Reuters agentligining 10-avgust kuni xabar berishicha, Ruminiyadagi yagona ishlab turgan atom reaktorining faoliyatini davom ettirish uchun qurg‘oqchilik tufayli sayozlashgan Dunay daryosi oqimining bir qismi o‘zgartirilgan.
Ruminiya Energetika vazirligi topshirig‘i bilan reaktor turbinalarini zarur miqdorda suv bilan ta’minlash maqsadida bir qator favqulodda choralar ko‘rilgan.
Xususan, suv oqimini kerakli tomonga yo‘naltirish uchun toshdan qurilgan to‘siq portlatilgan, Dunay tubini chuqurlashtirish ishlari amalga oshirilgan. Bundan tashqari, toshlar ortilgan to‘rtta barja suvga cho‘ktirilib, o‘ziga xos to‘g‘on hosil qilingan.
Natijada reaktor atrofidagi suv sathini 4 santimetrga ko‘tarishga erishilgan.
Energetika vazirligi mavjud prognozlarga asoslanib, ushbu choralar reaktorning kamida keyingi to‘qqiz kun davomida ishlashi uchun zarur sharoit yaratganini bildirgan.
Mamlakatda energetik favqulodda holat e’lon qilingan
Ruminiya hukumati avgust oyi uchun energetik favqulodda holat rejimini joriy etgan. Mamlakatdagi korxonalar va aholidan, ayniqsa, elektr energiyasiga talab eng yuqori bo‘ladigan kechki soatlarda iste’molni ixtiyoriy ravishda kamaytirish so‘ralgan.
Reuters ma’lumotiga ko‘ra, 10-avgust holatida Ruminiya chegarasida Dunay suvi sathi hamon rekord darajada past bo‘lib turgan.
Biroq Ruminiyaning suv resurslarini boshqarish davlat agentligi vaziyat 15-avgustdan boshlab yaxshilanishi mumkinligini bildirgan.
Daryoning yuqori oqimida yog‘ayotgan yomg‘irlar natijasida hosil bo‘lgan suv oqimi asta-sekin Ruminiya hududiga yetib kelishi va Dunay sathining ko‘tarilishi kutilmoqda.
«Chernavode» AESning bir bloki avvalroq to‘xtatilgan
Iyul oyi oxirida Ruminiyaning «Chernavode» atom elektr stansiyasi birinchi energobloki to‘xtatilib, milliy elektr tarmog‘idan uzilgan edi.
Bu mamlakatda elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmining kamayishiga olib kelgan. Manbada vaziyat qo‘shni Vengriya energetikasiga ham ta’sir ko‘rsatayotgani qayd etilgan.
Odatda «Chernavode» AESning ikki reaktori Ruminiyada ishlab chiqariladigan elektr energiyasining qariyb 20 foizini ta’minlaydi.
Ruminiya elektr energiyasi ishlab chiqarishda gaz, ko‘mir, gidroenergetika, atom energetikasi va qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanadi.
Shu bilan birga, mamlakat eskirayotgan energetika ob’yektlarini almashtirish, elektr energiyasini saqlash quvvatlarini oshirish va qo‘shni mamlakatlar bilan elektr tarmoqlari aloqalarini kengaytirish uchun milliardlab yevro investitsiyaga muhtoj.
Vengriyada ham AES to‘xtatildi
Dunayning keskin sayozlashishi qo‘shni Vengriyaga ham ta’sir ko‘rsatgan.
Bir hafta avval Vengriya bosh vaziri Peter Madyar mamlakatdagi yagona «Paksh» AES ishi to‘xtatilishini ma’lum qilgan. Bunga Dunayda suv sathining so‘nggi 44 yilda birinchi marta rekord darajada pasayishi sabab bo‘lgan.
Reuters ma’lumotiga ko‘ra, «Paksh» AES Vengriyada ishlab chiqariladigan elektr energiyasining qariyb yarmini ta’minlaydi. Stansiya reaktorlarni sovitish uchun Dunay suvidan foydalanadi.
Energetik inqiroz xavfi ortidan Vengriya hukumati ham aholi va biznesni elektr energiyasi iste’molini qisqartirishga chaqirgan.
Hukumat favqulodda vaziyat rejasini ham ishlab chiqqan. Unga ko‘ra, zarurat tug‘ilsa, mamlakatdagi sanoat korxonalarida elektr energiyasi iste’moli navbatma-navbat cheklanishi mumkin. Shu bilan birga, boshqa elektr stansiyalarida ishlab chiqarishni vaqtincha oshirish rejalashtirilgan.
Dunayda suv sathi tarixiy minimumlarga tushdi
2026-yilda Markaziy Yevropani qamrab olgan anomal issiqlik va qurg‘oqchilik Dunayning keskin sayozlashishiga olib keldi.
Daryoning ayrim hududlarida suv sathi tarixiy eng past ko‘rsatkichlarni yangilagan. Bu nafaqat energetika tizimiga, balki Dunaydagi kema qatnoviga ham jiddiy muammolar tug‘dirmoqda.
Ruminiya misolida suv tanqisligi atom energetikasi uchun ham bevosita xavfga aylanayotgani ko‘rinmoqda: AES reaktorlarini barqaror ishlatish va sovitish uchun yetarli suv bo‘lmasa, energobloklar quvvatini pasaytirish yoki ularni vaqtincha to‘xtatishga to‘g‘ri keladi.
