Samarqand shahri markazida arzon kvartiralar va’da qilindi, xaridorlar bilan shartnomalar tuzildi, millionlab so‘mlik to‘lovlar qabul qilindi. Oradan uch yil o‘tgach esa davlat organlari bu hududda ko‘p qavatli uy qurilishi uchun zarur hujjatlar mavjud bo‘lmaganini ma’lum qildi.
Kun.uz yuzlab murojaatchilar, mas’ul idoralar va rasmiy hujjatlar asosida mazkur holatni o‘rgandi.
Shahar markazidagi Ibn Xaldun va Al-Xorazmiy ko‘chalari kesishmasida joylashgan bo‘sh yer maydoni bir necha yil avval yuzlab oilalar uchun orzu manzili sifatida taqdim etilgan edi. Ijtimoiy tarmoqlarda tarqatilgan reklamalarda bu yerda zamonaviy ko‘p qavatli turar joy majmuasi qurilishi, kvartiralar esa bozordagi narxlardan ancha arzon taklif qilinayotgani aytiladi.
2022 yilda tashkil etilgan «GOLD HAUSE IDDK» mas’uliyati cheklangan jamiyati aynan shu loyihani ijtimoiy tarmoqlarda faol targ‘ib qilgan. Kompaniya vakillari Samarqand shahri tarixida bunday arzon narxda kvartiralar taklif qilinmaganini ta’kidlab, xaridorlarni aksiyalar va bo‘lib-bo‘lib to‘lash imkoniyatlari bilan jalb qilishga uringan.
«O‘zbekiston tarixida hech kim bunday narx qilmagan. Samarqand shahri tarixida ham bunday narx bo‘lmagan. 56 kvadratli uyni 20 ming dollarga, 70 kvadratli uyni 24 ming dollarga beramiz», deyiladi kompaniya reklamalaridan birida.
Reklamalarda bo‘lajak turar joy majmuasining maketlari, qurilish maydoni va kelajakda barpo etiladigan binolar namoyish qilinadi. Murojaatchilarning aytishicha, ularga aynan hozirgi kotlovan joyi qurilish maydoni sifatida ko‘rsatilgan.
«Reklamaga ishondik»
Kun.uz suhbatlashgan murojaatchilarning deyarli barchasi qaror qabul qilishda ijtimoiy tarmoqlardagi reklamalar hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lganini aytmoqda.
Ularning so‘zlariga ko‘ra, kompaniyaning sotuv ofisi aynan qurilish maydoni qarshisida faoliyat yuritgan. Xaridorlar shu yerda qabul qilingan, kvartiralar tanlangan, shartnomalar rasmiylashtirilgan va to‘lovlar qabul qilingan.
«Reklama orqasidan men ham singillarimga uy olib beraman deb keldim. Bizga qurilishni boshidan oxirigacha bitkazib berishlari haqida va’da qilishdi. Kamron To‘siyevning o‘zi bilan uchrashganmiz. Shartnoma tuzilgan, kvitansiyalar ham qo‘limizda», deydi Ra’no Jaynakova.
Yana bir fuqaro esa mablag‘ni mol-holini sotib, qarz olib to‘laganini aytadi.
«Men dehqonman. Mol-qo‘ylarimni sotdim, qarz bo‘ldim, shunday qilib pulni olib kelib berdim. Reklamaga ishondik», deydi Ilhom Bahriyev.
Hammasi rasmiydek tuyulgan
Murojaatchilarning aytishicha, ularning aksariyatida loyihaning qonuniyligiga shubha tug‘ilmagan.
Sotuv ofisi, muhr bosilgan shartnomalar, rasmiy kvitansiyalar, devorlardagi davlat ramzlari va katta hajmdagi reklama kampaniyasi odamlarda ishonch uyg‘otgan.
«Prezidentning rasmlari, bayroqlar osilgan, katta ofis edi. Haqiqiy kompaniya deb o‘yladik. Hujjatlarni ham ko‘rsatishdi. Shuning uchun ishondik», deydi murojaatchilardan biri.
Kompaniya xaridorlarga kvartiralar 2025 yil oxirigacha topshirilishini va’da qilgan. Biroq vaqt o‘tishi bilan odamlar kutgan qurilish boshlanmaydi. Oylar, yillar o‘tadi.
Murojaatchilarning aytishicha, har safar ularga «yana biroz kutish», hujjatlar rasmiylashtirilayotgani yoki qurilish yaqin orada tezlashishi haqida tushuntirish berilgan.
Shundan keyin xaridorlar orasida savollar ko‘paydi. Ular mas’ul davlat idoralariga murojaat qilishga qaror qiladi.
«Bu yerda umuman ko‘p qavatli uy qurilishi rejalashtirilmagan»
Kompaniya vakillari avval qurilish yaqin orada boshlanishini aytgan bo‘lsa, keyinroq turli sabablarni keltira boshlagan. Ayrimlarga qo‘shni hovlilar sotib olinayotgani, boshqalariga esa hujjatlashtirish ishlari davom etayotgani aytilgan.
Biroq vaqt o‘tishi bilan xaridorlarning shubhasi ortadi va ular davlat idoralariga murojaat qila boshlaydi.
Kun.uz suhbatlashgan Samarqand viloyati Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi bosh boshqarmasi mas’ullarining aytishicha, 2025 yil yozida fuqarolardan ushbu ob’yekt bo‘yicha ko‘plab murojaatlar kelib tushgan.
Shundan so‘ng mutaxassislar hududni o‘rganadi. Ma’lum bo‘lishicha, Ibn Xaldun va Al-Xorazmiy ko‘chalari kesishmasida joylashgan mazkur yer uchastkasida ko‘p qavatli turar joy qurilishi nazarda tutilmagan.
Boshqarma bu haqda aholini ogohlantirish maqsadida maxsus videolavha ham tayyorlab, 2025 yil 29 sentyabrda ijtimoiy tarmoqlarda e’lon qiladi. Videoda mas’ullar ijtimoiy tarmoqlarda tarqatilayotgan reklamalarga ishonib qolmaslikka chaqirgan.
Bu bayonot yuzlab murojaatchilar uchun mutlaqo kutilmagan xabar bo‘lgan. Chunki ular kvartira xarid qilganida aynan shu hududda ko‘p qavatli uy qurilishi boshlanganiga ishontirilganini aytmoqda.
Shundan keyin mazkur holatga Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasida nazorat inspeksiyasi ham aralashadi. Inspeksiya tekshiruvi davomida yana bir kutilmagan holat paydo bo‘ladi.
«GOLD HAUSE» boshqa korxona ob’yektini ko‘rsatib odamlardan pul olgan
Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasida nazorat inspeksiyasiga ko‘ra, Ibn Xaldun va Al-Xorazmiy ko‘chalari kesishmasidagi mazkur yer uchastkasida qurilish ishlari tegishli ruxsat etuvchi hujjatlarsiz amalga oshirilgan.
Kun.uz bilan suhbatda inspeksiya mas’ullari ushbu yerda ko‘p qavatli turar joy qurilishi uchun belgilangan tartibda ruxsat berilmaganini ma’lum qildi.
Shuningdek, tekshiruv davomida mazkur hududda qurilish ishlarini endi boshqa yuridik shaxs – 2024 yilda tashkil etilgan «YUKSEL GROUP SAM» mas’uliyati cheklangan jamiyati amalga oshirayotgani qayd etilgan.
Inspeksiyaning ma’lum qilishicha, ruxsatsiz ravishda kotlovan qazish va beton ishlarini bajarish holatlari aniqlangan. Shu munosabat bilan kompaniya rahbariga nisbatan ma’muriy chora qo‘llangan.
Shu o‘rinda yana bir savol paydo bo‘ldi. Chunki Kun.uz suhbatlashgan yuzlab murojaatchilarning barchasi kvartiralarni «GOLD HAUSE IDDK» bilan tuzilgan shartnomalar asosida xarid qilganini aytmoqda.
To‘lov kvitansiyalarida ham aynan shu kompaniya nomi ko‘rsatilgan. Ijtimoiy tarmoqlardagi reklamalar ham shu kompaniya nomidan tarqatilgan. Inspeksiya hujjatlarida esa mutlaqo boshqa yuridik shaxs – «YUKSEL GROUP SAM» qayd etilgan.
Ya’ni bir tomonda fuqarolar bilan shartnoma tuzgan va mablag‘ qabul qilgan kompaniya, ikkinchi tomonda esa tekshiruv hujjatlarida tilga olingan boshqa kompaniya.
Kun.uz davlat reyestri ma’lumotlarini ham o‘rgandi. Unga ko‘ra, «GOLD HAUSE IDDK» va «YUKSEL GROUP SAM» mas’uliyati cheklangan jamiyatlarining ta’sischilari va rahbarlari turlicha ko‘rsatilgan.
Rasmiy ma’lumotlarda ular o‘rtasida to‘g‘ridan to‘g‘ri korporativ bog‘liqlik qayd etilmagan. Biroq biz tasvirga olgan kadrlarda yana bir e’tiborli holat ko‘zga tashlandi. Hozirda «YUKSEL GROUP SAM» faoliyat yuritayotgan ofis binosida «GOLD HAUSE IDDK» logotipi ham saqlanib turibdi. Bino fasadida har ikki kompaniyaning logotiplari joylashgan.
Bu holat mazkur ikki kompaniya o‘rtasida munosabat bo‘lgani haqidagi savollarni yuzaga chiqarmoqda.
Voqeaga Samarqand shahar hokimligi ham munosabat bildirdi.
Hokimlik axborot xizmatiga ko‘ra, mazkur qurilish shahar hokimligi bilan kelishilmagan, belgilangan tartibda zarur ruxsat etuvchi hamda loyiha hujjatlari rasmiylashtirilmagan.
Munosabatda, shuningdek, ushbu shaxslar fuqarolardan kvartira sotish maqsadida mablag‘ jalb qilgani ham qayd etilgan.
Shu tariqa, bir-birini to‘ldiruvchi bir nechta rasmiy manba – Qurilish boshqarmasi, Qurilish inspeksiyasi va shahar hokimligi mazkur hududda qurilish uchun zarur huquqiy asoslar mavjud bo‘lmaganini ma’lum qildi.
«Endi bizga uy kerak emas, pulimizni qaytarib berishsin»
Murojaatchilarning aksariyati endi kvartira olishdan umidini uzganini aytmoqda. Ularning asosiy talabi – yillar oldin to‘lagan mablag‘larini qaytarib olish.
Ayrimlar kompaniyaga pulni qaytarish haqida ariza ham bergan. Biroq ularning aytishicha, hozirgacha biror natija bo‘lmagan.
«2025 yil avgust oyida pulni qaytarish haqida ariza yozganman. Lekin shu kungacha bir so‘m ham olganim yo‘q», deydi Jaloliddin Esanmurodov.
Boshqa bir fuqaro esa kvartira uchun yillar davomida to‘plagan mablag‘ini to‘liq to‘lab bo‘lganini aytmoqda.
«Uch yil mehnat qilib, uyli-joyli bo‘laman deb yurdik. Bugun esa ikki kelin bilan ukamning uch xonali uyida yashayapmiz. Borgani boshqa joyimiz yo‘q», deydi Amin Azimov.
Bu mojaro ortida har bir oilaning o‘ziga xos dardi bor.
Murojaatchilardan biri qizi aynan shu voqealardan keyin kuchli ruhiy zarba olganini so‘zlab berdi. Uning aytishicha, qizi kvartira uchun qarz olib mablag‘ to‘lagan. Keyinchalik qurilish amalga oshmasligi ma’lum bo‘lgach, sog‘lig‘i yomonlashgan.
Yana bir ayol esa turmush o‘rtog‘i mablag‘lar taqdiridan qattiq xavotirga tushganidan keyin yurak xurujidan vafot etganini aytdi.
«U doim o‘g‘lim ko‘chada qoldi, pullarimiz nima bo‘ladi, deb yurardi. Keyin yuragi chidamadi», deydi Binobar Azimova.
Boshqa bir murojaatchi esa bu voqealardan keyin otasidan ayrilganini aytdi.
«Kompaniya bilan bog‘liq voqealarni eshitib, qattiq xavotir olgandi. Keyin yuragi bardosh bermadi», deydi u.
Samarqand viloyati Ichki ishlar boshqarmasiga ko‘ra, mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 168-moddasi to‘rtinchi qismi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan.
Shuningdek, jinoyat ishi doirasida aybdor shaxslarga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qo‘llangan.
Ushbu voqea ko‘chmas mulk bozorida chiroyli reklama, zamonaviy maket yoki hashamatli ofisning o‘zi yetarli kafolat emasligini yana bir bor ko‘rsatdi.
Mutaxassislar ta’kidlaganidek, xonadon xarid qilishdan avval yer uchastkasiga bo‘lgan huquq, shaharsozlik hujjatlari va qurilishga berilgan rasmiy ruxsatnomalarni tekshirish har bir xaridor uchun muhim ahamiyatga ega.
Kun.uz voqealar rivojini kuzatishda davom etadi.
