Buyuk Britaniyada so‘nggi o‘n yil ichida yettinchi bosh vazir hokimiyatga keldi. Endi Byornem tashqi siyosatda izchillikni saqlash tarafdori, ichki siyosatda esa mamlakat hududlarining mustaqilligini oshirish, shimol va janub o‘rtasidagi tengsizlikni yumshatish va Nayjyel Faraj boshchiligidagi o‘ta o‘ng siyosiy kuchlar ta’siriga qarshi turishni maqsad qilgan.
Bu haqda “Geosiyosat” dasturida siyosiy tahlilchilar Kamoliddin Rabbimov va Umrbek Yusupov so‘z yuritishdi.
Kamoliddin Rabbimov: Angliya siyosiy tizimi parlamentar modelga asoslangan. Bu tizimda asosiy hokimiyat parlament qo‘lida bo‘ladi. Har besh yilda parlament saylovlari o‘tkaziladi va konstitutsiyaviy an’anaga ko‘ra monarx, hozirgi qirol Charlz III davlat boshlig‘i sifatida faqat ramziy rol bajaradi, siyosiy boshqaruvga aralashmaydi.
Saylovda ko‘pchilik o‘rinni qo‘lga kiritgan partiya hukumatni shakllantiradi. Ya’ni o‘sha partiya yetakchisi bosh vazirga aylanadi va Vazirlar Mahkamasini tuzadi. Shu bilan birga, partiya ichki demokratiyasi ham muhim rol o‘ynaydi. Bosh vazir besh yillik muddat davomida bir necha bor o‘zgarishi mumkin, chunki hukmron partiya ichida yetakchilik uchun raqobat doimiy davom etadi.
Masalan, Kir Starmer so‘nggi ikki yil davomida bosh vazir sifatida faoliyat yuritdi. Biroq may oyida o‘tkazilgan mahalliy saylovlarda Leyboristlar partiyasi jiddiy mag‘lubiyatga uchradi. Bu natijalar fonida Nayjl Faraj yetakchiligidagi o‘ng partiya sezilarli darajada kuchaydi va siyosiy muvozanatga ta’sir ko‘rsatdi. Shuning uchun Leyboristlar partiyasi ichida yangi yetakchilar o‘z dasturlarini taklif qilmoqda. Ular mamlakatda ishonch pasayayotganini ta’kidlab, yangi siyosiy yo‘nalishlar bo‘yicha aniq rejalar ilgari surmoqda. Partiya vakillari jamoatchilik fikri va so‘rovlar asosida o‘zlaridan bo‘lgan qaysi siyosatchi va g‘oyalar ko‘proq qo‘llab-quvvatlash olayotganini o‘rganadi va partiya ichkarisida siyosiy kursni o‘zgartirish imkoniga ega.
Endi Byornem markazlashgan boshqaruvni qayta ko‘rib chiqishni taklif qilmoqda. Uning fikricha, hokimiyat haddan tashqari markazlashib ketgan va vakolatlarning bir qismini hududlarga, mahalliy boshqaruv organlariga berish kerak. Hozircha bu borada konseptual yondashuv ishlab chiqilmoqda.
Leyboristlar partiyasi ijtimoiy tenglik va himoya g‘oyalarini ilgari suradi. Jumladan, yaqinda uysiz fuqarolar muammosini hal qilish bo‘yicha tashabbuslar ko‘tarildi. Unga ko‘ra, pandemiya davrida bu masalada muayyan natijalarga erishilgan bo‘lsa, hozir ham shunday choralarni amalga oshirish mumkin. Umuman olganda, Angliyadagi parlamentar tizim partiya ichki mexanizmlari orqali siyosatni moslashuvchan tarzda o‘zgartirish imkonini beradi.
