Visual Capitalist tomonidan Xalqaro valyuta jamg‘armasi prognozlari asosida tayyorlangan reytingda davlat qarzi eng yuqori bo‘lishi kutilgan 30 ta mamlakat ikki mezon - qarzning umumiy hajmi va uning yalpi ichki mahsulot (YaIM)ga nisbati bo‘yicha taqqoslangan.
Prognozlarga ko‘ra, 2026 yilda AQSh davlat qarzi 40,7 trillion dollarga yetadi. Bu ko‘rsatkich Xitoy, Yaponiya, Buyuk Britaniya va Fransiya davlat qarzlarining jami hajmidan ham yuqori bo‘lib, AQShni ushbu yo‘nalishda mutlaq yetakchiga aylantiradi.
Shu bilan birga, davlat qarzi iqtisodiyot hajmiga nisbatan baholanganda manzara boshqacha ko‘rinadi. AQShda davlat qarzi YaIMning taxminan 126 foizini tashkil etishi kutilmoqda. Bu ko‘rsatkich Yaponiya, Singapur, Italiya va Gretsiyanikidan past.
Yaponiya davlat qarzining YaIMga nisbati bo‘yicha dunyoda birinchi o‘rinni egallashi prognoz qilingan. Mamlakat davlat qarzi iqtisodiyot hajmining 204 foizidan oshib ketishi kutilmoqda. Mutaxassislar bu holatni mamlakatning rivojlangan ichki moliya bozori va davlat qarzining asosan ichki investorlar tomonidan moliyalashtirilishi bilan izohlamoqda.
Yaponiyadan keyin Singapur, Sudan (169 foiz) va Bahrayn (152 foiz) joylashgan. Shu bilan birga, ekspertlar davlat qarzining YaIMga nisbati mamlakatning moliyaviy barqarorligini baholash uchun yagona mezon emasligini ta’kidlamoqda. Investorlar davlat moliyasi holati, kredit reytingi, siyosiy barqarorlik va tashqi moliyalashtirish imkoniyatlarini ham inobatga oladi.
Shu sababli, davlat qarzi YaIMning 103–106 foizini tashkil etadigan Boliviya yoki Mozambik kabi mamlakatlar xalqaro moliya bozorlaridan qarz jalb qilishda Singapurga nisbatan ko‘proq qiyinchiliklarga duch kelishi mumkin.
Yevropaning yirik iqtisodiyotlari ham yuqori davlat qarzi bilan yashamoqda. Gretsiya va Italiyada davlat qarzi YaIMning 135 foizidan oshadi. Italiyaning umumiy davlat qarzi 3,8 trillion dollar atrofida bo‘lishi kutilmoqda, bu Fransiya va Buyuk Britaniyaga nisbatan kamroq bo‘lsa-da, mamlakatning qarz yuki yuqoriligicha qolmoqda.
Ispaniya davlat qarzi 2026 yilda 2,1 trillion dollar yoki YaIMning taxminan 98 foiziga teng bo‘lishi prognoz qilingan. Germaniya esa Konstitutsiyada belgilangan «qarz tormozi» mexanizmi tufayli davlat qarzini nisbatan past darajada ushlab turishda davom etadi. Mamlakat davlat qarzi 3,5 trillion dollar atrofida bo‘lishi kutilmoqda, bu Fransiya, Italiya va Buyuk Britaniyanikidan kam hisoblanadi.
