Wildberries sotuvchilari yong‘in tufayli kamida 150 mlrd rubl zarar ko‘rgan bo‘lishi mumkin

Aftidan, Wildberries ishdan chiqqan omborlarini imkon qadar tezroq qayta ishga tushirishga intilmoqda – Kotovskdagi ombor (u yerda yong‘in oqibatida yetti kishi halok bo‘lgan, ammo yong‘in tezroq o‘chirilgan) 23 iyuldayoq, ya’ni hujumdan besh kun o‘tib faoliyatini tiklaydi. Elektrostaldagi ombor qayta ochilishi hozircha noma’lum. Bu ombordagi yong‘in faqat 21 iyulga kelib to‘liq o‘chirildi.

Sotuvchilar qancha zarar ko‘rgan bo‘lishi mumkin?

2024 yilda Wildberries’ning Leningrad oblasti Shushari posyolkasidagi ombori yonib ketgandi. O‘shanda kompaniya mahsulotlarini ushbu omborda saqlagan sotuvchilar uchun 35 milliard rubllik kompensatsiya pulini to‘lab bergandi. Hozir esa yetkazilgan zarar miqdori ancha katta – Data Insight tadqiqot agentligi tahlilchisi Sergey Semko Frobes bilan suhbatda aytishicha, sotuvchilarning Elektrostal va Kotovskdagi omborlarda saqlangan jami mahsulotlari bahosi 150–235 milliard rubl atrofida bo‘lgan, saqlab qolishning imkoni bo‘lmagan mahsulotlar qiymati 150–170 milliard rublni tashkil etishi mumkin.

Kompaniya rasmiy jihatdan sotuvchilarning zararini qoplab berishga majbur emas. 7 iyul kuni – omborlarga hujumdan 11 kun oldin – Wildberries sotuvchilar bilan kelishuvi shartlariga o‘zgartirish kiritib, «fors-major holatlar» uchun javobgarlikni o‘z zimmasidan soqit qilgan, dronlar hujumi ham shunday holatlarga kiradi.

Mahsulotlarini Elektrostal va Kotovskdagi omborlarda saqlagan sotuvchilarning qanchasi shartnomaning yangi shartlarini qabul qilgani noma’lum. Qabul qilganlarning suddagi imkoniyati minimal darajada. Yangi shartlarga rozilik bermagan yoki mahsulotlarini hujjat qabul qilinishidan oldin omborga olib kirganlarning imkoniyati yuqoriroq, ammo ular uchun ham kafolat yo‘q, deb hisoblaydi advokat Konstantin Stepanov. «Shagi» yuridik kompaniyasining boshqaruvchi hamkori Andrey Sharkovning ta’kidlashicha, shartnoma o‘zgarishidan oldin ham sud dronning to‘g‘ridan to‘g‘ri kelib urilishini Fuqarolik kodeksi normalari asosida fors-major holati deb topishi ehtimoli yuqori edi. Biroq, Sharkovning so‘zlariga ko‘ra, sotuvchilar sudda Wildberries mahsulotlarni himoya qilish uchun yetarli choralar ko‘rmaganini isbotlasa, zararning bir qismi qoplanishiga erishishi mumkin.

Umbrella Consulting Group kompaniyasi boshqaruvchi hamkori Kirill Agapovning ta’kidlashicha, Wildberries uchun kompensatsiyalar – nafaqat pul, balki obro‘ masalasi hamdir. Ehtimol, shuning uchun ham marketpleys omborlarga qilingan hujumdan jabrlanganlarga yordam va’da qildi va sotuvchilarga qo‘llab-quvvatlov choralarini taklif etdi. Ammo ular uchun bu to‘g‘ridan to‘g‘ri kompensatsiyalar emas, balki chegirmalar, jarimalarni vaqtincha bekor qilish va kreditlar bo‘yicha yordamdir. Forbes nashri hisoblashicha, sotuvchilar yonib ketgan mahsulotlar uchun zarar Wildberries tomonidan to‘liq qoplanishiga umid qilishi dargumon: agar 150–170 milliard rubllik baho to‘g‘ri bo‘lsa, Wildberries o‘tgan yilgi foydasining deyarli barchasini kompensatsiya uchun sarflashi kerak bo‘ladi.

Sug‘urta ham yordam berishi dargumon. Wildberries sotuvchilari uchun sug‘urta dasturlari mavjud, ammo ular birinchi navbatda mahsulotning yo‘qolishi, shikastlanishi yoki almashtirilishini qoplaydi. Polis.online sug‘urta xizmati bosh direktori Andrey Kreyerning taxmin qilishicha, Wildberries sotuvchilarining atigi 5–7 foizi sug‘urta polislariga ega va ularning atigi 10–20 foizi diversiya xavfini o‘z ichiga oladi: bunday polislar odatda ancha qimmatroq turadi.

Elektron savdo vakillari assotsiatsiyasi rahbari Aleksey Moskalenkoning aytishicha, sotuvchilar zarar ko‘rgan omborlarni inventarizatsiya qilish ishlaridan keyin Wildberries bilan muzokaralarni boshlaydi. U tomonlar «zararni qoplashning murosali varianti»ni topishiga umid bildirgan. Rossiya Savdo-sanoat palatasi elektron tijorat kengashi rahbari Aleksey Fedorovning fikricha, sotuvchilarga kompensatsiya to‘lash masalasiga davlat ham aralashishi mumkin.