoniyatlari ança kengayadi, şifokorning vaqtini tejaydi.

Masalan, bemor şifokorning oldiga keladi, şifokor u bilan savol-javob qiladi. Bu suhbatni sun’iy intellekt eşitib turadi va darrov özi taşxis qöyib, kerakli çoralarni tavsiya qiladi. Şifokor esa SI xulosasini körib çiqib, xato joyi bölsa tuzatadi: “Falon gapni notöğri eşitibsan”, “Jumabekning genetikasida mana bunaqa muammo bor, sen buni hisobga olmading” deydi va hokazo.

Şifokorning asosiy işi – bemor bilan gaplaşib, töğri taşxis qöyiş. Qolgan işlarni SI bajaraveradi: dori yozib, retseptni printerdan çiqariş kabi mayda işlarni avtomatlaştirib taşlaş mumkin. Lekin ertaga biror xato ötadigan bölsa, javobgar sun’iy intellekt emas, şifokor böladi. Ya’ni har qanday qarorning ortida baribir mas’ul inson turişi kerak.

Xuddi şunday, sud-huquq tizimini olsak. Tergovçi yoki sudyalar biror vaziyatga baho berişi uçun ba’zan minglab hujjatlarni örganib çiqişiga töğri kelişi mumkin. Ularga davlat tomonidan faqatgina bitta yordamçi berilgan, deylik. Demak, işni örganişga juda köp vaqt ketadi. Nima qilamiz? Sun’iy intellektni tuşungan odam minglab hujjatlarni unga tahlil qildiradi.

Sun’iy intellekt rivojining keyingi bosqiçi

Hozir olimlar örtasida eng keng tarqalgan qaraşga köra, sun’iy intellekt rivoji uç bosqiçdan iborat böladi.

Ular aytişadi, hozirgi sun’iy intellekt – Narrow AI, ya’ni tor ixtisoslaşgan sun’iy intellekt. Masalan, faqatgina tilni biladigan bitta model bor, faqatgina gaplaşadigan, ovozni tuşunadigan bitta model bor, video generatsiya qiladigan bitta model bor. Ya’ni alohida-alohida modellar bir neça xil intellekt funksiyalarini bajaradi. Bu – tor doiradagi sun’iy intellekt deyiladi. Bu – birinçi daraja.

Keyingi ikkinçi qadam – AGI hisoblanadi, ya’ni inson kabi hamma funksiyani bajaradigan sun’iy intellekt. NVIDIA şu yil fevral oyida Physical AI degan robotlarni çiqardi. Bu robotlar inson kabi körinişga ega, “miyasi” bor, eşitiş, hid biliş, ta’m biliş, seziş kabi retseptorlarga ega. Bu ikkinçi darajaga endi ötişyapti.

Uçinçi daraja bor. Bu Super AI deyiladi. Bu bosqiçda sun’iy intellekt har bitta intellektual funksiyada insondan özib ketadi.

Hozir köpçilik işlatayotgan SI – bu texnologiyaning eng primitiv körinişi. Buyoğiga faqat oldinlaydi. Sababi, hamma ma’lumotlar raqamli körinişda jamlanib, sun’iy intellekt modellari kuçayib boryapti.

Lekin bizni xotirjam qiladigan narsa şuki, SI – baribir sun’iy. Juda qiladigan bölsa, mana şu tanamiz qilayotgan işni qiladi. Qalbimiz, ruhimiz qiladigan işlarni qila olmaydi. Şuning uçun öz ruhiyatini, şaxsiyatini rivojlantirgan odamni SI yengib keta olmaydi. Özligini anglagan, öz ruhiyatini tuşungan şaxs SIni xuddi çavandozdek ot qilib minadi. Aksi bölsa, qadriyatlarimizni yöqotib qöysak, unda SIdan qörqişimiz kerak.