AQSh Energetika vazirligi ma’lum qilishicha, Vashington shahrida AQSh energetika vaziri Kris Rayt va Saudiya Arabistoni energetika vaziri shahzoda Abdulaziz bin Salmon Ol Saud o‘rtasida tinch atom energetikasi sohasida hamkorlik qilish bo‘yicha uzoq muddatli kelishuv imzolandi.
Kelishuvga muvofiq, AQSh kompaniyalari Saudiya Arabistonining atom dasturini rivojlantirish, atom infratuzilmasini yaratish va tegishli texnologiyalarni joriy etishda ishtirok etadi.
AQSh Energetika vazirligiga ko‘ra, mazkur hamkorlik Amerika sanoati, ishlab chiqaruvchilari va ta’minot zanjirlari uchun yangi imkoniyatlar yaratishi, shu bilan birga Saudiya Arabistonining ortib borayotgan energiya ehtiyojini qondirishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Shuningdek, tomonlar yadroviy xavfsizlik va hamkorlik shartlarini tartibga soluvchi qo‘shimcha ikki tomonlama kafolatlar to‘g‘risidagi bitimni ham imzolagan.
«Eng yuqori yadroviy xavfsizlik standartlari»
AQSh energetika vaziri Kris Raytning ta’kidlashicha, imzolangan kelishuvlar yadroviy xavfsizlik va yadroviy qurol tarqalmasligi sohasidagi eng yuqori xalqaro standartlarga mos keladi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, hamkorlik dunyodagi eng ilg‘or atom texnologiyalariga tayangan holda amalga oshiriladi.
Endi mazkur kelishuv AQSh Kongressiga tasdiqlash uchun kiritiladi.
Kongressda qarshilik bo‘lishi mumkin
Biroq Reuters agentligining yozishicha, Kongress kelishuvni ma’qullamasligi ham ehtimoldan xoli emas.
Buning asosiy sababi sifatida ayrim kongressmenlarning siyosiy jihatdan beqaror deb baholanayotgan Yaqin Sharq davlatlariga yadroviy texnologiyalar berishga qarshi ekani ko‘rsatilmoqda.
Ayniqsa, AQSh va Isroilning Eronga qarshi harbiy harakatlari davom etayotgan sharoitda bunday qaror bahslarga sabab bo‘lishi mumkin.
Shuningdek, xalqaro inspektorlar Saudiya Arabistonidagi yadroviy ob’yektlarga qay darajada kirish imkoniga ega bo‘lishi ham hozircha to‘liq aniq emas. Bu esa texnologiyalar harbiy maqsadlarda qo‘llanmasligi bo‘yicha xavotirlarni kuchaytirmoqda.
Loyiha qiymati milliardlab dollarga baholanmoqda
Avvalroq The Wall Street Journal nashri bitim qiymati milliardlab dollarga baholanayotganini xabar qilgan edi.
Nashr ma’lumotiga ko‘ra, kelishuv 30 yil davomida amal qilishi rejalashtirilgan bo‘lib, AQSh kompaniyalariga Saudiya Arabistonining atom infratuzilmasini barpo etishda hal qiluvchi o‘rinni egallash imkonini beradi.
Shu bilan birga, xorijiy raqobatchilarning ushbu loyihalarda ishtirok etish imkoniyatlari cheklanishi mumkin.
Nashrda qayd etilishicha, kelgusida qo‘shma tadqiqotlar natijalari ijobiy bo‘lsa, Saudiya Arabistoni hududida uranni boyitish majmuasi qurilishi ham rejalashtirilmoqda. Biroq bu ma’lumot hozircha rasman tasdiqlangan emas.
